1991 წელი კინოსთვის დაძაბული წელი იყო. ეს იყო ბლოკბასტერული გაგრძელებების, პრესტიჟული სერიული მკვლელების ისტორიების, ინოვაციური ანიმაციისა და თავდაჯერებული რიმეიქების დრო. ცივი ომი დასრულებული იყო, ციფრული ეფექტების რევოლუცია ახლა იწყებოდა და მაყურებელი ახალი ტიპის ისტორიებისკენ იყო მიდრეკილი. შედეგად, მრავალი ჟანრის კლასიკის საოცრად მრავალფეროვანი ჩამონათვალი მივიღეთ. ზოგიერთი მათგანი თბილი და ოპტიმისტური იყო, მაგრამ უმეტესობა ბნელ თემებს ეხებოდა: ძალადობას, ძალაუფლებას, გენდერულ საკითხებს, რასას, პარანოიასა და მითების შექმნას, ხშირად არ იძლეოდა მკაფიო გადაწყვეტას მორალური დისკომფორტის სანაცვლოდ. წარმოგიდგენთ მათგან ყველაზე გამორჩეულებს. „გამოდი, გამოდი, სადაც არ უნდა იყო.“ – ეს ფრაზა ახლავს მარტინ სკორსეზეს „შიშის კონცხს“ (Cape Fear), 1962 წლის კლასიკის ოსტატურ რიმეიქს. ფილმში რობერტ დე ნირო მაქს კედის როლშია – ნასამართლევი მოძალადე, რომელიც თოთხმეტი წლის შემდეგ ციხიდან გამოდის და იწყებს თავისი ყოფილი ადვოკატის (ნიკ ნოლტი) ოჯახის ტერორიზებას. კედის სჯერა, რომ ადვოკატმა განზრახ დაუმალა მტკიცებულებები, რომლებსაც მისი სასჯელის შემცირება შეეძლო, და მისი შურისძიების კამპანია ნელი, გათვლილი და ღრმად ფსიქოლოგიურია. ნაცვლად იმისა, რომ დაუყოვნებლივ დაარტყას, ის ოჯახის უსაფრთხოების განცდას ნაწილ-ნაწილ ანგრევს. ეს კედის 90-იანი წლების ერთ-ერთ ყველაზე საშიშ ბოროტმოქმედად აქცევს. ის კანონის ფარგლებში მოქმედებს, იყენებს ხარვეზებსა და ყოყმანს, ხოლო მისი სამიზნე სულ უფრო სასოწარკვეთილი ხდება. დე ნირო შესანიშნავია როლში, დამაჯერებლად ფსიქოპათიურია და დამსახურებულად მიიღო ოსკარის ნომინაცია ამ ნამუშევრისთვის. სარეჟისორო მხრივ, სკორსეზე აჩვენებს თავის უნარს, შექმნას მეინსტრიმული ბლოკბასტერული მღელვარება არაჩვეულებრივი ფსიქოლოგიური და თემატური სიღრმით. „ან არ იციან, არ აჩვენებენ, ან არ ადარდებთ, რა ხდება უბანში.“ „ბიჭები უბნიდან“ (Boyz n the Hood) მიჰყვება ახალგაზრდა შავკანიან მამაკაცთა ჯგუფს, რომლებიც სამხრეთ ცენტრალურ ლოს-ანჯელესში იზრდებიან, მეგობრობის, ძალადობის, ოჯახისა და სისტემური უყურადღებობის ფონზე. კუბა გუდინგ უმცროსი ტრე სტაილსის როლშია, რომლის მამა ცდილობს მას დისციპლინა და შორსმჭვრეტელობა ჩაუნერგოს, მაშინ როცა მისი მეგობრები შურისძიებისა და სასოწარკვეთის ციკლებში არიან ჩათრეული. ამ პროცესში, ფილმი მამაკაცურობის განსხვავებულ მოდელებს უპირისპირებს ერთმანეთს, მკვეთრ შეკითხვებს აჩენს იმის შესახებ, თუ როგორ ზღუდავს ადამიანის გარემო მის არჩევანს. ეს მწუხარების, სიბრაზისა და შეზღუდული მომავლის პორტრეტია. გამაცოცხლებლად (და მრავალი მისი მიმბაძველისგან განსხვავებით), „ბიჭები უბნიდან“ არ გვთავაზობს მარტივ გადაწყვეტილებებს ან შთამაგონებელ ოპტიმიზმს. სამაგიეროდ, ის უბრალოდ გულწრფელია. ძლიერი სცენარი და ფანტასტიკური მსახიობობა მთელ გუნდში ქმნის განცდას, თითქოს რეალური ადამიანების სურათს ვხედავთ და არა ხელოვნურად შექმნილ „მესიჯ ფილმს“. „იღებ იმას, რაზეც თანახმა ხარ.