ბევრი კინომოყვარული 1970-იან წლებს ამერიკული კინემატოგრაფიისთვის საუკეთესო ათწლეულად მიიჩნევს – და რა არის ფილმი კარგი ბოროტმოქმედის გარეშე? 1970-იანი წლების კინო იყო „ახალი ჰოლივუდის“ ერა, რომელსაც სათავეში ედგნენ რეჟისორები, რომლებიც სტუდიური სისტემის ფილმებზე გაიზარდნენ და მზად იყვნენ ძველი ტენდენციები დაერღვიათ. ცენზურის შემზღუდავი ჰეისის კოდექსის გავლენა ჰოლივუდზე შესუსტდა, რამაც ფილმები უფრო ბნელი გახადა. პოლიტიკური კორუფციის, მაგალითად, უოტერგეიტის სკანდალის წყალობით, 1970-იანი წლების ამერიკა უფრო ნაკლებად სანდო, უფრო იმედგაცრუებული ადგილი იყო, ვიდრე მანამდე და ფილმებიც ამას ასახავდნენ. „პროტაგონისტი“ იშვიათად ნიშნავდა „გმირს“ და არ იყო ხელოვნურად დამატებული ბედნიერი დასასრულები, რომლებიც მაყურებლის სამართლიანობის რწმენას დაუბრუნებდა. თუ „ახალი ჰოლივუდის“ გმირები ბნელები იყვნენ, ბოროტმოქმედები კიდევ უფრო ბნელები იყვნენ. ისევ და ისევ, ჰეისის კოდექსის დასრულებამ ნიშნავდა, რომ ცუდი ბიჭები მართლაც ამაზრზენი და საშიში შეიძლებოდა ყოფილიყვნენ; დანაშაული და ძალადობა, რომელიც ოდესღაც მხოლოდ ქვეტექსტით შემოიფარგლებოდა, ეკრანზეც შეიძლებოდა გამოჩენილიყო. 1970-იანი წლების დიდებული ფილმები მერყეობდა კრიმინალური დრამებიდან საშინელებათა ფილმებამდე და სამეცნიერო ფანტასტიკამდე, და ამ ფილმების დიდი ბოროტმოქმედებიც ანალოგიურად ეკლექტურები იყვნენ. წარმოგიდგენთ 70-იანი წლების ხუთ კინო ბოროტმოქმედს, რომლებიც სხვებზე მაღლა დგანან. დღესდღეობით, „მარათონელი“ ყველაზე მეტად დამახსოვრებულია სერ ლოურენს ოლივიეს გამონათქვამით დასტინ ჰოფმანის მეთოდურ მსახიობობაზე: „ჩემო ძვირფასო ბიჭო, რატომ არ ცდი უბრალოდ თამაშს?“ ოლივიემ ნამდვილად გააკეთა იმაზე მეტი, ვიდრე უბრალოდ „ცდა“ ამ ფილმში. მსახიობმა შეასრულა ფილმის ბოროტმოქმედის, დოქტორ კრისტიან შელის, იგივე „der weiße Engel“-ის (თეთრი ანგელოზი) როლი. ომის დამნაშავე და ყოფილი ნაცისტური საკონცენტრაციო ბანაკის ოფიცერი, შელი მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გერმანიიდან სამხრეთ ამერიკაში გაიქცა. შელი ნიუ-იორკში მიდის ბრილიანტებით სავსე სეიფის მოსაძებნად, მაგრამ ვერ წყვეტს უკან მოხედვას, იმის შიშით, რომ შეიძლება იდენტიფიცირებული იყოს. „უსაფრთხოა?“ – ეკითხება შელი მუდამ, რადგან მისთვის პასუხი არასოდეს შეიძლება იყოს „დიახ“. ნაცისტი ოფიცრების სამხრეთ ამერიკაში გაქცევა არის ნამდვილი ისტორიაზე დაფუძნებული ამბავი, რომელიც ბევრ ფილმშია გამოყენებული, არა მხოლოდ „მარათონელში“. გავიხსენოთ, 1975 წელს მეორე მსოფლიო ომი და მესამე რაიხის სისასტიკე მრავალი ადამიანისთვის ცოცხალი მოგონება იყო. („მარათონელის“ რეჟისორი ჯონ შლეზინგერი, სცენარისტი უილიამ გოლდმანი და ჰოფმანი ყველა ებრაელი იყვნენ, ისევე როგორც ჰოფმანის პერსონაჟი ბეიბ ლევი, რაც ნიშნავს, რომ ამ ცოცხალი ისტორიის ასახვის არჩევანს მათთვის განსაკუთრებული წონა უნდა ჰქონოდა.) შელი წარმოადგენს დაბრუნებულ მოჩვენებით ბოროტებას, განსაკუთრებით ამ ისტორიის ერთ განსაკუთრებით სასტიკ ნაწილს: ნაცისტების პოლიტიკას, რომლის მიხედვითაც საკონცენტრაციო ბანაკის პატიმრებს ოქროს კბილის