ძმებ კოენებს კინოს ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ფილმოგრაფია აქვთ. ვიცი, რომ ეს შეიძლება გადამეტებულად ჟღერდეს, მაგრამ ამას გულწრფელად ვგულისხმობ. გამონაკლისის სახით, მათი მცდარი რიმეიქის „ქალის მკვლელების“ („The Ladykillers“) მიღმა, მტკიცედ მჯერა, რომ ყველა ფილმი, რომელიც ძმებმა ერთად გადაიღეს, ან კარგია, ან შესანიშნავი (მე მომწონს „შეუწყნარებელი სისასტიკეც“ („Intolerable Cruelty“), ფილმი, რომელიც ხშირად „ქალის მკვლელებთან“ ერთად მოიაზრება კოენების წარუმატებელ ნამუშევრად). ამ შთამბეჭდავობას უცნაური ეფექტი აქვს: კოენებს იმდენი ჰიტი აქვთ, რომ ზოგიერთი მათი ფილმი ყურადღების მიღმა რჩება, თუმცა სხვა რეჟისორის ხელიდან რომ გამოსულიყო, მათ სრულფასოვან შედევრებად გამოაცხადებდნენ. ავიღოთ, მაგალითად, „ადამიანი, რომელიც არ არსებობდა“ („The Man Who Wasn't There“). ეს ბრწყინვალე 2001 წლის ნეო-ნუარი ძმები კოენების ტოპ 5 ფილმს შორის უნდა მოხვდეს, მაგრამ, როგორც ჩანს, მას არ აქვს ისეთი კულტურული გავლენა, როგორიც აქვს ისეთ ნამუშევრებს, როგორიცაა „ფარგო“ („Fargo“), „დიდი ლებოვსკი“ („The Big Lebowski“) (რომელიც სალაროების ჩავარდნიდან ნამდვილ კულტურულ კლასიკად იქცა) ან „მოხუცებისთვის ადგილი არ არის“ („No Country For Old Men“). თუმცა, შესაძლოა ეს შეიცვალოს, რადგან Criterion-ის კეთილმა გუნდმა „ადამიანი, რომელიც არ არსებობდა“ ამ თვეში თავის კოლექციას დაამატა, ლეგენდარული კინოოპერატორის როჯერ დიკინსის მიერ ზედამხედველობითა და დამტკიცებული ულამაზესი ახალი 4K ტრანსფერით. ბნელად სასაცილო და უპრეტენზიოდ პირქუში „ადამიანი, რომელიც არ არსებობდა“ კოენების მიერ ჯეიმს მ. კეინის („ორმაგი დაზღვევა“, „ფოსტალიონი ყოველთვის ორჯერ რეკავს“) ნამუშევრების ინტერპრეტაციაა, მცირე დოზით ჯიმ ტომპსონის („მკვლელი ჩემში“) ნაზავით. ეს არის ბინძური ამბავი შანტაჟზე, მკვლელობაზე, ღალატზე, უცხოპლანეტელებზე და ქიმწმენდაზე, და ყოველი ყურებისას უკეთესი ხდება. ბილი ბობ თორნტონი, შესაძლოა, თავის საუკეთესო შესრულებას გვთავაზობს (სხვა ორი პრეტენდენტი ალბათ იქნება „ცუდი სანტა“ და სემ რეიმის დაუფასებელი „მარტივი გეგმა“) ედ კრეინის როლში, დალაქის, რომელიც 1949 წელს კალიფორნიაში ცხოვრობს. მიუხედავად იმისა, რომ ედი მოგვითხრობს ჩვენს ამბავს — თორნტონი თხრობას სასიამოვნოდ ერთფეროვანი, მონოტონური მანერით გადმოსცემს — ის მცირემეტყველი ადამიანია. ედი დაქორწინებულია დორისზე (ფრენსის მაკდორმანდი). უყვართ თუ არა წყვილს ერთმანეთი? ვფიქრობ, უყვართ, თავიანთებურად. ერთ ადრეულ სცენაში ედი დორისს ფეხებს გრძნობით ეპარსავს და სიგარეტს უზიარებს, სანამ ის აბაზანაშია. და მაინც, დორისს, როგორც ჩანს, რომანი აქვს თავის უფროსთან, უნივერმაღის მფლობელთან და ადგილობრივ ყბედ დიდ დეივთან (გარდაცვლილი, დიდებული ჯეიმს განდოლფინი). ედმა იცის ამ რომანის შესახებ, მაგრამ, როგორც ჩანს, არ ცდილობს რაიმე გააკეთოს ამის თაობაზე. მისი მოტივები ჩვენთვის განზრახ სრულ საიდუმლოდ რჩება. მას