სალი: ანიმაციის ჩუმი რევოლუცია და გმირობის ახალი მოდელი

2021 წელს ჰანას გულმოდგინება, რომელიც ნერდულ კულტურას უკავშირდებოდა, შეერწყა წერისადმი მის გატაცებას — და მას შემდეგ ის არ გაჩერებულა. ის აშუქებს პოპ-კულტურის სიახლეებს, წერს რეცენზიებს და ატარებს ინტერვიუებს თითქმის ყველა შესაძლო მედია ფორმატზე. თუ ის რაიმე საშიშ თემაზე არ საუბრობს, მაშინ ის თამაშებზე საუბრობს, და მისთვის საყვარელი მომენტები ნებისმიერ წაკითხულ, ნანახ ან ნათამაშებ ნაწარმოებში ყოველთვის ყველაზე შემზარავია. ჰანასთვის არაფერი სჯობს იმ მღელვარებას, რასაც ჩრდილში მოლოდინში მყოფი ან კუთხეში ჩასაფრებული რამის აღმოჩენა იწვევს. ერთხელ აღწერეს, როგორც „მხოლოდ გიჟებისთვის“, რასაც ის უდიდეს კომპლიმენტად მიიჩნევს. როდესაც ადამიანები ანიმაციურ გმირ ქალებზე საუბრობენ, საუბარი თითქმის ყოველთვის პრინცესებით იწყება. სამეფო წარმომავლობა, ბედისწერა, მუსიკალური ნომრები და სანახაობრიობა დიდი ხანია ანიმაციაში ქალის მნიშვნელობის აუცილებელ პირობად ითვლება. მაგრამ მედიუმის ერთ-ერთი ყველაზე ჩუმი, რადიკალური გმირი გამოჩნდა გვირგვინის, წინასწარმეტყველების ან თუნდაც ნარატიული ცენტრალურობის გარეშე. ის გამოჩნდა კეტრინ ო'ჰარას ხმით, ფილმში „კოშმარი შობის წინ“, როგორც სალი. სალი არ არის წარმოდგენილი, როგორც ფილმის პროტაგონისტი. ის არ წარმართავს სიუჟეტს, არ დომინირებს ფილმის სიმღერების უმეტესობაში და არც კამერას მართავს. და მაინც, ის მისი მორალური ცენტრია — ერთადერთი პერსონაჟი, რომელსაც კატასტროფის დადგომამდე ესმის აკვიატების, ამბიციისა და საკუთარი თავის მითოლოგიზაციის შედეგები. ო'ჰარას შესრულების მეშვეობით, ანიმაცია გმირობის განსხვავებულ მოდელს აჩვენებს: ისეთს, რომელიც დაფუძნებულია აღქმაზე, თავშეკავებასა და ეთიკურ სიცხადეზე და არა ბედისწერასა თუ სანახაობრიობაზე. ამით ო'ჰარამ დაამტკიცა ის, რასაც ანიმაცია იშვიათად ენდობოდა ადრე: რომ ქალი შეიძლება იყოს გმირი ისე, რომ ეს არ იყოს წინასწარ გაცხადებული. ეკრანზე გამოჩენის პირველივე წუთებიდან სალის ესმის ის, რაც ჯეკ სკელინგტონს არ ესმის. ის აცნობიერებს, რომ ჯეკის საშობაო ფიქსაცია არ არის ცნობისმოყვარეობა ან განვითარება, არამედ ესკაპიზმი — სურვილი, გაექცეს საკუთარი სამყაროს საზღვრებს, ვიდრე მასთან გულწრფელად დაკავდეს. უმნიშვნელოვანესია, რომ სალი ამ გაგებას ხილვით, მენტორის დახმარებით ან მაგიური გამოცხადებით არ აღწევს. ის ამას დაკვირვების მეშვეობით აღწევს. ო'ჰარა სალის თამაშობს, როგორც პერსონაჟს, რომელიც ემოციურად წინ უსწრებს ნარატივს. მისი რეპლიკები ფრთხილი და გაწონასწორებულია, ხშირად ყოყმანით შეფერილი — არა იმიტომ, რომ სალის თავდაჯერებულობა აკლია, არამედ იმიტომ, რომ მან იცის, თუ რა იშვიათად არის სიმართლე საკმარისი იმისთვის, რომ დაგიჯერონ. შესრულებაში არის ცნობიერება იმისა, რომ სიმართლე არ იძლევა ავტორიტეტის გარანტიას, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ის ეწინააღმდეგება ქარიზმას. ეს ცნობიერება განსაზღვრავს სალის გმირობას. ის აფრთხილებს. ის ერევა. ის მოქმედებს მისთვის დაწესებული ლიმიტების ფარგლებში. და როდესაც მას უგულებელყოფენ, ის ადაპტირდება, ნაცვლად იმისა, რომ უკან დაიხიოს. ანიმაცია იშვიათად აძლევს ქალებს ამ პოზიციის დაკავების საშუალებას — პერსონაჟი, რომელსაც ესმის ამბავი, სანამ ამბავი მზად იქნება მისი აღიარებისთვის. „ეს ღვინო საშინელია. მომეცით სხვა ჭიქა.