როჯერ ებერტი და „კეთილი დედა“: კრიტიკოსის გაუგებრობა ლეონარდ ნიმოის საკამათო ფილმთან დაკავშირებით

როჯერ ებერტის, როგორც ერთ-ერთი უდიდესი კინოკრიტიკოსის, სტატუსი ეჭვს არ იწვევს, თუმცა მას საკმაოდ დამაბნეველი შეფასებებიც ჰქონია. მაგალითად, ებერტმა უმაღლესი შეფასება მიანიჭა უცნაურ ფანტასტიკურ საშინელებათა ფილმს, ან სრული ოთხი ვარსკვლავი გადასცა საშუალო დონის სამუელ ლ. ჯექსონის თრილერს. თუმცა, 1988 წლის ფილმ „კეთილი დედის“ შემთხვევაში, მისი შეფასება ზუსტი იყო, როდესაც განაცხადა, რომ ფილმი „საუკეთესო განზრახვით და უარესი სცენარით“ იყო შექმნილი. „კეთილი დედა“ სიუ მილერის ამავე სახელწოდების რომანის ადაპტაციაა – წიგნი, რომელიც, როგორც ჩანს, კარგად მიიღეს. „ნიუ იორკ თაიმსის“ მიმოხილვაში ნათქვამია: „ეს ძლიერი რომანი ისეთივე დახვეწილია, როგორც დრამატული, ისეთივე გამძლე – თავისი ემოციური შემდგომი ცხოვრებით – როგორც დაუყოვნებლივ წასაკითხი.“ თუმცა, ფილმის ადაპტაციამ როჯერ ებერტი აიძულა დაეწერა: „„კეთილი დედა“ ერთ-ერთი ყველაზე გაუგებარი და წინააღმდეგობრივი სერიოზული ფილმია დიდი ხნის განმავლობაში.“ ეს იყო დაიენ კიტონისა და ლიამ ნისონის 1988 წლის წარუმატებელი ფილმი, რომელმაც „ვარსკვლავური გზა V“-ის გადადება გამოიწვია. მაგრამ მან ბევრად მეტი გააკეთა. ამ უცნაური პატარა დრამის რეჟისორი თავად ლეონარდ ნიმოი იყო, რომელსაც, როგორც ჩანს, სურდა სამოქალაქო სასამართლოებისა და სექსუალური განთავისუფლების შესახებ საზოგადოებრივი შეხედულებების დამხობა, მაგრამ საბოლოოდ შექმნა ფილმი, რომელშიც ლიამ ნისონი პატარა ბავშვის წინაშე საკუთარ თავს ავლენს და ის რატომღაც ცუდი ბიჭი არ არის. საბედნიეროდ, ებერტმა „კეთილი დედა“ ისეთად დაინახა, როგორიც ის იყო. მან ფილმს მხოლოდ ერთი ვარსკვლავი მიანიჭა და ნიმოი გააკრიტიკა იმისთვის, რომ ფაქტობრივად შექმნა ფილმი იმის შესახებ, თუ რაზე იყო ის სინამდვილეში, ყოველგვარი წარმოდგენის გარეშე. „კეთილ დედაში“ დაიენ კიტონი ფორტეპიანოს მასწავლებელ ანა დანლოპის როლს ასრულებს, რომელიც ქმარს, ბრაიანს (ჯეიმს ნოუტონი) ახლახან დაშორდა და ნახევარ განაკვეთზე მუშაობს საკუთარი თავისა და ექვსი წლის ქალიშვილის, მოლის (აზია ვიერა) შესანახად. მალე, ლეო კატერი (ლიამ ნისონი), ერთი შეხედვით უპასუხისმგებლო, ბოჰემური ირლანდიელი მოქანდაკე, განქორწინებულ ქალს ატყვევებს, რაც რომანტიკული კომედიის საფუძველს ჰგავს. მაგრამ ეს არ არის „როდესაც ჰარი შეხვდა სალის“ და ლეო არ არის ჰარი ბერნსი – თუ, რა თქმა უნდა, იმ ფილმში არ არის ამოჭრილი სცენა, რომელშიც ბილი კრისტალის მთავარი გმირი მეგ რაიანის სალი ოლბრაიტის ექვსი წლის ქალიშვილს საკუთარ ინტიმურ ადგილებზე შეხების საშუალებას აძლევს. დიახ, ლიამ ნისონის, როგორც „ხანდაზმული მამაკაცის“ როლების ეპოქამდე დიდი ხნით ადრე, ირლანდიელი ვარსკვლავი თამაშობდა კაცს, რომელსაც ძალიან განსაკუთრებული უნარები ჰქონდა – ანუ, მას ჰქონდა უნარი, სავალალოდ არ ჰქონოდა წარმოდგენა, რომ პატარა ბავშვისთვის აბაზანაში