შემდეგ, რაც ედი შეიტყობს ბიზნეს შესაძლებლობის შესახებ, რომელიც „ქიმწმენდის“ განვითარებად ტექნოლოგიას უკავშირდება, ის ცდილობს დიდი დეივი ფულის გამო გააშანტაჟოს ინვესტიციისთვის. თუმცა, ყველაფერი ზუსტად გეგმის მიხედვით არ მიდის, დიდი დეივი მკვდარი აღმოჩნდება — და დორისს მისი მკვლელობისთვის აპატიმრებენ. აქედან მოყოლებული, ჩვენ მივყვებით ედს, რომელიც ცდილობს დაიცვას თავისი ცოლი წარმატებული ადვოკატის დახმარებით (ტონი შალჰუბი, რომელიც სცენას იპარავს). ედს ასევე უცნაური გატაცება უვითარდება ადგილობრივი თინეიჯერი გოგონას, ბერდის (სკარლეტ იოჰანსონი) მიმართ. ეს „ლოლიტასებური“ ვნებაა? შესაძლოა, შესაძლოა არა. კიდევ ერთხელ: ედი საიდუმლოა და ეს არის ის, რაც ფილმს ასე მომხიბვლელს ხდის. ფილმის ერთ-ერთი ყველაზე დასამახსოვრებელი ეპიზოდია, როდესაც ედი ყვება ამბავს, თუ როგორ შეხვდნენ ის და დორისი პირველად, წყვეტს თხრობას, რათა გავიდეს და მკვლელობა ჩაიდინოს, შემდეგ კი ბრუნდება სახლში, რათა გააგრძელოს თხრობა იქიდან, სადაც შეჩერდა. საერთოდ ფიქრობს კი ის დანაშაულზე, რომელიც ახლახან ჩაიდინა? მიუხედავად იმისა, რომ „ადამიანი, რომელიც არ არსებობდა“ ხშირად სახალისოა (შალჰუბის სწრაფად მოლაპარაკე, საჭმლის მოყვარული ადვოკატი სასაცილოა, ისევე როგორც მაიკლ ბადალუკო, რომელიც ედის უცნაურ სიძეს თამაშობს), მთელ ამ ამბავს აჩრდილისებური მელანქოლია გასდევს, რაც ფილმს ნამდვილად დაუვიწყარს ხდის. დიკინსის შავ-თეთრი კინემატოგრაფია მკაცრი და დიდებულია, სავსე გრძელი ბნელი ჩრდილებითა და დამაბრმავებელი თეთრი შუქებით (საინტერესოა, რომ დიკინსმა ფილმი ფერად 35მმ ფირზე გადაიღო და პოსტ-პროდუქციის დროს შავ-თეთრად გადააკეთა). შემდეგ კი თორნტონის თხრობაა, რომელიც მონაცვლეობს მშრალი იუმორიდან სრულიად ღრმა აზრებამდე. თორნტონის მშვიდი, უცნაური შესრულება თავსატეხი გამოცანაა; გამოცანა, რომლის ამოხსნაც ნამდვილად არ შეგვიძლია. გაბრაზებულია თუ არა ის, რომ დორისს რომანი ჰქონდა? როგორც ჩანს, არა. ნამდვილად ფიქრობს თუ არა, რომ ქიმწმენდის ინვესტიცია მას გაამდიდრებს? ძნელი სათქმელია, და როდესაც აღმოაჩენს, რომ, როგორც ჩანს, მას მოატყუეს გარიგებაში, ის თითქმის არ რეაგირებს. და რა ხდება მის ურთიერთობაში ბერდისთან? ის რწმუნდება, რომ გოგონა პიანინოს ვუნდერკინდია, თუმცა ასე არ არის, და ცდილობს დაეხმაროს მას მომავალში. გოგონა ვარაუდობს, რომ მისი ყურადღება ვნებიანია — მაგრამ არის კი? ედი ამბობს, რომ არა. მაგრამ თვითონაც იცის კი დაზუსტებით? აქ არ არსებობს კონკრეტული პასუხები და ვეჭვობ, სწორედ ამიტომ „ადამიანი, რომელიც არ არსებობდა“ არ გახდა ისეთი პოპულარული, როგორც კოენების სხვა კლასიკური ნამუშევრები. მაგრამ ყოველი ხელახლა ნახვისას, მას იმაზე ძლიერად ვპოულობ, ვიდრე მახსოვს. ფილმმა გამორჩეულად კარგად გაუძლო დროს, და Criterion-ის ეს გამოცემა შესანიშნავი საშუალებაა ფანებისთვის, რომ ხელში ჩაიგდონ ფილმი, ან ახალი აუდიტორიისთვის, რომ აღმოაჩინონ, რა აკლდათ ამდენი ხნის განმავლობაში.