ბოლო ორმოცდაათი წლის განმავლობაში, კინომ უამრავი კლასიკა, სალაროების რეკორდსმენი და საკულტო ფილმი შექმნა. ისინი შეიძლება იყოს ანიმაცია, სამეცნიერო ფანტასტიკა, ფენტეზი ან მელოდრამა, როგორც მცირე, ინტიმური მიდგომით, ისე მასშტაბური, გრანდიოზული გაშლით. მიუხედავად წარმომავლობისა, ისინი რჩებიან კინემატოგრაფიულ ტიტანებად, რომელთა მემკვიდრეობა წლიდან წლამდე უფრო ღირებული ხდება. ცხადია, ნახევარი საუკუნის კინემატოგრაფიიდან მხოლოდ ათი სათაურის გამოყოფა რთულია, მაგრამ ეს სია 1976 წლის შემდეგ შექმნილ ყველაზე გამძლე და გავლენიან ფილმებს წარმოადგენს. ქვემოთ მოცემული ფილმები ისე ღრმად ჩაინერგა კულტურაში, რომ მოგვიანებით შექმნილი ნამუშევრები, თითქოს, მათ გარშემო ბრუნავს. ისინი მოიცავს ანიმაციას, მელოდრამას, ომს, სამეცნიერო ფანტასტიკას, ფენტეზის და პერსონაჟების კვლევას. თითოეულმა, თავისებურად, შეცვალა ჩვენი დამოკიდებულება კინოს მიმართ – როგორ ვუყურებთ, ვგრძნობთ და ვფიქრობთ მასზე. „მას შემდეგ, რაც ვინმეს შეხვდები, მას ნამდვილად არასოდეს დაივიწყებ.“ მიაძაკის რამდენიმე ფილმს შეეძლო ამ სიაში მოხვედრა, მაგრამ ყველაზე სრულყოფილი, ალბათ, „აკრძალული ქალაქია“ (Spirited Away), რომელიც თანაბარი ზომით აერთიანებს თავგადასავალსა და ემოციას. ის მოგვითხრობს ათი წლის ჩიჰიროს (რუმი ჰირაგი) ისტორიას, რომელიც იდუმალ სულების სამყაროში ხვდება მას შემდეგ, რაც მისი მშობლები ღორებად გადაიქცევიან. იუბაბას (მარი ნაცუკი) მიერ მართულ უზარმაზარ აბანოში იძულებით მუშაობისას, ჩიჰირომ უნდა გადალახოს ჭვარტლის სულების, მდინარის სულების, დრაკონებისა და ძველი ღმერთების სამყარო, რათა შინ დაბრუნების გზა იპოვოს. ის, რაც ბავშვის კოშმარად იწყება, თანდათან სიმამაცის, დანაკარგისა და იდენტობის შესახებ იგავად იქცევა. მიაძაკის ვიზუალური ფანტაზია აქ შეუდარებელია: ყოველი კადრი ცოცხალია, ყოველი არსება დასამახსოვრებელი, ყოველი მომენტი თანაგრძნობითაა გაჟღენთილი. მითის, სიურრეალიზმისა და მშვიდი ემოციური ჭეშმარიტების ეს ნაზავი მას უნივერსალურად რეზონანსულ შედევრად აქცევს, რომელსაც ბავშვები მხოლოდ იმისთვის სცილდებიან, რომ ზრდასრულობისას მისი ღრმა სევდა აღმოაჩინონ. „გრძნობები შეიძლება ისე მოიპაროს, აი, ასე.“ „სიყვარულის ხასიათზე“ (In the Mood for Love) არის მშვენიერი თითქმის-რომანი, ჰონგ-კონგელი კინორეჟისორის, ვონგ კარ-ვაის, დაგვირგვინებული მიღწევა. 1960-იანი წლების ჰონგ-კონგში განვითარებული მოვლენები მოგვითხრობს ორ მეზობელზე, მისტერ ჩოუზე (ტონი ლეუნგი) და მისის ჩანზე (მეგი ჩეუნგი), რომლებიც ნელ-ნელა ხვდებიან, რომ მათ მეუღლეებს რომანი აქვთ. როდესაც ისინი დროს ერთად ატარებენ, ნაზი, მტკივნეული კავშირი ყალიბდება, თუმცა ისინი უარს ამბობენ მორალური პრინციპების ღალატზე. სიუჟეტი განზრახ განმეორებადი და ნელია. მისი ძალა არ მოდის ნარატიული იმპულსიდან, არამედ ესთეტიკიდან: წვიმა ტროტუარზე, ნელი მზერის ცეკვები, ნატ კინგ კოულის ხმა, რომელიც დერეფნებში იფრქვევა. კრისტოფერ დოილისა და პინგ ბინ ლის კინემატოგრაფია ფენომენალურია, ის ნათლად აღადგენს იმ დროსა და ადგილს. ვონგის ვიზუალური სტილი აქ, ყველა დახურული კარი, ნელი მოძრაობა, მდიდარი წითელი და ოქროსფერი ტონები, და კადრები კადრებში, ემოციურ რეპრესიას მაღალ ხელოვნებად აქცევს. ეს არის კინო, რომელიც სუფთა განცდამდეა დაყვანილი. „ვინც ერთ სიცოცხლეს გადაარჩენს, მთელ სამყაროს გადაარჩენს.