ჯონ უილსონის „ბეტონის ისტორია“: დოკუმენტური ფილმი, რომელიც გვაიძულებს სამყაროს სხვა თვალით შევხედოთ

კინო ხშირად შეიძლება განვიხილოთ, როგორც „მოწმობის“ აქტი, რომელიც გვთხოვს, დავინახოთ პერსპექტივები და ადამიანები, რომლებთანაც შესაძლოა მაშინვე არ ვიდენტიფიცირდეთ. თუმცა, დაკვირვების აქტის მეშვეობით, ჩვენ შეგვიძლია მივაღწიოთ გაგებისა და თანაგრძნობის წერტილს. მხიარული და დამაფიქრებელი ფორმით, რეჟისორ ჯონ უილსონის ფილმი „ბეტონის ისტორია“ (The History of Concrete) ამოწმებს მისი აუდიტორიის უნარს, გულმოწყალედ მოწმობდეს. ერთი მხრივ, რასაც უყურებთ, ზუსტად ის არის, რაც განცხადებაშია ნათქვამი: უილსონი ცდილობს გადაიღოს გულწრფელი დოკუმენტური ფილმი იმ მასალის ისტორიის შესახებ, რომელიც ჩვენი ყოველდღიური ცხოვრების ყველა ასპექტს აყალიბებს, თუმცა ბევრმა ადამიანმა ამის შესახებ ცოტა რამ იცის ან საერთოდ არ აინტერესებს. მეორე მხრივ, უილსონის დოკუსერიალის, „როგორ უნდა ჯონ უილსონთან ერთად“ (How To With John Wilson) მსგავსად, რაც ერთით იწყება, სწრაფად გარდაიქმნება მეორედ. უილსონი იყენებს თავის გატაცებას ბეტონით, რათა მოგვითხროს უფრო ფართო ამბავი კორპორაციული ბოროტმოქმედების, საცხოვრებლის არასტაბილურობისა და უხილავი – და ხილული – ტრადიციების შესახებ, რომლებიც გვაკავშირებს. უილსონის ინტერესის სათავე, როგორც შემთხვევით, ისე ტრაგიკულ მოვლენებს უკავშირდება. პანდემიის დროს მან დაესწრო WGA-ს (ამერიკის მწერალთა გილდია) სემინარს, თუ როგორ უნდა გადაიღო Hallmark-ის ტიპის ფილმი. ეს მომენტები გადაღებულია ფარული ჟურნალისტის სიმძაფრით, რაც მკვეთრ კონტრასტს ქმნის იმ შინაარსთან, რასაც ის იღებს. „ტრავმა [თქვენს ფილმში] კარგია, თუ ის მაღალ ნოტაზე მთავრდება,“ – ამბობს სემინარის წამყვანი. ეს გაკვეთილი უბიძგებს უილსონს, რომ Hallmark-ის ფილმის იგივე ტროპები და ტაქტიკა გამოიყენოს რაღაც ნაკლებად „სექსუალურისთვის“: ბეტონისთვის. უილსონისთვის ეს აქტი არის საშუალება, შეავსოს თავისი დრო პროექტებს შორის, მაგრამ ასევე მოახდინოს თავისი პლატფორმის მართვა დივერსიული გზით: ვინც „ბეტონის ისტორიას“ უყურებს, რადგან ეს ჯონ უილსონის ფილმია, მათი ერთგულება გამოიცდება, დოკუმენტურისთვის მისი თემის არჩევის გათვალისწინებით. საბედნიეროდ, უილსონის ფილმი მიედინება საკუთარი ცნობისმოყვარეობის ძალით. „სამარცხვინოა, რომ ასე ცოტა რამ ვიცით იმის შესახებ, რაც ასე დიდ ადგილს იკავებს ჩვენს ვიზუალურ გარემოში,“ – ამბობს ის. ფილმი გულწრფელი გზაა უილსონისთვის, რომ მეტი ისწავლოს და გაიხსნას იმის მიმართ, რაც ჩვენ ყველამ თავისთავად მივიჩნიეთ. თუ წარმოგიდგენიათ, მასალის თითქმის ყველა ასპექტია შესწავლილი. „ბეტონის ისტორია“ უილსონისთვის სასიამოვნო საბაბს ჰგავს, რომ უბრალოდ წარმოაჩინოს ის ადამიანები, რომლებთანაც დოკუმენტურ ფილმზე მუშაობისას დაუკავშირდა. სწორედ ამ მიდგომით მისი პროექტი მოწმობს ახლებურად: ნათელს ჰფენს მდიდარი ცხოვრების მქონე ადამიანებს; ადამიანებს, რომლებსაც