დაბჟენას აცლიდნენ, რათა ის ზოდებად გადაეკეთებინათ. შელი, პროფესიით სტომატოლოგი, ერთ-ერთი იყო იმ მამაკაცთაგან, ვინც ასეთ ოპერაციებს ატარებდა და მოპარულ სიმდიდრეს ითვისებდა. როდესაც ის და მისი ხალხი ბეიბს ატყვევებენ, შელი მას სიურპრიზულ შემოწმებას უტარებს და კბილებს უღრღნის. სტომატოლოგთან ნორმალური ვიზიტიც კი საკმაოდ დამთრგუნველია, მაგრამ შელის სტომატოლოგიური ინსტრუმენტების თქვენს პირთან ახლოს გაფიქრება აუცილებლად მოგაწყენთ ადგილზე, ისევე როგორც ბეიბს. 1970-იან წლებში იყო რამდენიმე შესანიშნავი საშინელებათა ფილმი, მაგრამ უილიამ ფრიდკინის „ეგზორცისტი“ მიდრეკილია ათწლეულის საუკეთესო საშიში ფილმის ტიტულის მოპოვებისკენ. ისეთივე შემზარავია დღეს, როგორც 1973 წელს იყო, „ეგზორცისტი“ ნამდვილად მისი ეპოქის რელიგიური საშინელებათა ტრენდის მწვერვალია, რომელსაც წინ უძღოდა „როზმარის ბავშვი“ და მოჰყვა „ომენი“. მაშინ როდესაც ის ფილმები ანტიქრისტეზეა, „ეგზორცისტის“ ბოროტი ბავშვი ბუნებით ბოროტი არ არის; დემონმა პაზუზუმ დაეპატრონა ახალგაზრდა რეგან მაკნილს (ლინდა ბლერი), მსახიობ კრის მაკნილის (ელენ ბერსტინი) ქალიშვილს. „ეგზორცისტი“ მხოლოდ მოკლე ხედვას გვთავაზობს იმის შესახებ, თუ როგორი შეიძლება იყოს პაზუზუს ნამდვილი დემონური ფორმა, რის გამოც ბლერს და ხმის მსახიობ მერსედეს მაკკემბრიჯს უწევთ ამ საშინელებების ტარება. ტელეკინეტიკური ძალებით და რეგანის სხეულის არაადამიანურ ფორმებში გადახვევის უნარით, პაზუზუ საკმაოდ კომფორტულად გრძნობს თავს იქ, სადაც არის. მას არ აქვს განზრახვა, გაათავისუფლოს რეგანი ან შეუმსუბუქოს ტანჯვა მის გარშემო მყოფებს. ღმერთის ძალასაც კი შეუძლია მისი გადარჩენა? მოხუცი ქალის ღრიალი, რომელიც ამ პატარა გოგონას პირიდან გამოდის, ისეთი არაბუნებრივია. ბავშვის მიერ უამრავი უხამსი სიტყვის წარმოთქმა საშინელი ხმით შეიძლება კომიკური იყოს, მაგრამ აქ ის ძვალსაკვნეტად შემზარავია. რეგანის ფიზიკური გაუარესება, სულ უფრო გაფერმკრთალებული და დამსკდარი კანი ყვითელი თვალებითა და ჭუჭყიანი კბილებით, უკავშირდება სხვა შიშს, რომელსაც პაზუზუ განასახიერებს. „ეგზორცისტი“ არ არის წმინდად კათოლიკური საშიში სურათი, რომელიც ვარაუდობს, რომ ბოროტება ჩვენს შვილებს მოგვპარავს, ეს არის ავადმყოფობის მეტაფორა. მშობლის ერთ-ერთი ყველაზე უარესი კოშმარია, როდესაც მისი შვილი სერიოზულად ავადდება, რადგან ეს მათ სრულ უმწეობას ტოვებს შვილის ტკივილის შესამსუბუქებლად. ზუსტად ეს ემართება კრისს. რეგანის ინფექცია უბრალოდ ჯოჯოხეთის წიაღიდან მოდის. გაზვიადება არ იქნება იმის თქმა, რომ დარტ ვეიდერი პოპულარული კულტურის ყველაზე დიდი ბოროტმოქმედია. მაგრამ, ამ სიის შეზღუდვების გათვალისწინებით, მოდით, შევაფასოთ იგი მხოლოდ მისი გამოჩენის მიხედვით 1977 წლის ორიგინალურ „ვარსკვლავურ ომებში“. დაივიწყეთ მომავალი გაგრძელებები და წინარეისტორიები, დაივიწყეთ სიმართლე იმის შესახებ, თუ ვინ არის ლუკ სკაიუოკერის (მარკ ჰემილი) მამა, და დაფიქრდით, როგორ გამოიყურება ვეიდერი, როგორც ცუდი ბიჭი, მხოლოდ „ვარსკვლავური ომების“ მიხედვით? საკმაოდ კარგად. ვეიდერი ერთ-ერთი პირველი პერსონაჟია, რომელსაც „ვარსკვლავურ ომებში“ ვხედავთ.