რობერტ რედფორდი და ვესტერნის ჟანრი: მოულოდნელად ცოტა, მაგრამ ხარისხიანი ფილმები

ვისთვისაც ეკრანზე მსახიობად/პერსონაჟად ყოფნა ტიპურად ამერიკულთან ასოცირდებოდა, ცოტა გასაკვირია, რომ რობერტ რედფორდმა კამერის წინ გატარებული ათწლეულების განმავლობაში ბევრ ვესტერნში არ ითამაშა (მან კამერის მიღმაც გაატარა დრო, კლინტ ისტვუდის სტილში, რადგან რედფორდი რეჟისორადაც საკმაოდ ნაყოფიერი იყო). მაგრამ, რაც არ უნდა იყოს, მისი ადრეული როლები ტელევიზიაში, სანამ კინოვარსკვლავი გახდებოდა, ერთჯერადი გამოჩენებიდან მომდინარეობდა ვესტერნის სერიალებში, როგორიცაა „მავერიკი“ (Maverick), „დეპუტატი“ (The Deputy) და „ტეიტი“ (Tate). აღსანიშნავია ისიც, რომ მისი ბოლო ეკრანული გამოჩენა იყო კამეო სხვა ვესტერნის სერიალში: „ბნელი ქარები“ (Dark Winds). ეს კამეო ჯორჯ რ.რ. მარტინთან ერთად შედგა, ორივე ჭადრაკს თამაშობდა, და აღნიშნული ეპიზოდი 2025 წელს გავიდა ეთერში, დაახლოებით ნახევარი წლით ადრე, სანამ რედფორდი 89 წლის ასაკში გარდაიცვლებოდა. თუმცა, რამდენიმე ათწლეულის წინანდელ მოვლენებს რომ დავუბრუნდეთ, ქვემოთ მოცემულია რობერტ რედფორდის ყველა ვესტერნის მიმოხილვა. ოთხი მათგანი 1969-დან 1979 წლამდე შეიქმნა, როდესაც რედფორდი, სავარაუდოდ, მსახიობური კარიერის პიკზე იყო. საინტერესოა, რომ 1980-იანებმა ზუსტად ის პერიოდი აღნიშნეს, როდესაც მან რეჟისორობა დაიწყო, პარალელურად კი ზოგიერთ ფილმში თამაშს აგრძელებდა, რადგან 1980 წელს შედგა მისი სარეჟისორო დებიუტი: „ჩვეულებრივი ადამიანები“ (Ordinary People). ამრიგად, არსებობს რედფორდის ოთხი „კლასიკური ეპოქის“ ვესტერნი, შემდეგ კი ერთი 1990-იანი წლების ბოლოდან, რომელიც ნაკლებად ტრადიციული ვესტერნია, მაგრამ ალბათ მაინც უნდა ჩაითვალოს. ეს ალბათ უფრო ხარისხის და არა რაოდენობის საკითხია, რადგან რედფორდმა ბევრ ვესტერნში არ ითამაშა, მაგრამ სულ მცირე ორი მათგანი ჟანრის ყველა დროის საუკეთესო ნამუშევარია (და უნდა აღინიშნოს, რომ რედფორდი მსახიობობის პერიოდში უამრავ სხვა ჟანრშიც წარმატებით მოღვაწეობდა). ამ ერთს კინაღამ გამოვტოვებდი, სიმართლე გითხრათ. თავდაპირველი მიდგომა იყო „რობერტ რედფორდის ყველა 4 ვესტერნი, რეიტინგით“, რადგან Letterboxd-ი მის ოთხ ფილმს ასახელებს ვესტერნად, ან ვესტერნად სხვა ჟანრებთან ერთად, და მათ შორის „ცხენების მომთვინიერებელი“ (The Horse Whisperer) არ შეიყვანა. მაგრამ, არა, ის აქ უნდა იყოს. ის, სულ მცირე, ნეო-ვესტერნად უნდა ჩაითვალოს. ბოდიში, Letterboxd, მაგრამ ცდებით. და მაინც მაცდური იყო, თავი მოგვეჩვენებინა, თითქოს „ცხენების მომთვინიერებელი“ არ არსებობდა, სიმართლე გითხრათ, რადგან „ცხენების მომთვინიერებლის“ შესახებ ბევრი არაფერია სათქმელი, გარდა იმისა, რომ ის ერთგვარად კომპეტენტურია, რედფორდმა ის რეჟისორობდა და მასში ითამაშა კიდეც, და ის ასევე ძალიან, ძალიან, ძალიან გრძელია. ეს არის ფილმი, რომელიც უფრო მოძველებულად გეჩვენებათ, ვიდრე 1998 წლის გამოშვებისგან მოელოდით, და არსებობს მიზეზი, თუ რატომ დავიწყებას მიეცა დროთა