სხვები სავარაუდოდ უგულებელყოფდნენ, ისევე როგორც ბეტონს, რომელზეც დადიან. არიან ადამიანები, რომლებმაც თავიანთ საქმედ აქციეს ნიუ-იორკის ტროტუარებიდან საღეჭი რეზინის მოშორება (სისიფუსს უფრო ადვილი ამოცანა ჰქონდა); არიან ადგილობრივი ჯგუფის, „ნებულასის“ (Nebulas) ხელმძღვანელი მხატვარი, რომელიც უილსონის ერთ-ერთი უახლოესი რესპონდენტი ხდება; და, სხვა დროს, უილსონი აღმოჩნდება ფილმის გადასაღებ მოედანზე, რომელიც მკვლელობასა და უძრავ ქონებას ეხება. „ბეტონის ისტორია“ ზოგჯერ შეიძლება ცოტა დიდხანს გაგრძელდეს, და 101 წუთზე, გიჩნდებათ შეგრძნება, რომ არსებობს 90-წუთიანი ვერსია, რომელიც უფრო მაღალ დონეზე იქნებოდა, თუ ზედმეტ ნაწილებს ამოიღებდა. მაგრამ ეს მიდგომა ასევე ცხადყოფს, რომ რაც უფრო ღრმად ფოკუსირდებით კონკრეტულ თემაზე, მით უფრო მეტ ახალ ელემენტს აღმოაჩენთ. ერთი ასპექტი, რომელიც შეიძლება მაყურებელს, განსაკუთრებით ნიუ-იორკელებს, თვალში მოხვდეს, არის ის, თუ როგორ იბზარება მრავალი შენობის საძირკველი, ერთ-ერთი ყველაზე შემზარავი მაგალითია ბრუკლინში BQE ხიდი, სადაც ნამსხვრევების ჩამოვარდნისა და გამვლელების დაზიანების სერიოზული რისკია. უილსონი ხაზს უსვამს ამ ხიდის სასტიკ რეალობას, რომელიც ფუნქციონირებს მიუხედავად იმისა, რომ დიდ რისკს წარმოადგენს: „ჩვენ ვიცით ხარვეზის შესახებ, მაგრამ არ შეგვიძლია მისი შეჩერება,“ – ამბობს ის. მისი ფილმი გვთხოვს, დავფიქრდეთ, რატომ ვართ ასე მზად და გვსურს, არ ვიზრუნოთ ჩვენს გარემოზე, და როგორ იმოქმედებს ეს, გაფართოებით, იმ ადამიანებზე, რომლებზეც თითქოს ვზრუნავთ და ვისთან ერთადაც ვმოძრაობთ ცხოვრებაში. შესაფერისი მეჩვენება იმის გაზიარება, რომ ჩემი ბოლო მომენტები სანდენსზე (Sundance), პარკ სიტიში, ჩემს ერთ-ერთ საყვარელ რესტორან five5eeds-ში, გარედან სამშენებლო სამუშაოები მიმდინარეობდა. უილსონის დოკუმენტურის ნახვამდე, შესაძლოა, მოკლედ შემეხედა სცენისთვის, მეფიქრა, როგორ აფუჭებდა წაქებისა და ჯეკჰამერების მჭახე ხმები რესტორნის ატმოსფეროს, და გაღიზიანებული ვყოფილიყავი, როგორ ტრიალებდა ჰაერში დაფხვნილი ბეტონის მტვერი. უილსონის ფილმის ნახვის შემდეგ კი, სხვა რამეებზე დავფიქრდი: რამდენ ხანს იყო ეს ბეტონი იქ, სანამ შეცვლიდნენ, რამდენი ფეხით მოსიარულე გაივლიდა მასზე, მუშები, რომლებიც შრომობდნენ, და იყენებდნენ თუ არა მათი ბეტონის ნაზავი ისეთი ტიპის ცემენტს, რომელიც დიდხანს გაძლებდა, თუ ყველაფერი რამდენიმე წელიწადში შეიცვლებოდა. ამას იმიტომ ვამბობ, რომ უილსონის დოკუმენტურმა უბრალოდ მთხოვა, განმეხილა საზოგადოების ქვაკუთხედის განსხვავებული და ხშირად უყურადღებოდ მიტოვებული ასპექტი. ის არ ცდილობს ფაქტების სიის წაკითხვას, არამედ აკეთებს იმას, რასაც საუკეთესო მთხრობელები აკეთებენ: გიწვევთ სამყაროს სხვაგვარად დანახვისკენ, სხვა ადამიანების თვალითა და ისტორიებით. თუნდაც ბეტონის მიმართ დიდი სიყვარულით არ წახვიდეთ, აუცილებლად შეიძენთ ახალ პერსპექტივას გარემოზე, რომელიც ყოველდღიურად გარს გვაკრავს.