„დაკარგულები“: დროში გამოცდილი შედევრი, რომლის ხელახლა ნახვაც კიდევ უფრო შთამბეჭდავია

ცოტა რეჟისორმა თუ დაამკვიდრა თავისი იდენტობა სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრში ისე, როგორც ჯ.ჯ. აბრამსმა. „ვარსკვლავური გზის“ (Star Trek) გამოცოცხლებიდან „ვარსკვლავური ომების“ (Star Wars) ახალ ეპოქაში გადაყვანამდე, ასევე ინდი ფილმებამდე, როგორიცაა „სუპერ 8“, აბრამსმა მოიპოვა სამეცნიერო ფანტასტიკის ჰიტმეიკერის რეპუტაცია. თუმცა, მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი მიღწევა კინოთეატრებში არ გამოჩენილა. მისი უდიდესი სამეცნიერო ფანტასტიკის ისტორია ყოველკვირეულად ვითარდებოდა სატელევიზიო ეთერში, როგორც სერიალი „დაკარგულები“ (Lost). „დაკარგულების“ 2004-2010 წლების ტრანსლირების პერიოდში, მან მთლიანად შეცვალა გასართობი ინდუსტრიის ლანდშაფტი. შოუ გახდა ყოველკვირეულად სანახავი ტელევიზია და კინობლოკბასტერის ხარისხი შემოიტანა მცირე ეკრანზე იმ დროს, როდესაც სტრიმინგი თითქმის არ არსებობდა. ოფისის ყოველდღიური საუბრები, სადისკუსიო ფორუმები და ადრეული სოციალური მედიის თემები თეორიებით იყო სავსე. წლების განმავლობაში შეუძლებელი იყო ტელევიზიის განხილვა ისე, რომ „დაკარგულები“ არ გამოჩენილიყო საუბარში. მიუხედავად იმისა, რომ ფინალი საკამათო აღმოჩნდა, დრო „დაკარგულების“ მიმართ საოცრად გულუხვი იყო. მისი ხელახალი ნახვა არა მხოლოდ სასიამოვნოა – ის გაცილებით უკეთესია. ყოველკვირეული სპეკულაციისა და კულტურული აჟიოტაჟის ხმაურისგან თავისუფალი, „დაკარგულების“ გენიალურობა კაშკაშებს, როგორც არასდროს. 2020-იან წლებში ხელახლა განხილვისას, ჯ.ჯ. აბრამსის ქმნილება იშვიათ რამედ გვევლინება: გულდასმით კონსტრუირებულ, ემოციურად მდიდარ სამეცნიერო ფანტასტიკის შედევრად. „დაკარგულების“ დღევანდელი გადმოსახედიდან ხელახალი ნახვა ცხადყოფს, თუ რამდენად საოცრად თანამედროვედ გამოიყურება ის დღემდე. მხოლოდ საპილოტე ეპიზოდი ეჯიბრება 2020-იანი წლების მაღალბიუჯეტიან სტრიმინგ პრემიერებს, თავისი კინემატოგრაფიული მასშტაბით, პრაქტიკული ეფექტებითა და თავდაჯერებული ტემპით. Oceanic Flight 815-ის კატასტროფა კვლავაც შთამბეჭდავია, ხოლო კუნძულის საიდუმლოებები სიზუსტით ვითარდება და არა ხრიკებით, რაც სპექტაკლს პერსონაჟების დრამაში აფუძნებს. „დაკარგულების“ ანსამბლზე დაფუძნებული არაწრფივი თხრობა განსაკუთრებით თავის დროზე უსწრებდა მოვლენებს. ჯეკის (მეთიუ ფოქსი), ქეითის (ევანჯელინ ლილი), სოიერის (ჯოშ ჰოლოუეი) და ლოკის (ტერი ო’ქუინი) ისტორიები ფლეშბექების მეშვეობით არის წარმოდგენილი, რომლებიც ამოძრავებს მოტივაციებს და არ აფერხებს მოვლენებს. ეს სტრუქტურა, რომელიც ერთ დროს სიახლედ ითვლებოდა, ახლა პრესტიჟული ტელევიზიის განუყოფელი ნაწილია. მნიშვნელოვანია, რომ ხელახლა ნახვისას „დაკარგულები“ არასდროს გტოვებს შეგრძნებას, რომ 2000-იანი წლების შუა პერიოდის ტენდენციებშია ჩაფლული. პერსონაჟებზე ორიენტირებული სცენარი თავს არიდებს მოძველებულ ჟარგონს ან მინიშნებებს. „დაკარგულების“ საიდუმლოებები ფილოსოფიურ კითხვებზეა ორიენტირებული და არა ტექნოლოგიაზე, რაც ამ ისტორიას მარადიულს ხდის. რწმენა, ბედისწერა და გამოსყიდვა არის თემები, რომლებიც ბევრად უკეთ უძლებს დროს, ვიდრე მბზინავი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟარგონი. პირიქით, სერიალის დღევანდელ სერიულ დრამებთან შედარება ამტკიცებს, თუ რამდენად ფუნდამენტური იყო „დაკარგულები“. სერიალები, რომლებსაც ახლა მასშტაბისა და ამბიციის გამო აქებენ, მიჰყვებიან იმ გეგმას, რომელიც ჯ.ჯ. აბრამსმა და მისმა გუნდმა წლების წინ დახვეწეს. მოძველებულის ნაცვლად, „დაკარგულები“ თანამედროვე პრესტიჟული თხრობის პროტოტიპად გამოიყურება. თავისი ორიგინალური 6-სეზონიანი ტრანსლირებისას ABC-ზე, „დაკარგულები“ არ იყო უბრალოდ პოპულარული; ეს იყო მოვლენა. ყოველ ეპიზოდს მოყვებოდა თეორიების, ანალიზისა და კადრ-კადრ დაშლის ტალღები. ფანები ყოველ მინიშნებას თავსატეხის ნაწილად აღიქვამდნენ. კულტურული საუბარი იმდენად ხმამაღალი გახდა, რომ შოუს ხარისხი ხშირად იკარგებოდა. სპეკულაცია მთავარ ღირსშესანიშნაობად იქცა. რა იყო ლუქი? ვინ იყვნენ „სხვები“? რას ნიშნავდა რიცხვები? კუნძულის ამოხსნისადმი გატაცებამ ხანდახან გადაფარა ის, თუ რამდენად ღრმა იყო პერსონაჟების ემოციური მოგზაურობები, ან რამდენად ოსტატური იყო „დაკარგულების“ კინემატოგრაფია ეპიზოდიდან ეპიზოდამდე. უფრო მეტიც, მუდმივი მოულოდნელობების მოლოდინმა არარეალური მოლოდინები შექმნა. არცერთ დასასრულს არ შეეძლო წლების განმავლობაში შექმნილი რთული თეორიების დაკმაყოფილება. როდესაც „დაკარგულების“ ფინალი გამოვიდა, დებატებმა გადაფარა დაფასება, რამაც გააზრებული დასკვნა იმედგაცრუების წყაროდ აქცია. ხმაურმა დაამახინჯა ის, რისი თქმაც სერიალს სინამდვილეში სურდა. ახლა, ყოველკვირეული ინტრიგების გარეშე ყურებისას, „დაკარგულების“ რიტმი განსხვავებულია. სიუჟეტური ხაზები სუნთქავს. პერსონაჟების რკალები უფრო ნათელი ხდება. ეპიზოდები ერთმანეთში მიედინება, როგორც რომანის თავები, ვიდრე ამოუხსნელი საიდუმლო ყუთის ფრაგმენტები. კულტურული ისტერიისგან გათავისუფლებული, „დაკარგულები“ ინტელექტუალურ და ინტიმურ ნაწარმოებად გვევლინება. ის ნაკლებად ეხება პასუხებს და უფრო მეტად – კავშირს, რწმენასა და არჩევანს. ეს პერსპექტივა შოუს თავსატეხიდან ღრმა სამეცნიერო ფანტასტიკის დრამად აქცევს. წლების შემდეგაც კი, ამბიციური სატელევიზიო შოუები კვლავაც განიხილება, როგორც „შემდეგი დაკარგულები“. ეს შემოკლებული ფრაზა ბევრს ამბობს. შოუმ დაამყარა სტანდარტი მასშტაბისა და კულტურული გაჯერებისთვის, რომელიც დღემდე შეუდარებელია. ბლოკბასტერული სანახაობისა და სერიალიზებული სიღრმის ნაზავმა შექმნა ისეთი რამ, რასაც ტელევიზია იშვიათად ცდილობს ახლა. თანამედროვე ჰიტებმა, როგორიცაა „უცნაური ამბები“ (Stranger Things) და „სამეფო კარის თამაშები“ (Game of Thrones), მსოფლიო ყურადღება მიიპყრო, მაგრამ ისინი სხვა მედია ეკოსისტემაში მუშაობდნენ. სოციალურმა პლატფორმებმა გააძლიერა ყოველი მომენტი. „დაკარგულებმა“ მსგავს დომინირებას მიაღწია მაშინ, როდესაც ინტერნეტი ჯერ კიდევ ფრაგმენტირებული იყო, ძირითადად ეყრდნობოდა ზეპირსიტყვიერებასა და ყოველკვირეულ ეთერებს. მისი ეპიზოდების რაოდენობაც კი დღეს თითქმის მითიურად ჟღერს. „დაკარგულების“ ადრეული სეზონები ოცზე მეტ ეპიზოდს მოიცავდა, რაც სივრცეს აძლევდა გადახვევებს, ექსპერიმენტებსა და ცალკეულ კლასიკურ ეპიზოდებს. ამ სიგრძემ შექმნა სიახლოვე. Flight 815-ის გადარჩენილებთან ამდენი საათის გატარებამ ისეთი ჩართულობა შექმნა, რისი გამეორებაც თანამედროვე შოუების 6-10 ეპიზოდიან სეზონებს უჭირთ. ტელევიზია შეიძლება უფრო დახვეწილი და ძვირი გახდა „დაკარგულების“ შემდეგ.