ფილმი, როგორც ვიზუალური ნარატივი: „ფავნის ლაბირინთის“ ფერთა გამის ანალიზი

კინოკრიტიკოსები და ენთუზიასტები აკვირდებიან ტენდენციას, რომ ფილმი მოიაზრონ როგორც სიუჟეტზე ორიენტირებული მედიუმი, სადაც სიტყვები უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე კამერის არჩევანი. ეს იმის მიუხედავად, რომ სიტყვა „ფილმი“ „მოძრავი გამოსახულებებიდან“ მომდინარეობს. (ამის ერთ-ერთი მიზეზი შესაძლოა იყოს სტრიმინგისა და მობილური ტელეფონების ეპოქა, რაც ნიშნავს, რომ ადამიანები ხშირად აცილებენ თვალს ნანახ ფილმებს და არც კი ცდილობენ ვიზუალური ენის გაშიფვრას – თუმცა, ეს სხვა დროს განსახილველი თემაა.) პირადად მეც ასე ვფიქრობდი, როდესაც მოზარდი კინომანი ვიყავი. საოცრად დიდი დრო დამჭირდა იმის გასაცნობიერებლად, რომ კინოში რეჟისორი საკუთარ თავს ვიზუალური დეტალების მეშვეობით გამოხატავს. კადრი არ არის სცენა, სადაც ამბავი ვითარდება, ის თავად ამბავია. იმის თქმა, რომ, მაგალითად, ფილმის ფერებს ნაკლები მნიშვნელობა აქვს, ისეთივე გაუნათლებლობაა, როგორც იმის მტკიცება, რომ ნახატში ფერები შემთხვევითია. ფილმი, რომელმაც ჩემი გონება ამ გაკვეთილის მისაღებად გახსნა, იყო გილერმო დელ ტოროს „ფავნის ლაბირინთი“, რომელსაც დღემდე მე და მრავალი სხვა მის შედევრად მივიჩნევთ. პირველად ფილმი 2017 წელს ვნახე, როცა დაახლოებით 17 წლის ვიყავი და ახლახან გავაცნობიერე, რომ კინოისტორიას სუპერგმირებზე გაცილებით დიდი საგანძური ჰქონდა. ჩემს ტოპ 10 საყვარელ ფილმს რომ ვითვლიდე, „ფავნის ლაბირინთისთვის“ ადგილი აუცილებლად მოიძებნებოდა. ფილმს აქვს მაღალი კონტრასტის მქონე ფერთა პალიტრა, მაგრამ ცალკეული სცენები, როგორც წესი, მხოლოდ ერთ ამ ფერს იყენებს. „ფავნის ლაბირინთში“ კადრები შეიძლება იყოს პირქუში, წვიმიანი ლურჯი, კაშკაშა ოქროსფერი ან დაჩრდილული მწვანე, მაგრამ იშვიათად – ერთზე მეტი. ამ კონტრასტის ყველაზე აშკარა საფუძველი, რა თქმა უნდა, ისაა, რომ ღამის სცენები მუქი ლურჯია, ხოლო დღის სცენები – კაშკაშა ყვითელი. მაგრამ „ფავნის ლაბირინთი“ მაგიური რეალიზმის ჟანრის ფილმიცაა და მისი ფერები ამ ორ განწყობას ერთმანეთისგან მიჯნავს. 1944 წლის ესპანეთში განვითარებული „ფავნის ლაბირინთი“ ახალგაზრდა მეოცნებე ოფელიას (ივანა ბაკერო) ამბავს მოგვითხრობს. ის მკაცრი, მაგრამ სასტიკი კაპიტან ვიდალის (სერხი ლოპესი) გერია, რომელიც მეზობელ ტყეში მიმალულ რესპუბლიკელ აჯანყებულებს მისდევს. ფილმი მონაცვლეობს ზრდასრულ პერსონაჟებს შორის, რომლებიც სასტიკი ომის დრამაში მონაწილეობენ, და ოფელიას შორის, რომელსაც ურჩევნია ზღაპრებში იყოს ჩაფლული. მას იზიდავს ახლომდებარე ლაბირინთიც, სადაც ფავნი (დაგ ჯონსი) ოფელიას მტკივნეული სამყაროდან სამუდამოდ გაქცევის შანსს სთავაზობს. ეს ორი ურთიერთდაკავშირებული ამბავი ერთმანეთისგან ცალკეც უნდა იდგეს; ოფელია მაგიურ სამყაროს მისდევს (ან მას წარმოიდგენს), რათა რეალურში ცხოვრება არ მოუწიოს. ზოგადად, „ფავნის ლაბირინთში“ ფანტასტიკური სცენები ან ოფელია კაშკაშა ოქროსფერშია შეფერილი, ხოლო ვიდალის რეალობის ყველაზე ძალადობრივი სცენები ლურჯია. გილერმო