მკვლელობის ბალადების სისხლიანი ისტორია: ჟანრი, რომელიც სიკვდილს ახალ სიცოცხლეს სძენს

კაცობრიობას ყოველთვის ხიბლავდა ჩვენი ბუნების ბნელი მხარეები. ჩვენ ვართ ვნებიანი და ტანჯული არსებები, რომლებსაც შეუძლიათ ფეთქება, ძალადობრივი თავდასხმა და, ყველაზე ექსტრემალურ შემთხვევებში, სიცოცხლის მოსპობა. ჩვენი პოპ-კულტურა ამას ასახავს. უბრალოდ დაფიქრდით, რამდენად ეყრდნობა ჩვენი გასართობი მედია ძალადობას, დანაშაულს და მკვლელობას, ასევე მათ ირგვლივ არსებულ საიდუმლოებასა და ინტრიგას. მუსიკალურად რომ ვთქვათ, „მკვლელობის ბალადა“ — სიმღერა, რომელიც მკვლელობას აღწერს, ხშირად მოწმის, მსხვერპლის ან თავად მკვლელის პერსპექტივიდან — საუკუნეების წინ სკანდინავიასა და ბრიტანეთის კუნძულების ინგლისურ- და შოტლანდიურენოვან ნაწილებში წარმოიშვა. ამ სიმღერების სისასტიკის ზღვარი ადამიანის წარმოსახვა იყო, ხოლო შთაგონება ხშირად რეალური დანაშაულები. მომდევნო საუკუნეებში, მრავალი ასეთი სიმღერა ოკეანის გადაღმა გავრცელდა და მკვლელობის ბალადების ამერიკულმა ტრადიციამ ამ საშინელი ამბების ახალი მსოფლიო პერსპექტივიდან აღწერა დაიწყო. მკვლელობის ბალადა, მიუხედავად იმისა, რომ არ არის ქვეჟანრი, რომელსაც ხშირად ვიხსენიებთ, არასოდეს მომკვდარა სრულად. როგორც ჩანს, მას იმდენი სიცოცხლე აქვს, რამდენი სიკვდილიც მის სიმღერებშია. 50-იანი წლების ბოლოს, ფოლკ-პოპ ჯგუფმა The Kingston Trio-მ #1 ჰიტი დაიკავა „ტომ დულის“ — ძველი ჩრდილოეთ კაროლინული მკვლელობის ბალადის — თანამედროვე ვერსიით. მომდევნო ათწლეულებში, ვილი ნელსონიდან და რება მაკინტაირიდან ჯიმი ჰენდრიქსამდე და ბრიუს სპრინგსტინამდე, ყველა სისხლით გაჟღენთილ კვალს დატოვებდა ჩარტებში. მიუხედავად იმისა, რომ მკვლელობის ბალადის ამერიკული ფესვები ფოლკისა და ქანთრის ტრადიციებშია, სხვა ჟანრებს — როკ-ენ-როლს, პანკს, პოპს, მეტალს და ჰიპ-ჰოპს — დიდხანს არ დასჭირვებია ამ საშინელი ამბების მოყოლის მცდელობა. თუ ეს სია სხვა რამეს არ გვაჩვენებს, ის ნათელს ხდის, რომ მკვლელობის ბალადები დიდი ხნის წინ შეწყდა მხოლოდ „თითებით გიტარაზე დამკვრელი თეთრი მუსიკოსების“ პრეროგატივას. და, დიახ, ქალი არტისტები ახლა მამაკაცების მსგავსად ხშირად მიმართავენ ამ სასიკვდილო ჟანრს. 1996 წელს, ამ თვეში 30 წლის წინ, ნიკ ქეივმა და The Bad Seeds-მა ახალი სინათლე მოჰფინეს ჟანრს ალბომის „Murder Ballads“ გამოშვებით, რომელიც ორიგინალური და გადამუშავებული ნამუშევრების კოშმარული კოლექცია იყო. ქეივის თეატრალურობა, ბნელი თემატიკისადმი მიდრეკილება და თხრობის ნიჭი ბუნებრივად შეესაბამებოდა ჟანრს. კრიტიკოსები აღნიშნავდნენ, რომ ქეივი არა მხოლოდ საშინელ ისტორიებს ჰყვებოდა, არამედ ამაღლებდა ჟანრს, ქმნიდა რა მდიდარ სამყაროებს, რომლებშიც მისი ამბები იშლებოდა. მისი მოულოდნელი დუეტი ავსტრალიელ პოპ-მომღერალ კაილი მინოუგთან სიმღერაზე „Where the Wild Roses Grow“ მცირე საერთაშორისო ჰიტადაც კი იქცა. შემზარავმა სიმღერამ, მკვლელსა და მსხვერპლს შორის დუეტმა, ძველი ბალადების სულისკვეთება შეინარჩუნა, ამავდროულად