თუ რატომღაც მოახერგეთ „გრეის 50 ელფერის“ ტრილოგიის ნახვისგან თავის არიდება, აი, რას წარმოადგენს ის: სამი ფილმი, რომელიც აგებულია ანა სტილის (დაკოტა ჯონსონი) და კრისტიან გრეის (ჯეიმი დორნანი) ურთიერთობაზე. ეს არის ურთიერთობა, რომელიც სახიფათოდ სექსუალურად და „აკრძალულად“ წარმოგვიდგება, შემდეგ კი სრულფასოვან ფრენჩაიზად იქცევა. ის პრიალაა, დრამატული და გამუდმებით ცდილობს დაგარწმუნოთ, რომ ჩაფიქრებული მამაკაცი + ფული + კონკრეტული ფეტიში = ქიმიას. ზოგჯერ ის გასართობია იმ გაგებით, რომ „არ მჯერა, ეს რომ გადაიღეს“. უმეტესწილად კი უბრალოდ უხერხული. ამიტომ, როდესაც ფილმებს ჩემი სიძულვილის ხარისხის მიხედვით ვალაგებ, ვაფასებ ყურების გამოცდილებას: რამდენად ხშირად ანაცვლებს ფილმი რეალურ ინტიმურობას გაყინული პოზირებით, რამდენად ხშირად იყენებს მონტაჟსა და გრანდიოზულ ჟესტებს რეალური ემოციური განვითარების ნაცვლად და რამდენი სცენა მაფიქრებს: „მოიცადეთ, რატომ უნდა მოიქცეს ვინმე ასე?“ რაც უფრო მეტად ეყრდნობა ფილმი ხელოვნურ ვნებას და იძულებით დრამას, მით მაღლა ადის ის ჩემს „სიძულვილის სიაში“. რადგან „გრეის 50 ელფერის“ ტრილოგიაზე ვსაუბრობთ, აი, რატომ და რამდენად მძულს ის, მკაცრი შეფასებით. „გრეის 50 ელფერი: თავისუფლება“ (Fifty Shades Freed), ბოლო ნაწილი, ყველაზე ნაკლებად საძულველია და ამისთვის პატივს ვცემ. ის ნაკლებად საძულველია, რადგან საბოლოოდ წყვეტს პრეტენზიას, თითქოს ღრმა რომანტიკულ გამოცხადებას აშენებს და უბრალოდ მდიდრების პრიალა მელოდრამად იქცევა. ანა და კრისტიანი დაქორწინებულები არიან, ამიტომ ფილმი გადადის ცხოვრების სტილის ჩვენებაზე — სახლები, მანქანები, მოგზაურობები — შემდეგ კი ცდილობს, მასზე საფრთხე გადმოაფრქვიოს, როგორც ცხარე სოუსი. არის გატაცების/შანტაჟის მსგავსი სიუჟეტური ხაზი, რომელიც სცენებში გამუდმებით იჭრება და, სიმართლე გითხრათ, ისეთი შეგრძნებაა, თითქოს სცენარისტებმა გააცნობიერეს, რომ მათ აღარ ჰქონდათ ურთიერთობის ამბავი, ამიტომ გარე ბოროტმოქმედი მიაბეს და მას ფსონი დაარქვეს. რაც უფრო მეტად მძულს ამ ფილმში, ის არის, რომ ის უმეტესად უგრძნობია. ის გამაღიზიანებელია, დიახ, მაგრამ „ეს ხმამაღალი ფონივითაა“ გაგებით. კონფლიქტი რბილად მიმდინარეობს, ვნება დაგეგმილი ჩანს, ხოლო ემოციური მომენტები თითქოსდა მიზანში დარტყმას ჰგავს. ფილმის ბოლოს, შესაძლოა შუაშიც კი, უბრალოდ განაწყენებული ვიყავი, რომ ეს დასასრული იყო. ეროტიზმი უფრო მაღალ დონეზე აეყვანათ, მაგრამ არა. ისე ითამაშა, თითქოს რაღაც მეტი უნდა ყოფილიყო, კულმინაცია, მაგრამ არასდროს მომხდარა. „გრეის 50 ელფერი: უფრო მუქი“ (Fifty Shades Darker) უფრო მეტად მაღიზიანებს, რადგან ეს ის ფილმია, სადაც ფრენჩაიზი თავდაჯერებულად იქცევა. მათ სცადეს უფრო დიდი, სექსუალური, დრამატული თრილერ-რომანის შექმნა, თუმცა უარს ამბობდნენ ერთადერთი რამის გაკეთებაზე, რაც მას იმუშავებდა: დამაჯერებელი ემოციური ცვლილებების აშენება. ის ისვრის ყოფილ შეყვარებულებს, საიდუმლოებებს, ეჭვიანობას და მოულოდნელ საფრთხეებს, და ყოველ ჯერზე, როცა პოტენციურად მიმზიდველ გართულებას შემოაქვს, მას გრანდიოზული ჟესტით აგვარებს, ნაცვლად რეალური საუბრისა, რომელიც ქცევას შეცვლიდა. კრისტიანის ტრავმა გამოიყენება როგორც უნივერსალური საბაბის ღილაკი, ხოლო ანას „მინდა საზღვრები“ პოზიცია განიხილება როგორც დაბრკოლება და არა რეალური საჭიროება. ეს ის ნაწილია, რომელიც ეკრანს მალაპარაკებს. რადგან ის თითქმის ეჯახება საინტერესო თემებს – ნდობა, თანხმობა, კონტროლი, დამოკიდებულება – შემდეგ კი ისევ პრიალა პოზირებაში უხვევს. ის ყველაზე ხმამაღლა აცხადებს, რომ უფრო ინტენსიურია, მაგრამ „გრეის 50 ელფერი: უფრო მუქი“ მაინც ემოციურად ზედაპირულია. „გრეის 50 ელფერი“ (Fifty Shades of Grey) ყველაზე მეტად მძულს, რადგან სწორედ მან შექმნა ფრენჩაიზის მთელი ხელოვნური განწყობა: მას სურს იყოს პროვოკაციული, მაგრამ ეშინია რეალური მოწყვლადობის, რეალური ეროტიზმისა და რეალური ემოციური შედეგების. ანა ხვდება კრისტიანს და ფილმი მის ძალას ისე წარმოაჩენს, თითქოს ის თანდაყოლილად მიმზიდველია, თუმცა ბევრი ადრეული ურთიერთქმედება სამუშაო გასაუბრებას ჰგავს, სადაც ერთ ადამიანს ყველა კარტი უჭირავს. უცნაური ნაწილი კი ეს არის: კონტრაქტის საკითხი არ არის მხოლოდ სიუჟეტური ხერხი, არამედ ხდება ურთიერთობის პიროვნება, რის გამოც რომანი არასოდეს გრძნობს, რომ მას ჟანგბადი აქვს. იმის ნაცვლად, რომ გავიგოთ, ვინ არიან ისინი ერთად, ჩვენ გამუდმებით ვაკვირდებით მოლაპარაკებებს, სადაც ემოციური ქვეტექსტი ბუნდოვანი რჩება, ხოლო ქიმია იცვლება ჩაფიქრებული პაუზებითა და დრამატული მუსიკალური მინიშნებებით. და დასასრული საბოლოო შეურაცხყოფაა: ის ცდილობს შოკისმომგვრელ გარდამტეხ მომენტად წარმოჩენას, მაგრამ იძულებით მომენტად იგრძნობა, რადგან ისტორიას არასოდეს მოუპოვებია ნამდვილი ემოციური კავშირი. მე ის არ დავასრულე, თითქოსდა შემარცხვინა. მე ის გაღიზიანებულმა დავასრულე, რომ ფილმი განუწყვეტლივ ინვესტიციას ითხოვს, მაშინ როცა მე სიხისტეს გვთავაზობს, რომელიც ვნებად არის გადაცმული. სიმართლე გითხრათ, თუ მათ სურდათ ეროტიული ფილმის შექმნა, მით უმეტეს სამი ნაწილის, სწორედ აქ უნდა დაედგინათ სწორი ტონი.