პანდორას უბედურება: რა ემუქრება „ავატარის“ ფრენჩაიზის ფინანსურ წარმატებას?

სამოთხე სამოთხედ, მაგრამ, როგორც ჩანს, პანდორაზე სერიოზული პრობლემებია. მას შემდეგ, რაც პირველმა, უაღრესად ინოვაციურმა ფილმმა „ავატარი“ მსოფლიოს ყურადღება მიიპყრო და $2.9 მილიარდი გამოიმუშავა, მეორე ფილმის შემოსავალი ოდნავ შემცირდა და მსოფლიო მასშტაბით $2.3 მილიარდი შეადგინა. მაშინ მოსახერხებელი იყო იმის თქმა, რომ ფინანსური შემცირების მნიშვნელოვანი მიზეზი პირველ და მეორე ნაწილებს შორის 13-წლიანი პაუზა იყო. თუმცა, ამ არგუმენტმა ძალა დაკარგა, როდესაც „ავატარი: ცეცხლი და ფერფლი“ „წყლის გზის“ გამოსვლიდან მხოლოდ სამ წელიწადში გამოვიდა და $2 მილიარდიან ნიშნულთან ახლოსაც კი ვერ მივიდა. განმეორებადი სიუჟეტებითა და ფრენჩაიზის ინოვაციური ხიბლის გაქრობით, რომ აღარაფერი ვთქვათ მზარდ საწარმოო ხარჯებზე, „ავატარის“ სალაროების წარმატების ბედი, რბილად რომ ვთქვათ, გაურკვეველია. რამდენ ხანს შეძლებს 21-ე საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული კინოფრენჩაიზი კომერციულად სიცოცხლისუნარიანი დარჩეს, მაშინ როდესაც ბიუჯეტები იზრდება, ხოლო სალაროების შემოსავალი მცირდება? 2025 წლის 19 დეკემბერს გამოსული ჯეიმს კამერონის „ავატარი: ცეცხლი და ფერფლი“ უკვე 47 დღეა მსოფლიოს კინოთეატრებში გადის. ამ დროისთვის ფილმმა საერთაშორისო მასშტაბით $1.4 მილიარდი გამოიმუშავა, სავარაუდო $400 მილიონიანი ბიუჯეტის ფონზე. ფინანსური წარმატება, დღევანდელი მონაცემებით, მკვეთრად ჩამოუვარდება წინა ორ „ავატარის“ ფილმს, რომლებმაც $2 მილიარდიან ნიშნულს შესაბამისად 47 და 39 დღეში გადააჭარბეს. უფრო მეტიც, „ცეცხლი და ფერფლი“ პირველ ორ ნაწილზე მეტი დაჯდა, თუმცა ნაკლები შემოსავალი მიიღო. როგორც ცნობილია, „ავატარის“ გადაღება $237 მილიონი დაჯდა, ხოლო „წყლის გზის“ დაახლოებით $350 მილიონი. თუ ეს ტენდენცია გაგრძელდება და „ავატარის“ შემდეგი ორი დაგეგმილი ფილმი გაზრდის ხარჯებს და შეამცირებს მოგებას, ფრენჩაიზს მძიმე ფინანსური მდგომარეობა ელის. იმის გათვალისწინებით, რომ „ცეცხლი და ფერფლი“-ს საპრემიერო ჩვენებები მალე დასრულდება, „ავატარი 3“-მა შესაძლოა ვერ გადალახოს $2 მილიარდის ზღვარი – მომგებიანი ზღვარი, რომელიც ამართლებდა მის მაღალ საწარმოო ღირებულებას. თუ კამერონს კვლავ სურს მაყურებლის დაინტერესება პანდორათი, მან უნდა გაითვალისწინოს, რატომ დაიწყო ფრენჩაიზმა მასებში პოპულარობის დაკარგვა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ზუსტი მეცნიერება არ არის, რამდენიმე ფაქტორმა შეუწყო ხელი „ავატარის“ სალაროების წარმატების შემცირებას. პირველი მათგანი ხარისხს უკავშირდება. IMDb-ზე 7.4 ქულით, Rotten Tomatoes-ზე 66%-ით და Metacritic-ზე 61 ქულით, „ცეცხლი და ფერფლი“ „ავატარის“ ფილმებს შორის ყველაზე ნაკლებად მოწონებულია. შედარებისთვის, „ავატარს“ აქვს 7.9 IMDb ქულა, 81% RT ქულა და 83 Metascore, ხოლო „წყლის გზას“ – 7.5 IMDb ქულა, 76% RT ქულა და 67 Metascore. ამდენად, არსებობს პირდაპირი კორელაცია, რადგან ყოველი შემდგომი ნაწილის ხარისხი მცირდება. მაგრამ რატომ ეცემა ხარისხი? ერთ-ერთი მიზეზი გამარტივებული და განმეორებადი სიუჟეტებია. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი ხანგრძლივობაა. რაც უფრო მოკლეა ფილმი, მით მეტჯერ შეიძლება მისი ჩვენება დღის განმავლობაში და მეტი შემოსავლის მიღება, ვიდრე უფრო ხანგრძლივი ფილმის შემთხვევაში. პირიქით, რაც უფრო გრძელია ფილმი, მით ნაკლები შემოსავლის მიღება შეუძლია დღიურად. აქაც პირდაპირი კორელაციაა „ავატარის“ ფრენჩაიზთან. პირველი ფილმი 2 საათი და 37 წუთი გრძელდებოდა, მეორე – 3 საათი და 12 წუთი, ხოლო მესამე – 3 საათი და 17 წუთი. ტენდენცია ნათელია: რაც უფრო გრძელია „ავატარის“ ფილმი, მით ნაკლებია მისი პოტენციური შემოსავალი. ხარისხის დაქვეითებისა და ხანგრძლივობის ზრდის გარდა, გასათვალისწინებელია ყოველი გამოშვების სიახლოვე. „ავატარსა“ და „წყლის გზას“ შორის 13-წლიანმა პაუზამ მცირედი ფინანსური ვარდნა გამოიწვია, მაგრამ არც ისე დრამატული, როგორც 3-წლიანმა პაუზამ „წყლის გზასა“ და „ცეცხლსა და ფერფლს“ შორის. ეს მიუთითებს მაყურებლის დაღლაზე, რადგან ბევრი არ არის მზად, რომ 3 საათისა და 15 წუთიანი ნაწილის შემდეგ, ასე მალე იჯდეს 3 საათისა და 17 წუთიანი ფილმის საყურებლად. ნაკლებად დადებით შეფასებებთან ერთად, ადვილი გასაგებია, თუ რატომ ვერ მოიკიდა ფეხი „ცეცხლმა და ფერფლმა“. „წყლის გზის“ წარმატების კაპიტალიზაციის მცდელობა „ცეცხლისა და ფერფლის“ მალე გამოშვებით უკუღმართი აღმოჩნდა, რამაც რეჟისორი ჯეიმს კამერონი აიძულა, ხელახლა დაეწყო გეგმების განხილვა. რადგან „ავატარი 4“ და „ავატარი 5“ აქტიურად მზადდება, როგორც ჩანს, კამერონი უკვე იწყებს ფრენჩაიზიდან დისტანცირებას და სადავეებს სხვებს გადასცემს. დღეს, როდესაც ფილმის გამოსვლის თარიღი უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე მხატვრული ხარისხი, „ავატარმა“ უკვე დაგეგმა თავისი შემდეგი ორი ნაწილი. თუმცა, როგორც ჩანს, არის გარკვეული თავისებურებები. მაგალითად, მიუხედავად იმისა, რომ კამერონმა დაადასტურა, რომ „ავატარი 4“-ის გადაღებები უკვე დაწყებულია 2029 წლის დეკემბრისთვის დაგეგმილი გამოსვლისთვის, მან თქვა, რომ გადაღებებს არ გააგრძელებდა „ცეცხლისა და ფერფლის“ გამოსვლამდე. ასევე ვიცით, რომ „ავატარი 5“-ის გამოსვლის თვე 2031 წლის დეკემბერია, რეჟისორად კამერონის მონაწილეობით. ზემოთ ჩამოთვლილი ტენდენციების გათვალისწინებით, იგულისხმება, რომ „ავატარი 4“ და „ავატარი 5“ გააგრძელებენ ბიუჯეტის ხარჯებისა და ხანგრძლივობის ზრდას, რაც დაკავშირებულია უარეს შეფასებებთან და ნაკლებ შემოსავალთან სალაროებში. შესაძლოა სიტუაციის გაცნობიერებით, კამერონმა მიანიშნა, რომ თუ ფრენჩაიზი მე-5 ნაწილის შემდეგაც გაგრძელდება, ის „ავატარი 6“-ისა და „ავატარი 7“-ის რეჟისორად მემკვიდრეს მოძებნის. კამერონმა The Hollywood Reporter-ს განუცხადა, რომ „ავატარი 6“ და „ავატარი 7“ მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიქმნება, თუ ფანების მოთხოვნა საკმარისად ძლიერი იქნება. მან ასევე განაცხადა, რომ „ავატარი 5“-ის გამოსვლისას ის 77 წლის იქნება და რომ ის, შესაძლოა...