დელ ტორო და მისი ოპერატორი გილერმო ნავარო მელანქოლიას ფანტაზიას უპირისპირებენ, ყოველივე ამას ფერების ცვლილებებით გადმოსცემენ. როდესაც ოფელია პირველად ჩნდება, მანქანით მგზავრობისას ზღაპრის წიგნს კითხულობს, სცენა ოქროსფრადაა შეფერილი. ჯერ ჯადოქრობა არ არის, მაგრამ ეს უკვე მიანიშნებს, რომ ოფელია ზღაპრულ სამყაროში ცხოვრობს (როგორც გოგონა „ფავნის ლაბირინთით“ შთაგონებულ მუსიკალურ ვიდეოში, Paramore-ის „Brick by Boring Brick“), ან თითქოს მისგან უმანკოება გამოსჭვივის. კადრებს შორის ფერების მკვეთრი ცვლილებებია, თითქოს მშვენიერი სიზმარი მოულოდნელად დასრულდა. ოფელიას ფავნის მიერ მიცემული პირველი დავალებისას, ის ხის გავლით მიცოცავს, რათა არასასურველი გომბეშო მოკლას. მიუხედავად იმისა, რომ სივრცე ვიწრო და ტალახიანია, სცენა მაინც კაშკაშა ოქროსფერია. მაგრამ როდესაც ოფელია ხიდან გამოდის, ფილმი ლურჯ ფერს უბრუნდება. ეს მიანიშნებს დროის გასვლაზე (ღამე დადგა), მაგრამ ასევე რეალობაზე გადართვაზე; ოფელიას თავგადასავალი დასრულდა და მას უწევს შეეგუოს იმ ფაქტს, რომ მას სცივა, დასვრილია და წვიმაშია მოყოლილი. ოქროსფერიდან ლურჯში ყველაზე მკაფიო და ტრაგიკული გადასვლები „ფავნის ლაბირინთის“ ბოლოს ხდება, ოფელიას კონტრასტული ბედისწერის მეშვეობით. რეალურ სამყაროში ის სისხლიანი და მომაკვდავი წევს, ვიდალის მიერ ნასროლი ტყვიით. მაგრამ შემდეგ ეკრანი კაშკაშა შუქით ფეთქდება და, როგორც ფავნმა დაჰპირდა, ის ხელახლა იბადება პრინცესა მოანად ოქროსფერ ქვესამყაროში. შემდეგ, კიდევ ერთი გაელვება და ოქროსფერი ელფერი იცვლება ოფელიას სიკვდილის სცენით. თუმცა, ლურჯი და ოქროსფერი არ არის ერთადერთი ფერები, რასაც ფილმი იყენებს. ღამის სცენები, რომლებიც ლაბირინთში ან ფავნის გამოჩენისას ვითარდება, მომწვანო ელფერს იღებს. ეს ავსებს ლაბირინთის უძველეს კედლებზე ხავსს, ისევე როგორც ფავნის ხისებრ კანის ტექსტურაზე ამოსულ მცენარეულობას, რაც ყველაფერი მიანიშნებს, რომ მაგია დედამიწიდან მომდინარეობს. ფირუზისფერი შეფერილობა თითქმის ლურჯში გადადის, მაშ რატომ არის ფავნი (გასაგებია, მაგიური პერსონაჟი) უფრო „ზრდასრულთა სამყაროს“ სეგმენტების მსგავსად შეფერილი? შესაძლოა, იმიტომ, რომ ასე უფრო შემზარავია. ფავნი მართლაც უცნაური და საშიშია, საკმარისად იმისთვის, რომ ეჭვი შევიტანოთ, ხომ არ შეჰყავს მას ოფელია შეცდომაში; მაგიური სამყარო შეიძლება ისეთივე არასასიამოვნო იყოს, როგორც ვიდალი. ოფელია ფანტასტიკური საფრთხის ნამდვილ გემოს მაშინ იგემებს, როდესაც მისი მეორე დავალება მას ბავშვების მჭამელი ფერმკრთალი კაცის (დაგ ჯონსი) სამფლობელოში მიიყვანს. სცენას სხვა ფანტასტიკური სცენების ოქროსფერი ტონები აქვს, მაგრამ ყურადღება მიაქციეთ ფერმკრთალი კაცის მაგიდის წინ არსებულ ნადიმს: წითელი ღვინო, წითელი კენკრა, წითელი ხორცი და ა.შ. მიუხედავად იმისა, რომ ყვითელშია გაბანილი, საკვების ფერი სისხლსა და ძალადობაზე მიანიშნებს. მისი გარემოცვის ერთგული, „ფავნის ლაბირინთი“ ესპანურენოვანი ფილმია. დიალოგების გასაგებად სუბტიტრები მაინც მჭირდება, მაგრამ მან ასევე მასწავლა...