„მოსე შავი“: გამოსყიდვის ფასი და ჯილდო თანამედროვე განგსტერის ისტორიაში

კრიმინალურ თრილერებს შორის, რომლებიც თავიანთ სიუჟეტებს კონკრეტული წმინდანის მონანიების ისტორიას უკავშირებენ, ისე, როგორც ამას რელიგიური ბიოგრაფიები აკეთებენ, თითქმის არ არსებობს ანალოგი. კიდევ უფრო უცნაურია, როდესაც ეს კომბინაცია მოიცავს მე-4 საუკუნის განგსტერს, რომელიც წმინდანად იქცა და რომლის სახელიც ფილმს ჰქვია, და თანამედროვე ჩიკაგოს განგსტერულ სცენას. ქუინსელმა რეპერმა და მუსიკალურმა პროდიუსერმა კერტის „50 Cent“ ჯექსონმა და სერბმა კინორეჟისორმა ელენა პოპოვიჩმა ცოტა ხნის წინ შეცვალეს ეს ტენდენცია თავიანთი ფილმით „მოსე შავი“. ეს არ არის წმინდანის ისტორიის ფართო გადმოცემა, არამედ გამოსყიდვისა და სულიერი გამოღვიძების ფასისა და ჯილდოს შესახებ. 50 Cent-მა პროექტში ჩართო რამდენიმე შავკანიანი არტისტი, გამოცდილ მსახიობ ომარ ეპსთან ერთად, რათა შექმნილიყო მიმზიდველი, თუმცა არანაკლებ ბნელი ფილმი, რომლის გზავნილიც დიდხანს დარჩება მაყურებლის გონებაში. „მოსე შავში“, მალიკის (ომარ ეპსი) ცხოვრება თანამედროვე ჩიკაგოშია ნამდვილი ბრძოლის ველი და არა მე-4 საუკუნის ეგვიპტელი წმინდანის. ციხიდან ახლად გამოსული, საშიში ბანდის ბოსი დაუყოვნებლივ მიჰყვება მეტოქე ბანდას, რომელსაც სთროუ (Quavo) ხელმძღვანელობს, მას შემდეგ, რაც მისი უახლოესი მეგობარი და თანამებრძოლი, საიდ ჰოდარი, წამებით მოკლეს. „სამაგიერო გადახდა ახლოსაა“, აცხადებს მალიკი და ამას ნამდვილად გულისხმობს. ტყვიები ბრძანებაზე სწრაფად მიფრინავს და სთროუს ხალხი იწყებს დაცემას. მრავალ თვისებას შორის, რაც განგსტერს უნდა ჰქონდეს ან არ უნდა ჰქონდეს, სტოიკურობა და სირბილე სპექტრის ორივე ბოლოში დგას. მაყურებელი მას თავდაპირველად პირველ შემთხვევაში ხვდება, ფატალისტური მანტრებით, როგორიცაა კლასიკური „თუ ხვალ მოვკვდები, არაფერს ვნანობ… ჩემი ბედი ჩემი ბედია“. თუმცა, ეს სიმშვიდე იწყებს ნგრევას, როდესაც მისი ბებია, სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე, უჩვენებს მეტაფორულ სარკეს: წმინდა მოსე შავის სალოცავ ბარათს. ბებია ეუბნება მალიკს, რომ წმინდანის ცხოვრება, რომელიც ოდესღაც საშიში ყაჩაღი იყო და მონანიებით გამოსყიდვა იპოვა, უხერხულად ჰგავს მის საკუთარ ცხოვრებას. ასეთი ლექცია ნაკლებად უნდა მოქმედებდეს დანაშაულებრივი სამყაროს ბოსზე, მაგრამ მალიკისთვის ის მოქმედებს. ის სულ უფრო მეტად კონფლიქტშია თავის საქმიანობასთან და იმ მსხვერპლთან, რომელიც მან დატოვა – როგორც მეგობრების, ისე მტრების. როდესაც ის არ ხატავს საიდის პორტრეტს, არ სტუმრობს საყვარელს, რათა ახალი მელანი დაამატოს ზურგზე გაშლილ მსოფლიო რუკის ტატუს – რაც ყველაზე კარგად გადმოსცემს განგსტერულ სიამაყეს – ის თავის პირად საათებს ატარებს იმ ხილვებით, სადაც ხედავს ატირებულ მოსე შავს, რომელიც უდაბნოებში დააბიჯებს, ტუჩებით სავსე ფსალმუნებით, მონანიებითა და უფლის ლოცვებით. ეს ჩუმი ტრანსფორმაცია შეუმჩნეველი არ რჩება. რიგითი წევრები მოუსვენრად