განმავლობაში. „ცხენების მომთვინიერებელი“ სამ საათთან ახლოსაა, მაგრამ არ ამართლებს ასეთ ხანგრძლივობას ეპიკური ისტორიით, მრავალი პერსონაჟით ან უბრალოდ საკმარისი მოვლენებით, რაც ასეთ ხანგრძლივობას გაამართლებდა. ეს არის ფილმი ცხენების მომთვინიერებელზე, რომელიც ახალგაზრდა გოგონას ეხმარება ცხენზე ჯდომის შიშის დაძლევაში, ასევე ეხმარება მის ცხენს, შემდეგ კი ეს მომთვინიერებელი გრძნობებს უვითარდება ახალგაზრდა გოგონას დედის მიმართ, რადგან, რა თქმა უნდა, ასე ხდება. ის ნელა მიედინება, და შესაძლოა, თუ მოგწონთ, როგორ გამოიყურება, ან უბრალოდ მოგწონთ რობერტ რედფორდის ყურება, ან ორივე ერთად, აქ რაღაც არის, მაგრამ თუ ასეთ კატეგორიას არ მიეკუთვნებით, აქ ბევრი არაფერია. ეს არის ფილმი, რომელიც უფრო მოძველებულად გეჩვენებათ, ვიდრე 1998 წლის გამოშვებისგან მოელოდით, და არსებობს მიზეზი, თუ რატომ დავიწყებას მიეცა (ან გარკვეულწილად ნაკლებად ცნობილი გახდა) მეოთხედი საუკუნის შემდეგ. როდესაც სატელევიზიო შოუები, წიგნები და ნამდვილი ამბები დიდ ეკრანზე გადადის. რობერტ რედფორდის ვესტერნებიდან ყველაზე ნაკლებად ცნობილი, ალბათ, „უთხარით მათ, რომ უილი ბოი აქ არის“ (Tell Them Willie Boy Is Here) უნდა იყოს, რომელიც იმავე წელს გამოვიდა, რა წელსაც რობერტ რედფორდის ყველაზე საკულტო და კარგად დამახსოვრებული ვესტერნი. გარდა ამისა, კეტრინ როსს (Katharine Ross) ორივეში მეორეხარისხოვანი როლი ჰქონდა, და ორ ფილმს ერთი ოპერატორი ჰყავდა: კონრად ჰოლი (Conrad Hall). ეს ყველაფერი ალბათ უკვე მიგანიშნებთ, რომელი ფილმი გამოჩნდება #1 ადგილზე, მაგრამ რაც არ უნდა იყოს. ეს ხეტიალიც შემთხვევით აჩვენებს, რომ ძნელია იმის თქმა, რა ვთქვათ „უთხარით მათ, რომ უილი ბოი აქ არის“-ზე, მხოლოდ ოდნავ ნაკლებად, ვიდრე ძნელი იყო „ცხენების მომთვინიერებელზე“ საუბარი. რედფორდი აქ ტიტულოვანი პერსონაჟი არ არის, ეს შეგვიძლია ვთქვათ. ის ერთგვარი ანტაგონისტია, მაგრამ, ასევე, ეს არის რევიზიონისტული ვესტერნი, ამიტომ არც ისე ადვილია იმის თქმა, რომ ერთი ადამიანი კარგია და მეორე – ცუდი. რობერტ ბლეიკი (Robert Blake) ასრულებს ტიტულოვან პერსონაჟს, და ის გაიქცევა მას შემდეგ, რაც თავდაცვის მიზნით მოკლავს ვიღაცას. გარდა ამისა, ის ვიღაც მისი შეყვარებულის მამა იყო, ამიტომ ისიც მასთან ერთად მიდის, და რედფორდი ასრულებს დეპუტატის როლს, რომელიც შემდგომი ძებნის ოპერაციას ხელმძღვანელობს. ეს არის ფილმი, რომელიც იკვლევს რასობრივ დაძაბულობასა და კონფლიქტს ძველი დასავლეთის დროში, რაც 1960-იანი წლების სტანდარტებისთვის გაწონასწორებულად იგრძნობა, თუმცა დღეს ბევრი რამ ასე კარგად აღარ აღიქმება (ეს ასევე შეიძლება ითქვას ფილმის გარკვეულწილად მოუქნელ – ყოველ შემთხვევაში დღევანდელი გადმოსახედიდან – ტემპზე). თავისი დროისთვის, ის კარგი იყო. ალბათ. თუმცა, მაშინაც კი, შესაძლოა არ იყო სრულყოფილი. მაგრამ ზოგიერთ ძველ ფილმს ზოგჯერ ცოტა სხვანაირად უნდა მივუდგეთ. და ეს ფილმი ძირითადად კარგი იყო. სანამ მივალთ ორ რედფორდის ვესტერნთან, რომელიც ყველამ იცის, აქ არის...