ჯეიმს ვან დერ ბიკი: ვარსკვლავის გზა „დოუსონის ნაკადის“ მიღმა

ჯეიმს ვან დერ ბიკის გარდაცვალება WB-ის თაობისთვის მტკივნეული დარტყმა იყო. მსახიობი 48 წლის ასაკში ოთხშაბათს, მსხვილი ნაწლავის კიბოსთან მრავალწლიანი ბრძოლის შემდეგ გარდაიცვალა. მისი ამბის გავრცელებამ უდავოდ ათასობით, თუ არა მილიონობით ადამიანს შთააგონა, თავიდან ენახათ „დოუსონის ნაკადი“ (Dawson’s Creek), 90-იანი წლების თინეიჯერული დრამა, რომელშიც ვან დერ ბიკი მთავარ როლს ასრულებდა. და როდესაც მათ ეს გააკეთეს, პაულა კოულის ნამღერმა „არ მინდა დაველოდო ჩვენი ცხოვრების დასრულებას“ (I don’t want to wait for our lives to be over), სერიალის საწყისი ტიტრების დროს, უდავოდ ბევრად უფრო მძიმედ იმოქმედა. მოსალოდნელი იყო, რომ ვან დერ ბიკის გარდაცვალების შესახებ ყველა სათაური „დოუსონის ნაკადს“ მოიცავდა. ის უდავოდ 90-იანი წლების ბოლოსა და 2000-იანი წლების დასაწყისის საკვანძო თინეიჯერული დრამაა, ხოლო ვან დერ ბიკი მისი ცენტრი იყო, როგორც ამავე სახელწოდების, ნაადრევად განვითარებული, ამბიციური კინორეჟისორი დოუსონ ლირი. დოუსონის განმეორებადი რომანი თავის საუკეთესო მეგობარსა და მეზობელ ჯოი პოტერსთან (ქეთი ჰოლმსი) თინეიჯერული რომანტიკის ლეგენდაა. მათი ერთმანეთის ფანჯრებში ცოცვა და რომანტიკული განცხადებების გაკეთება, რომლებიც SAT-ის სასწავლო სახელმძღვანელოს ჰგავს, პოპ-კულტურის მეხსიერებაშია აღბეჭდილი. როგორც პერსონაჟი, დოუსონი შეიძლება გამაღიზიანებელი ყოფილიყო. ის ზოგჯერ თვითკმაყოფილი და ჯიუტი იყო, ბულინგის ზღვარზეც კი. უკან გადახედვისას, ვან დერ ბიკმა წარმოუდგენლად ოსტატურად განასახიერა ახალი ინგლისის ზედა საშუალო ფენის თეთრკანიანი თინეიჯერი, რომელიც სკანდალს, ტრაგედიას ან სიძნელეებს არ იცნობდა სკოლის მეორე კლასამდე. დოუსონი მომწიფდა სერიალის განმავლობაში, მაგრამ შოუ მაინც იმით დასრულდა, რომ ის გახდა ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მაგალითი იმისა, თუ როგორ ვერ იგებს ტიტულოვანი პერსონაჟი გოგონას. მსახიობმა „ნაკადის“ დროს და უშუალოდ მის შემდეგ გააგრძელა თინეიჯერების გულთამპყრობლის ტრაექტორია, როლები შეასრულა ფილმებში „საუნივერსიტეტო ბლუზი“ (Varsity Blues) და ნაკლებად შეფასებულ „მიზიდულობის წესებში“ (Rules Of Attraction). მაგრამ უკვე 2000-იანი წლების დასაწყისშიც კი, როდესაც „დოუსონის ნაკადის“ დიდება ჯერ კიდევ კაშკაშებდა, ვან დერ ბიკმა დაამტკიცა, რომ მას ჰქონდა თვითშეგნება და არ ეშინოდა საკუთარი თავის დაცინვის ობიექტად ქცევის. მან დოუსონ ლირი ითამაშა 2000 წლის „საშინელ ფილმში“ (Scary Movie), სადაც დასცინოდა თავისი პერსონაჟის მიდრეკილებას, შეხტომოდა და გადმოხტომოდა შეყვარებულის საძინებლის ფანჯრიდან. ამას მოჰყვა საკუთარი თავის სატირული ვერსიის განსახიერება 2001 წლის ფილმში „ჯეი და მდუმარე ბობი კვლავ ურტყამენ“ (Jay And Silent Bob Strike Back). რამდენიმე წლის შემდეგ, ის დაბრუნდა WB-ში (მაშინ უკვე „The CW“-ად გადაკეთებულში), რათა ეთამაშა ადამ რიზის, ექსცენტრიული რეჟისორის როლი, რომელიც თითქოს დოუსონ ლირის კოშმარებიდან იყო გამოსული სერიალში „ერთი ხის ბორცვი“ (One Tree Hill). 