საკუთარ ინტიმურ ზონებთან შეხების უფლების მიცემა, ალბათ, საუკეთესო იდეა არ არის. როგორც ჩანს, ის ამას აკეთებს ანას სექსუალურად პოზიტიური აღზრდის ფილოსოფიის გასამყარებლად, მაგრამ გაუგებარი რჩება, თუ კონკრეტულად რა მოხდა და ფილმი არ ცდილობს ამის გარკვევას. მალე, ბრაიანი – როგორც ჩანს, ერთადერთი გონიერი პერსონაჟი – მოლის მეურვეობის გამო უჩივის და იგებს. მაგრამ ის ამისთვის ერთგვარ მონსტრად არის წარმოდგენილი. ეს ყველაფერი მიზნად ისახავს ჩვენი კოლექტიური შეხედულების გამოწვევას ბავშვთა სექსუალურ განათლებაზე და სასამართლოების შესაძლებლობის კრიტიკას, რომლითაც ისინი მოქალაქეების პირად ცხოვრებას კარნახობენ. სინამდვილეში, ბრაიანის მიერ მოლის წაყვანა, უბრალოდ, საუკეთესო შედეგად გამოიყურება ამ არასწორად გააზრებული პატარა ფილმისთვის. ან, ებერტის ფრაზით რომ ვთქვათ, ფილმი, რომელიც „დიდ ვნებას გრძნობს თავისი თემის მიმართ, მაგრამ წარმოდგენა არ აქვს, რა უნდა თქვას ან როგორ თქვას ეს.“ როჯერ ებერტს მრავალი ფილმი სძულდა, მათ შორის ოსკაროსანი საომარი ფილმიც, რომლის ყურების დროს მან კინოდარბაზი დატოვა. შემდეგ იყო კლინტ ისტვუდის დავიწყებული განგსტერული ფილმი, რომელიც ებერტს ასევე სძულდა და მას „დაცინვას“ უწოდებდა. „კეთილი დედის“ შემთხვევაში ის უფრო მეტად გაოგნებული ჩანდა, ვიდრე სხვა რამით. თავის ერთვარსკვლავიან მიმოხილვაში ებერტი ისეთივე დაბნეული ჩანდა, როგორც თავად კინორეჟისორები, როდესაც ცდილობდა გაერკვია, რისი თქმა უნდოდა ფილმს. ცხადია, ლეონარდ ნიმოის დრამამ მას აფიქრებინა: „საინტერესოა, ვინმემ გაიაზრა თუ არა ეს ამბავი ბოლომდე და საბოლოოდ გადაწყვიტა, რაზე იყო ის.“ მთელი ეს ამბავი, როგორც ჩანს, ისეა შექმნილი, რომ დაიენ კიტონისა და ლიამ ნისონის პერსონაჟები სასამართლო სისტემის მსხვერპლებად წარმოაჩინოს, რომელიც პროგრესული იდეების მიმართ მტრულადაა განწყობილი, მაგრამ ფილმი სიტყვასიტყვით ეხება უცნაურ მამაკაცს, რომელიც ქალის სახლში შედის და მის პატარა ქალიშვილთან საეჭვო რაღაცეებს აკეთებს, განურჩევლად მოცემული სცენის სპეციფიკისა. სხვათა შორის, როგორც ებერტი აღნიშნავს, ეს გადამწყვეტი აბაზანის სცენა რეალურად არ არის ფილმში. „როდესაც პატარა გოგონა და მისი დედის მეგობარი ბიჭი მონაწილეობენ ფილმის გადამწყვეტ მოვლენაში, კამერა სხვაგან არის მიმართული,“ წერს ის და აღნიშნავს, რომ ფილმს აქვს დრო ყოველგვარი ზედმეტი სისულელისთვის, მაგრამ არა ამბის კრიტიკული მომენტისთვის. ამის გარდა, ებერტის აზრით, სასამართლო დარბაზის სცენებში „სულელური სიუჟეტის ყველა ელემენტი“ იყო, ხოლო ერთადერთი სცენა, რომელმაც იმუშავა, დაზიანებული იყო. ის მოიცავს ანა დანლოპის ვიზიტს ბებია-ბაბუასთან (რალფ ბელამი და ტერეზა რაიტი), რათა ადვოკატის დაქირავებისთვის ფული ეთხოვა. „ეს სცენა ძლიერად არის ნათამაშები რაიტისა და ბელამის მიერ,“ წერს ებერტი, „და წარმატებულია, ამაღელვებელია და ისეთი დამაჯერებელია, რომ ფილმის დანარჩენი ნაწილის ხელოვნურობასა და მანიპულაციას აჩვენებს.“