“ ორი ქალი (ჯინა დევისი და სიუზან სარანდონი) შაბათ-კვირის სამოგზაუროდ მიდის. მოგზაურობა გაქცევის ცხოვრებაში გადაიზრდება მას შემდეგ, რაც ძალადობრივი შეტაკების შედეგად ერთი მამაკაცი დაიღუპება. სიუჟეტი ფუნქციონირებს როგორც კრიმინალური ამბავი, ასევე განთავისუფლების ნარატივი. გზაზე ყოველი მილი აშორებს სოციალურ მოლოდინებს, რაც თელმასა და ლუიზას საშუალებას აძლევს, თავი თავად განსაზღვრონ მათზე დაკისრებული როლების მიღმა. მათი ოდისეა კინოს ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე გაბედული დასასრულით სრულდება. ის აცხადებს, რომ თავისუფლებას იპყრობენ და არ ანიჭებენ. თავდაპირველად საკამათო, „თელმა და ლუიზა“ (Thelma & Louise) მას შემდეგ აღიარებულ იქნა როგორც ფემინისტური ნაშრომი. ის გაბედული, სახალისო და შთამაგონებელია, გაცოცხლებული დევისისა და სარანდონის ავთენტური, ცოცხალი დინამიკით. ორივე მათგანი აქ საუკეთესო ფორმაშია, ახერხებენ იყვნენ თბილები, სასიამოვნოები და გასართობები, ადამიანური სიმკვეთრის შერბილების გარეშე. ეს ყველაფერი „თელმასა და ლუიზას“ რიდლი სკოტის 90-იანი წლების საუკეთესო ფილმად აქცევს. „უკან და მარცხნივ.“ „ჯფკ“ (JFK) ნიუ-ორლეანის რაიონული პროკურორის, ჯიმ გარისონის (კევინ კოსტნერი) გამოძიებას დრამატიზებს კენედის მკვლელობის საქმეში. სამ საათზე მეტი ხნის განმავლობაში (რეჟისორის ვერსიაში უფრო გრძელი), გარისონი იკვლევს შეუსაბამობებს, დაფარულ მტკიცებულებებს და შესაძლო შეთქმულებებს, რომლებშიც დაზვერვის სააგენტოები, სამხედრო ინტერესები და პოლიტიკური ძალაუფლება მონაწილეობდნენ. ნარატივი მკვრივია, სწრაფად მონტაჟდება და მიზანმიმართულად გადატვირთულია. ფაქტები, თეორიები, სპეკულაციები და საარქივო კადრები ერთმანეთში ირევა, რაც ისტორიულ ტრავმასთან შეჯახების გამოცდილებას ბაძავს, რომელიც საბოლოო დახურვას ეწინააღმდეგება. ოლივერ სტოუნი ზოგჯერ ფაქტებს თავისუფლად განმარტავს, რაც იმას ნიშნავს, რომ „ჯფკ“, როგორც ფაქტობრივი არგუმენტი, საბოლოოდ ხარვეზებითაა სავსე. თუმცა, როგორც უნდობლობის შესახებ კულტურული არტეფაქტი, ის ფანტასტიკურია და დღესაც აქტუალურია შეთქმულების თეორიების ეპოქაში, რომლებიც არასოდეს კვდებიან. მართლაც, „ჯფკ“ უნიკალურ ამერიკულ პარანოიას აღწერს: განცდას, რომ სიმართლე ბიუროკრატიისა და სანახაობის ქვეშაა დამარხული. ის გაბრაზებულ, ანტი-ისტებლიშმენტურ განწყობას გამოხატავს. „გონების ცხოვრებას გაჩვენებ.“ ეს ძმები კოენების ადრეული შედევრი, „ბარტონ ფინკი“ (Barton Fink), მოგვითხრობს სერიოზულ ნიუ-იორკელ დრამატურგზე (ჯონ ტურტურო), რომელიც ჰოლივუდში გადადის რესლინგის ფილმების დასაწერად, მაგრამ აღმოჩნდება მომაკვდავ სასტუმროში გამომწყვდეული, რომელსაც მწერლის ბლოკი, პროფესიული დამცირება და სულ უფრო სიურეალისტური შეხვედრები ტანჯავს. ეს არის შემოქმედებითი იმპოტენცია, როგორც ეგზისტენციალური კოშმარი. როგორც კი მისი რეალობის აღქმა იმსხვრევა, ასევე იმსხვრევა ბარტონის რწმენა მხატვრული სიწმინდის მიმართ. მისი საკუთარი თავის მითოლოგიზაცია იწყებს ნგრევას საკუთარი სიმძიმის ქვეშ. მთელი ნამუშევარი მეტა და თვით-რეფერენტულია, (ტექსტი წყდება).