“ გამოსვლისას, „შინდლერის სია“ (Schindler's List) სტივენ სპილბერგისთვის დიდი მხატვრული ნახტომი იყო, რადგან მან ბლოკბასტერული ჟანრიდან ყველაზე რთული დრამისკენ გადაინაცვლა. შედეგი არის ჰოლოკოსტის ერთ-ერთი ყველაზე მძაფრი და ჰუმანური პორტრეტი, რომელიც ოდესმე გადაღებულა. რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული ფილმი მოგვითხრობს ოსკარ შინდლერის (ლიამ ნისონი) ისტორიას, მომხიბვლელი, ოპორტუნისტი მრეწველის, რომელიც ნაცისტების მიერ ოკუპირებულ პოლონეთში ჩადის ომიდან სარგებლის მისაღებად. დროთა განმავლობაში, ის ხედავს ებრაული მოსახლეობის მიმართ მზარდ სისასტიკეს და გადაწყვეტს გამოიყენოს თავისი ქარხანა, რათა რაც შეიძლება მეტი ადამიანი დაიცვას. „შინდლერის სია“ არის მორალური გამოღვიძება, გადმოცემული მკაცრი შავ-თეთრი გამოსახულებით (ერთი თვალწარმტაცი, საკულტო ფერადი მომენტის გარდა) და კინოში ოდესმე გადატანილი ერთ-ერთი ყველაზე ემოციურად დამანგრეველი სცენებით. რაც მთავარია, მისი წარმოუდგენელი საშინელების მიუხედავად, ფილმი პოულობს ადამიანური გამძლეობის მომენტებს, რომლებიც თითქმის სასწაულებრივად მოჩანს. ნისონი, ბენ კინგსლი და რეიფ ფაინსი თავიანთი კარიერის განმსაზღვრელ შესრულებებს გვთავაზობენ, მაგრამ სპილბერგის რეჟისურა არის წამყვანი ძალა. „კიდევ ერთხელ თქვი „რა“. გაბედავ!“ 1994 წელს „მაკულატურამ“ (Pulp Fiction) კულტურული ბომბივით იფეთქა. იმ ეპოქიდან, ალბათ, არც ერთი სხვა ფილმი არ ყოფილა ისეთი გაბედული, კრეატიული და ასე აშკარად შეყვარებული თავად კინოზე. მკვლელების, მოკრივეების, მაფიოზების ცოლების და მცირე კრიმინალების შესახებ ქრონოლოგიურად არეული და ურთიერთდაკავშირებული კრიმინალური ისტორიების მეშვეობით, ფილმმა არაწრფივი ნარატივის ხელოვნება ახალი თაობისთვის გააცოცხლა. პრაქტიკულად ყველა სცენა საკულტო გახდა: ვინსენტი (ჯონ ტრავოლტა) და ჯულსი (სემუელ ლ. ჯექსონი), რომლებიც ჩიზბურგერებზე მსჯელობენ მკვლელობამდე, მია უოლესის (უმა თურმანი) დოზის გადაჭარბება, ბატჩის (ბრიუს უილისი) გაქცევა, ლომბარდის კოშმარი და ა.შ. მთელი ეს ქაოსი ერთიანდება მხიარული, ფერადი, მინიშნებებით სავსე დიალოგით. ტარანტინომ ჩვეულებრივ საუბარს ტყვიის წონა შესძინა, ძალადობას კი ხუმრობის აბსურდულობა, რითაც კინემატოგრაფიული სიმშვიდე ახლებურად ჩამოაყალიბა. საბოლოოდ, „მაკულატურამ“ უამრავი მიმბაძველი წარმოშვა, თუმცა ვერც ერთმა ვერ გაიმეორა მისი ენერგია, ინტენსივობა და წმინდა გართობის შეგრძნება. „თუ თქვენ იქნებოდით Facebook-ის გამომგონებლები, თქვენ შექმნიდით Facebook-ს.“ დევიდ ფინჩერმა და აარონ სორკინმა გაერთიანდნენ, რათა Facebook-ის დაარსება შექსპირულ ტრაგედიად ექციათ. „სოციალური ქსელი“ მოგვითხრობს მარკ ზუკერბერგის (ჯესი აიზენბერგი) აღმასვლას სოციალურ...