2011 წელს ვან დერ ბიკმა კიდევ ერთი ნაბიჯი გადადგა წინ, ითანამშრომლა Funny Or Die-თან პროექტზე „VanDerWeek“ – „დოუსონზე“ ორიენტირებული გაგრძელება საიტის წინა წლის ვირუსული „Pacey-Con“-ის. ინტერნეტის ისტორიის ამ ეტაპზე Tumblr-ისა და სოციალური მედიის აღმავლობამ დოუსონის „მახინჯი ტირილის“ სახე, როდესაც ჯოიმ ის სხვა საუკეთესო მეგობრის, პეისის (ჯოშუა ჯექსონი) გამო მიატოვა „ნაკადის“ მესამე სეზონის ფინალში, მუდმივ რეაქციის მემედ აქცია. უფრო თვითშეგნებული მსახიობები ამ არასახარბიელო იმიჯს გაურბოდნენ, მაგრამ ვან დერ ბიკმა მიიღო ვირუსული მომენტი და Funny Or Die-თან ერთად იმუშავა ნარატივის გასაკონტროლებლად. და მისმა მზადყოფნამ აბსურდის მისაღებად, მას კარიერის შემცვლელი როლი მოუტანა. „VanDerWeek“-მა უშუალოდ განაპირობა მსახიობის როლი ABC-ის სიტკომში „არ ენდო ბ—ს 23-ე ბინაში“ (Don’t Trust The B— In Apartment 23), სადაც ის საკუთარი თავის დამახინჯებულ ვერსიას თამაშობდა, ვან დერ ბიკის 2017 წლის IndieWire-თან ინტერვიუს თანახმად. ორი სეზონის განმავლობაში ის საკუთარ თავს განასახიერებდა, როგორც თავაშვებულ მსახიობს, რომელიც საშინელ პროფესიულ გადაწყვეტილებებს იღებდა, მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ 90-იანი წლების ბოლოს თინეიჯერული ხატის სტატუსით სარგებლობდა. სიტკომი ხანმოკლე იყო, მაგრამ „მეტანესმა“ აჩვენა, რომ ვან დერ ბიკს არ ეშინოდა რისკის. მას ესმოდა, როგორ ხედავდა მას სამყარო და მზად იყო ეთამაშა ამასთან და გამოეყენებინა საკუთარი სარგებლობისთვის. ამ სერიალმა დაამტკიცა, რომ ვან დერ ბიკი არ იყო უბრალოდ ვირუსული „მახინჯი ტირილის“ მქონე ბიჭი. მან განაგრძო „მეტა“ ტენდენცია 2017 წელს სერიალით „რას იზამდა დიპლო?“ (What Would Diplo Do?). მსახიობმა თავის რეზიუმეს დაამატა სცენარისტი და პროდიუსერი ამ ხუთეპიზოდიანი პაროდიული კომედიისთვის, რომელშიც ის ცნობილ დიჯეის განასახიერებდა. ეს იყო კიდევ ერთი უცნაური ექსპერიმენტი და ხმამაღალი კომენტარი ცნობადობის აბსურდულობაზე. კიდევ ერთხელ, ადამიანი, რომელიც ცნობილი გახდა ერთ-ერთი ყველაზე ზომიერი სატელევიზიო გმირის თამაშით, დაამტკიცა, რომ ის იყო ის, ვისთანაც უნდა დაგერეკათ, თუ შემოქმედებითი საზღვრების მიღმა გასვლა გსურდათ. ის, რაც ვან დერ ბიკის „დოუსონის ნაკადის“ შემდგომ კარიერას ასე საინტერესოს ხდის, არის ის, რომ ის განსხვავდებოდა არა მხოლოდ მისი ყველაზე ცნობილი როლისგან, არამედ მისი პერსონისგანაც. ის შეუერთდა „ცეკვავენ ვარსკვლავების“ 28-ე სეზონს და ამერიკას თავისი ცოლი, კიმბერლი და შვილები გააცნო, სადაც შოუ მას მოკრძალებულ და ერთგულ ოჯახის კაცად წარმოაჩენდა. 2023 წელს კიბოს დიაგნოზის შემდეგ, მსახიობმა მუშაობა გააგრძელა. მისი ბოლო ორი როლი მას უფრო ახლოს აჩვენებდა მამის პერსონასთან Tubi-ის თინეიჯერულ-რომანტიკულ ფილმებში „ზღვარს მიღმა“ (Sidelined), მაგრამ ამასაც მოჰყვა მოულოდნელი მინიშნება. „ზღვარს მიღმა“-ს და მისი გაგრძელების Gen Z და Alpha სამიზნე აუდიტორიამ შეიძლება არ იცოდეს ვან დერ ბიკის საკულტო ფრაზა „მე არ მინდა შენი ცხოვრება“ (I don’t want your life) „საუნივერსიტეტო ბლუზიდან“, მაგრამ მათმა Gen X და მილენიალ მშობლებმა შეიძლება დააფასონ ირონია, როდესაც მსახიობი მამას თამაშობს, რომელიც ისეა შეპყრობილი შვილის პოტენციური საფეხბურთო კარიერით, რომ...