იზრდებიან, ერთმანეთში ჩურჩულებენ თავიანთ „ბოსზე“, კაცზე, რომელიც ოდესღაც დაუნდობელი სიზუსტით მოქმედებდა, ახლა კი შურისძიების ზღვარზე ყოყმანობს. „მოსე შავი“ ისევე ხმამაღლა ყიდის შედეგებს, როგორც გამოსყიდვას. ის იმეორებს ბრძნულ გამონათქვამს: „ვინც მახვილით ცხოვრობს, მახვილითვე მოკვდება“; სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ეს არ არის კლიშირებული მორალური ზღაპარი ბედნიერი დასასრულით. ცოდვის საფასური — როგორც ფიზიკური, ისე სულიერი — პერსონაჟებს აწუხებს, რაც ნაწილობრივ მათი ჩაცმულობით სიმბოლიზდება: თითქმის მთლიანად შავი ტანსაცმელი, თითქოს თავად ფილმი მათი არჩევანის 100-წუთიანი დაკრძალვა იყოს, უკეთესობისკენ თუ უარესობისკენ. რა თქმა უნდა, გამოსყიდვა იაფი არ არის. ისევე, როგორც მოსე შავი (რომელსაც ბრწყინვალე ჩუკვუდი ივუჯი თამაშობს) ღამით არ გამხდარა წმინდანი (ის იბრძოდა, მარცხდებოდა, ისევ დგებოდა და აგრძელებდა), მალიკიც თავის „ცრემლების ველს“ გაივლის გაჭიანურებული სახით ბოლომდე. „მოსე შავში“ უხვად არის ჩაქსოვილი სახვითი ხატები და სიმბოლიკა. ეს არ უნდა იყოს გასაკვირი: რეჟისორი ელენა პოპოვიჩი კარგად იცნობს რელიგიურ მოთხრობებს, რადგან მანამდე გადაიღო ფილმი „ღვთის კაცი“ (Man of God). აქ ის ცდილობს, რომ ფილმი იყოს როგორც სულიერად პატივმოყვარე, ისე სასტიკად რეალისტური. კოკაინი არასოდეს ჩანს პირდაპირ, მხოლოდ ნაგულისხმევია, ხოლო სისხლი დაუყოვნებლად იღვრება. მატარებლების განმეორებადი კადრები, რომლებიც წინ და უკან მოძრაობენ, ხაზს უსვამს პარალელურ მოგზაურობებს შორის დაძაბულობას, რომლებიც მიმდინარეობს მანამ, სანამ ერთ-ერთმა გზა არ უნდა დათმოს. ომარ ეპსის შესრულება მალიკის როლში ძლიერია, ისევე როგორც კლიფ ჩემბერლენის მიერ კორუმპირებული პოლიციელის, ჯერის განსახიერება, თავისი შემაშფოთებელი ისტერიკებით. თუმცა, თავისთავად ცხადია, რომ ამ ტიპის ფილმებთან დაკავშირებით, განხილვა თითქმის ყოველთვის ცნობილი სახეებისკენ იხრება. კიდევ ერთი ნაცნობი ხარვეზი ახლოს მოჰყვება: ამ ჯგუფის მოყვარული შესრულება, რომელიც კადრშიც კი იგრძნობა. მაგრამ არასოდეს „მოსე შავში“. რეპერები Wiz Khalifa, Quavo და Skilla Baby არ განსხვავდებიან სხვა მსახიობებისგან და ბუნებრივად ჯდებიან ფილმის ტონალურ რეესტრში; დეონტე უაილდერი კი, სხვა არაფერია, თუ არა ბაუნსერი. არცერთი მათგანი არ წარმოადგენს ჯილდოების სეზონისთვის შესაფერის შესრულებას, მაგრამ ეს არ არის მთავარი; ინტეგრაცია უნაკლოა და ფილმი ამით უკეთესია. მხოლოდ შესრულება იშვიათად ყიდის ილუზიას კინოში. „მოსე შავი“ ესმის დიალოგისა და მორალური დაპირისპირების გზით პერსონაჟთა გაცვლის სტრუქტურირების მნიშვნელობას. „ვინც მახვილით ცხოვრობს, მახვილითვე მოკვდება“ – ეს სიტყვები „ღვთაებრივ შურისძიებას“ ეხება და არაფერ შუაშია მათ შურისძიებასთან“, – ამბობს ერთი პერსონაჟი. „მაშინ ღვთაებრივი შურისძიება ჩვენს სასარგებლოდ უნდა იყოს“, – პასუხობს მალიკი. სხვაგან, ფილმი აკრიტიკებს ამქვეყნიურ ამბიციებს და