დევიდ ბოუის „Space Oddity“ და მისი ნამდვილი შთაგონება – სტენლი კუბრიკის „2001: კოსმოსური ოდისეა“
დევიდ ბოუის შემოქმედება, სიმღერებიდან დაწყებული ალტერ ეგო „ზიგი სტარდასტით“ დამთავრებული, ხშირად მოიცავდა კოსმოსურ თემატიკას. მისი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ჰიტი, „Space Oddity“, 1969 წელს, Apollo 11-ის მისიის დროს გამოვიდა, რის გამოც BBC-მ ის მთვარეზე დაშვების ტრანსლაციის ფონად გამოიყენა. თუმცა, ბოუი ამტკიცებდა, რომ სიმღერის ნამდვილი შთაგონება სტენლი კუბრიკის ფილმი „2001: კოსმოსური ოდისეა“ იყო, რომელიც კოსმოსური იზოლაციის თემას იკვლევდა.
დევიდ ბოუის სიმღერების ტექსტები, "Starman"-იდან "Life on Mars?"-მდე, ხშირად შეიცავდა კოსმოსის ალუზიებს. მისი ალტერ ეგოს, „ზიგი სტარდასტის“ სახელი კოსმოსს მოგვაგონებს, ბოუიმ კი უცხოპლანეტელიც კი ითამაშა ნიკოლას როუგის 1973 წლის ფილმში „კაცი, რომელიც დედამიწაზე ჩამოვარდა“. ამ არაამქვეყნიური პერსონაჟი ისეთივე მარტოსულია, როგორც დევიდ ბოუის მრავალი სიმღერის გმირი.
ბოუის ისტორია კოსმოსურ მოგზაურობასთან მისი პირველი ჰიტით, „Space Oddity“ და მისი ასტრონავტი მთავარი გმირით, მაიორ ტომით იწყება. სიმღერა 1969 წელს გამოვიდა, კოსმოსური რბოლის კულმინაციურ წელს, როდესაც აშშ-ის Apollo 11-ის მისია მთვარეზე დაეშვა. სიმღერის დებიუტი მისიამდე ცოტა ხნით ადრე შედგა და მალე BBC-მ ბოუის მიმართა თხოვნით, რომ ის მთვარეზე დაშვების ტრანსლაციის ფონურ მუსიკად გამოეყენებინათ. მთვარის მისიის მღელვარებამ „Space Oddity“-ს არ ავნო ჩარტებში წინსვლისას, მაგრამ ბოუი ამტკიცებდა, რომ ამაზე არ წერდა.
2003 წელს Performing Songwriter-თან ინტერვიუში მან განმარტა, რომ სიმღერა სინამდვილეში სტენლი კუბრიკის ფილმით „2001: კოსმოსური ოდისეა“ (პირველად გამოვიდა 1968 წელს) იყო შთაგონებული. „Space Oddity“ ნამდვილად „კოსმოსური ოდისეის“ ინტერპრეტაციას ჰგავს. ბოუი იხსენებდა: „[„2001“] საოცრად მიმაჩნდა. ისედაც არაადეკვატურ მდგომარეობაში ვიყავი, ძალიან მთვრალი ვიყავი, როცა რამდენჯერმე ვნახე და ეს ჩემთვის ნამდვილი გამოცხადება იყო. მან სიმღერის შექმნას ბიძგი მისცა.“
იმ დროს „2001“ იყო კინემატოგრაფში კოსმოსური მოგზაურობის ყველაზე დამაჯერებელი კინემატოგრაფიული ასახვა. უდავოდ ერთ-ერთი ყველაზე ამბიციური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმი, „2001“ ისეთ ბლოკბასტერებთან ერთად დგას, როგორებიცაა „იურული პარკი“ და „ავატარი“, რომლებმაც გადახედეს ფანტასტიკური ფილმების საზღვრებს რეალობის ილუზიის დარღვევის გარეშე. კუბრიკის დეტალებისადმი ყურადღების მიუხედავად, „2001“ მხოლოდ ნახევრად მყარი სამეცნიერო ფანტასტიკაა. ფილმი ასახავს უცხოპლანეტურ მონოლითს, რომელიც ადამიანის ევოლუციას აყალიბებს და ის ასტრონავტ დევიდ ბოუმენის (კირ დული) ტრანსფორმაციით სრულდება, რომელსაც ეს მონოლითი „ვარსკვლავურ ბავშვად“ აქცევს, რომელიც კოსმოსში მიცურავს და დედამიწას უყურებს. ანეკდოტური მტკიცებულებები მიუთითებს, რომ ზოგიერთი მაყურებელი იმ დროს დაბნეული იყო „2001: კოსმოსური ოდისეით“, მაგრამ მთვრალმა დევიდ ბოუიმ აშკარად მისცა ფილმის კალეიდოსკოპიურ დიდებულებას, რომ მასზე ზემოქმედება მოეხდინა.
„Space Oddity“ კი სასოწარკვეთილებასთან უფრო ახლოსაა. ფილმის ბოლოს, ბოუმენის სიცოცხლე, როგორც მან იცოდა, დასრულდა და ვარსკვლავური ბავშვი მარტო რჩება ვარსკვლავებს შორის. იზოლაციის ეს შეგრძნება „Space Oddity“-ის დასასრულშიც ვლინდება, სადაც მაიორ ტომის ხომალდში წრე წყდება და ის მიწის კონტროლთან კავშირს კარგავს. მაიორი ტომი უმწეოდ ტივტივებს კოსმოსში; ის ხედავს დედამიწას, მაგრამ ვერ ბრუნდება მასზე. სიმღერის ბოლო სტროფში ის ასკვნის: „აქ ვარ, ჩემს თუნუქის ქილაში ვტივტივებ, მთვარეზე ბევრად მაღლა. პლანეტა დედამიწა ლურჯია და ვერაფერს ვაკეთებ.“
ამიტომ ბოუი, მიუხედავად იმისა, რომ „აღფრთოვანებული“ იყო, რომ BBC-მ „Space Oddity“ გამოიყენა, სასაცილოდ მიაჩნდა ის ფაქტი, რომ ის მათ Apollo-ს ტრანსლაციაში მოხვდა. „დარწმუნებული ვარ, საერთოდ არ უსმენდნენ ტექსტს,“ – უთხრა ბოუიმ Performing Songwriter-ს. „აშკარად, BBC-ის რომელიღაც ოფიციალურმა პირმა თქვა: „ოჰ, კარგი, ის კოსმოსური სიმღერა, მაიორ ტომი, და ა.შ., მშვენიერი იქნება.“ „კი მაგრამ, ის კოსმოსში იჭედება, ბატონო.“ არავის ეყო გული, რომ ეს პროდიუსერისთვის ეთქვა.“ მიუხედავად ამისა, BBC-მ ხელი შეუწყო „Space Oddity“-ის, როგორც მე-20 საუკუნის კოსმოსური მოგზაურობის ერთ-ერთი განმსაზღვრელი ისტორიის განმტკიცებას – ისევე როგორც მისი შთაგონება, „2001: კოსმოსური ოდისეა“.
წყარო:
www.slashfilm.com