საზღვრები გადასწია იმასთან დაკავშირებით, თუ როგორი შეიძლება ყოფილიყო თანამედროვე მკვლელობის ბალადა და ვინ შეიძლება შეესრულებინა ის. ამ სულისკვეთებით, ქეივის სასიკვდილო ხეტიალი იქით, სადაც ველური ვარდები იზრდება, შესანიშნავ საწყის წერტილად გვეჩვენება იმის დასანახად, თუ სად მიგვიყვანა მკვლელობის ბალადამ მას შემდეგ. მკვლელობის ბალადა, უკეთესი გამოთქმის არარსებობის გამო, ცოცხალი და აქტუალური ჩანს. ყველა სფეროს ხელოვანები ითვისებენ ჟანრს, როგორც გამოხატვის საშუალებას და კომერციულ წარმატებასაც კი პოულობენ თავიანთი ბნელი ნამუშევრებისთვის. 2023 წელს, SZA-მ უზარმაზარი გლობალური ჰიტი მოიპოვა „Kill Bill“-ით, თავისი შეყვარებულის მკვლელობის ფანტაზიით, და სულ რამდენიმე კვირის წინ, თავად ბრიუს სპრინგსტინმა აამაღლა ხმა მინეაპოლისში ICE-ის მკვლელობების შესახებ, როდესაც თითქმის რეალურ დროში გამოუშვა „Streets of Minneapolis“. სანამ ჩვენ ვხედავთ, თუ როგორ აგრძელებს ეს ჟანრი ევოლუციას ჩვენს თვალწინ, მოდით გადავხედოთ ათ ყველაზე ეშმაკურ თანამედროვე მკვლელობის ბალადს მას შემდეგ, რაც ქეივმა სამი ათეული წლის წინ საკუთარი კოლექცია გამოუშვა. ამ სიმღერებს შეეძლოთ კოშმარები დაეყენებინათ The Bad Seeds-ისთვის, ტომ დულისთვის და ფრენკი თეარდროპისთვის — ან, სულ მცირე, დაგვაფიქრებინათ, რადგან სიკვდილი აგრძელებს ახალი სიცოცხლის პოვნას მუსიკაში. Okkervil River-ის „Westfall“ ისე ჟღერს, თითქოს მას ორი სრულიად განსხვავებული მთხრობელი ყვება. პირველ ნაწილში, შემზარავი მანდოლინა გვიზიდავს შეპყრობილი ახალგაზრდა მამაკაცისკენ, რომელიც სამართალდამცავების ალყაში აღმოჩნდება. ფრონტმენი უილ შეფი ახერხებს ჩვენს გადაბირებას მამაკაცის მხარეს, როდესაც ის თავის მონათხრობს იწყებს – ეს, რა თქმა უნდა, ცრუ ბრალდების ან სხვა გაუგებრობის შემთხვევაა. სანამ შესვენება დასრულდება და სრულფასოვანი ბენდის ჯემი დაიწყება, სწრაფად ვრწმუნდებით, რომ თავად ეშმაკს ვუსმენდით. უაზრო (და ახლახან გახსნილი) ოსტინის იოგურტის მაღაზიის მკვლელობებით შთაგონებულ შეფს სურდა დაეწერა იმ სურვილზე, რომ ამოიცნოს ბოროტება ისეთი პერსონაჟის მსგავსად, როგორიც მისი პროტაგონისტია. „ბოროტების ძებნა, ფიქრი, რომ მათ შეუძლიათ მისი მიკვლევა“, — მღერის ის, სანამ მისი მკვლელი დაასკვნის: „მაგრამ ბოროტება არაფერს ჰგავს“. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ჩვენ, როგორც წესი, ვერ დავინახავთ მსგავს ტრაგედიებს ან ვერ გავიგებთ მათ მომხდარის შემდეგ. ეს ბნელი დასკვნაა, რომელთანაც შეფი წლების განმავლობაში იბრძოდა. მიუხედავად იმისა, რომ „Westfall“ ენერგიული, კათარზისული შესრულების საშუალებას იძლევა, მომღერალმა აღნიშნა შერეული გრძნობები იმის შესახებ, რომ ფანები კონცერტებზე „აღფრთოვანებულნი“ არიან ასეთი ძალადობრივი, შემაშფოთებელი სიმღერით. ყველაზე ბოროტული გრძნობა: „და როცა მოვკალი, ისეთი ადვილი იყო / რომ ისევ მომინდა მისი მოკვლა“. არცერთ თანამედროვე ქანთრი არტისტს არ მოუპოვებია უფრო მეტი წარმატება მკვლელობის ბალადების ჟანრში.