“ ანიმაციაში გაზვიადება ნაგულისხმევი ენაა. პერსონაჟები ემოციებს ხმის სიმაღლის, მოძრაობისა და მუსიკალურობის მეშვეობით გამოხატავენ. ამ ფონზე, სალის სიმშვიდე არ არის ყოფნის ნაკლებობა — ეს არის მიზანმიმართული საპირწონე. ო'ჰარას შესრულება თავშეკავებას ავტორიტეტის ფორმად იყენებს, რაც სალის საშუალებას აძლევს, იმოქმედოს როგორც სტაბილიზაციის ძალა ფილმის თეატრალური ქაოსის ფონზე. სალი არ ეჯიბრება სანახაობრიობას, რადგან ის არ ცდილობს სიუჟეტის დომინირებას. ის ცდილობს ზიანის თავიდან აცილებას. მისი გაფრთხილებები არ არის დრამატიზებული, რადგან ამის საჭიროება არ არის; მათი სისწორე შესრულებაზე არ არის დამოკიდებული. ო'ჰარა სალის ანიჭებს ხმას, რომელიც რბილია, მაგრამ არა მყიფე, ფრთხილია, მაგრამ არა გაუბედავი. ამ ბალანსის მიღწევა უჩვეულოდ რთულია, განსაკუთრებით ისეთ მედიუმში, რომელიც ემოციურ მნიშვნელობას ხშირად ხმაურთან აიგივებს. სალის აუდიტორიის კომფორტისთვის გაძლიერებაზე უარის თქმით, ო'ჰარა მას უფრო რეალურს — და უფრო მოწიფულს — ხდის, ვიდრე მის გარშემო არსებული სამყარო. შესრულება ენდობა მაყურებელს, რომ ისინი ინტელექტსა და მორალურ სიცხადეს აღიარებენ იმის გარეშე, რომ ვინმემ უთხრას, როდის უნდა ტაში დაუკრან. სალის როლის ერთ-ერთი ყველაზე სუბვერსიული ასპექტი ის არის, რომ ნარატივი არასოდეს სრულად არ აჯილდოებს მის წინდახედულებას. ის არ არის გვირგვინდადგმული, არ არის აყვანილი ლიდერულ პოზიციაზე და არც სიუჟეტის ნამდვილ პროტაგონისტად არის გადაკეთებული. ის არ ტრანსფორმირდება ლეგიტიმაციის მოსაპოვებლად. ამის ნაცვლად, ფილმი ნელ-ნელა ავლენს, რომ ის მართალი იყო თავიდანვე, და რომ სიმართლე ყოველთვის არ მოდის აღიარებასთან ერთად. ეს არის ის, რაც სალის განასხვავებს მისი ეპოქის ანიმაციური ქალურობის დომინანტური მოდელებისგან. ის არ არის სამეფო, არ არის არჩეული, არ არის ბედისწერით განსაზღვრული. მისი გმირობა ყურადღებაში, ზრუნვასა და განსჯაშია ფესვგადგმული — თვისებები, რომლებიც ანიმაციამ ისტორიულად განზე გადადო, ვიდრე აღნიშნა. მას ესმის სისტემები, შედეგები და ემოციური დაცემა ისე, როგორც ხმაურიან პერსონაჟებს არ ესმით. ამიტომაც, რეტროსპექტივაში, სალი აღიქმება, როგორც ანიმაციის პირველი ჭეშმარიტად თანამედროვე გმირი. ის არ არის ტრადიციული გაგებით მისაბაძი; ის ამოსაცნობია. ის წარმოადგენს ქალურობის იმ ტიპს, რომელსაც არ სჭირდება ვალიდაცია სანახაობრიობის, ტრანსფორმაციის ან ბედისწერის მეშვეობით. ო'ჰარა მას ამ სიმძიმეს ანიჭებს ისე, რომ არ ამკვრივებს, რაც საშუალებას აძლევს სინაზესა და ავტორიტეტს თანაარსებობდეს. ათწლეულების შემდეგ, ანი