კინოს უნივერსალურობისა და გავრცელების წყალობით, ყველაზე დახვეწილი კინომანიც კი ვერ დაიკვეხნის, რომ უნახავს ყველა უაღრესად აღიარებული ფილმი, არათუ უთვალავი ნამუშევარი, რომელიც მეინსტრიმის მიღმა არსებობს. ერთ-ერთი საუკეთესო ადგილი ამ მივიწყებული შედევრების საძებნელად არის Letterboxd. Metacritic-ისა და Rotten Tomatoes-ის კრიტიკოსებზე დაფუძნებული ქულებისგან განსხვავებით, Letterboxd-ის რეიტინგები „დიდი“ კინოს უფრო დემოკრატიული შეფასებაა. ნებისმიერ კინომოყვარულს შეუძლია შევიდეს, მიმოიხილოს და შეაფასოს მისთვის სასურველი ფილმები. მსოფლიოს მასშტაბით მაღალი შეფასების მქონე ფილმებს შორის ბევრი არაჰოლივუდური და არა-21-ე საუკუნის ნამუშევარია, რამაც შესაძლოა გააკვირვოს ჩვეულებრივი მაყურებელი. მაგრამ ეს ნამდვილად არ იქნება სიახლე მათთვის, ვისაც ღრმა კინოცოდნა აქვს, რადგან მათ ესმით, რომ კინო სცდება დროს, ადგილს, ენას და სპექტაკლის შეთანხმებულ მნიშვნელობასაც კი. და ბევრი ფილმი ამას ამტკიცებს. ინგმარ ბერგმანის 1978 წლის საოჯახო დრამა „შემოდგომის სონატა“ კრიტიკოსებს შორის ორი მიზეზის გამო სარგებლობს მაღალი შეფასებით. პირველი, იმის გამო, რომ ადამიანის ორ ვნებას — სიყვარულსა და ხელოვნებას — ერთმანეთს უპირისპირებს აშკარა გამარჯვებულის გარეშე, და მეორე, იმის გამო, რომ ამას გამანადგურებელი ემოციური სიზუსტით აკეთებს. აღარაფერს ვამბობთ ინგრიდ ბერგმანის განსაცვიფრებელ, ოსკაროსან შესრულებაზე, როგორც ცნობილი არმყოფი დედა-პიანისტის, ლივ ულმანთან ერთად, რომელიც მის გაუცხოებულ ქალიშვილს განასახიერებს. ბერგმანს Letterboxd-ის ტოპ 250-ში უკვე შვიდი ფილმი აქვს, და „შემოდგომის სონატა“ მათ შორის ყველაზე მაღალია 5-დან 4.5 ქულით. საინტერესოა, რომ მისი სცენარის ინსპირაცია მშობლებთან დაკავშირებული პირადი გამოცდილებიდან მოდის. ბევრს უკვირდა, რატომ იწვევდა ამდენ აჟიოტაჟს უცნობი ბრაზილიური ნამუშევარი, როცა 2024/2025 წლის დაჯილდოების სეზონი ახლოვდებოდა. ზოგიერთს ეჭვიც კი ეპარებოდა პორტუგალიურენოვანი პოლიტიკური დრამის ნამდვილობაში, რომელსაც საუკეთესო ფილმის ნომინაცია მიენიჭა. ასეთი ეჭვი ქრება მას შემდეგ, რაც ორ საათს გაატარებთ ოჯახის სიმტკიცის ყურებაში, სასტიკი სამხედრო დიქტატურის ფონზე, უოლტერ სალესის ფილმში „მე ისევ აქ ვარ“. წიგნის მიხედვით გადაღებული, რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული ფილმი ყურადღებას ამახვილებს ქალზე, რომლის ქმარიც სამუდამოდ დაკარგეს ბრაზილიის სამხედრო რეჟიმის შემდეგ. მაყურებელი იძულებულია დაუპირისპირდეს იმ ნგრევის მასშტაბებს, რასაც გარე სოციალურმა ფაქტორებმა შეიძლება მიაყენოს ისეთი ინტიმური და წმინდა ინსტიტუტი, როგორიც ოჯახია. მაგრამ სწორედ ის მსხვერპლი, რომელიც საჭიროა ამ ხუთკაციანი (ახლა შეუქცევად ოთხამდე შემცირებული) ინსტიტუტის შესანარჩუნებლად, განადგურების შემდგომაც კი, აქცევს „მე ისევ აქ ვარ“-ს ნამდვილად საუკეთესო ფილმის პრეტენდენტად. ძალადობა და სისასტიკე გონივრულად რჩება უკანა პლანზე; ემოციები, რომლებიც ევნის პავიას განსაცვიფრებელ შესრულებას მოაქვს, არა. აკირა კუროსავას, „შვიდი სამურაისა“ და „იოჯიმბოს“ შემქმნელს, არასდროს უფიქრია, რომ მის პირად პროექტს, „რანს“, ფინანსური მხარდაჭერა მიეცემოდა მის რეალობად ქცევისთვის. მას ათი წლის განმავლობაში უწევდა თავისი ოცნების ქაღალდზე ჩანახატი. ფრანგი პროდიუსერის, სერჟ სილბერმანის წყალობით, მისი ოცნება რეალობად იქცა, თუმცა ეს იაპონური კინოს ისტორიაში ყველაზე ძვირადღირებული ფილმის შექმნის ფასად. ასე დალოცა კინო ერთ-ერთი უდიდესი ფილმით, რაც კი ოდესმე შექმნილა. კუროსავა „რანს“ უილიამ შექსპირის პიესა „მეფე ლირის“ მიხედვით აგებს, რომელშიც ფეოდალურ იაპონიაში სამოქალაქო ომი იფეთქებს მას შემდეგ, რაც სამხედრო მმართველის გადაწყვეტილება, ტახტი სამ ვაჟს (შექსპირის პიესაში ქალიშვილებს) გადასცეს, კრახით სრულდება. სამოქმედო სცენები უდავოდ იღებს შთაგონებას სტივენ სპილბერგის „რიგითი რაიანის გადარჩენიდან“ და კუროსავას საკუთარი „კაგემუშიდან“, სადაც სისხლი წარმოდგენილია უემოციოდ, სწრაფად და დაუნდობლად. ფერნანდო მეირელესისა და კატია ლუნდის ბრაზილიური კრიმინალური დრამა სათაურს იღებს რიო-დე-ჟანეიროს ერთ-ერთი ფაველას (ღარიბი უბანი) – „Cidade de Deus“ (ღმერთების ქალაქი) – უბნიდან, რომელიც ფილმის ცოცხალ გარემოს ქმნის. სიღარიბე, სისტემური უგულებელყოფა და, რა თქმა უნდა, ორგანიზებული დანაშაული განიცდება ახალგაზრდა, ფოტოგრაფობის მსურველი როკეტის (ბუსკაპე) თვალით, მაშინ როცა მაყურებელი აკვირდება ორი ათწლეულის განმავლობაში ახალგაზრდებსა და მათ ამბიციებს, რომლებიც ძალადობის ციკლებში არიან ჩაფლულნი. „ღმერთების ქალაქი“ Letterboxd-ზე ყველაზე მაღალი შეფასების მქონე საერთაშორისო განგსტერული ფილმია და 2004 წელს ოთხი ოსკარის ნომინაცია დაიმსახურა, მათ შორის საუკეთესო რეჟისორისა და საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის. ამით მან გზა გაუხსნა მომავალ ბრაზილიურ მხატვრულ ფილმებს, როგორიცაა „მე ისევ აქ ვარ“, გლობალური აღიარების მოსაპოვებლად. პარკ ჩან-ვუკის რეჟისორობით გადაღებული „ოლდბოის“ მთავარი გმირი, დე-სუ (ჩოი მინ-სიკი), გაიტაცეს და შემდგომ ფსიქოლოგიურ და ფიზიკურ ტანჯვას განიცდის ცალკე საკანში, ყოველგვარი ახსნა-განმარტების გარეშე. როდესაც 15 ხანგრძლივი წლის შემდეგ მოულოდნელად ათავისუფლებენ, შურისძიება სძლევს მას, და ის მის გამტაცებელს უთვალთვალებს ისტორიაში, რომელიც სამართლიანად შეიძლება შეფასდეს, როგორც ყველა სიუჟეტური შემობრუნების მამა. თუ ეს დამღუპველად მომხიბვლელად ჟღერს, ეს იმიტომ, რომ ასეა. საკმარისი, როგორც ჩანს, ისეთი მკაცრი რეჟისორისთვისაც კი, როგორიცაა კვენტინ ტარანტინო, რომელიც ჟიურის პრეზიდენტი იყო 2004 წლის კანის კინოფესტივალზე გრან-პრის მოგების დროს. „ოლდბოი“ სავსეა ყველაფრით, დაწყებული დე-სუს მიერ ცოცხალი რვაფეხას მთლიანად გადაყლაპვის ახლა უკვე საკულტო სცენიდან, დამთავრებული ცნობილი ერთკადრიანი დერეფნის ჩხუბით. ეს ყველაფერი შემზარავი გამოსახულება და მოქმედებაა, შეფუთული კორეულენოვან ფილმში, რომელიც უდავოდ ერთ-ერთი საუკეთესოა ჟანრში.