სამეცნიერო ფანტასტიკა ჟანრის საზღვრებს მიღმა: ფილმები, რომლებმაც წესები შეცვალეს

სამეცნიერო ფანტასტიკა, როგორც წესი, ასოცირდება გაჯეტებთან, სპეცეფექტებთან და შორეულ მომავალთან, თუმცა ამ ჟანრს გაცილებით მეტი რამ შეუძლია. საუკეთესო შემთხვევაში, ის შეიძლება იყოს ფილოსოფიური ინსტრუმენტი, ფსიქოლოგიური სარკე ან სტრუქტურული ექსპერიმენტი. უმაღლესი ხარისხის სამეცნიერო ფანტასტიკის ისტორიები წარმოსახვით მომავალს იყენებენ აწმყოზე კომენტარის გასაკეთებლად. ამის გათვალისწინებით, ეს სია განიხილავს რამდენიმე არაორდინალურ სამეცნიერო ფანტასტიკის ფილმს, რომლებმაც ჟანრის კონვენციები გამოიწვიეს და მისი შესაძლებლობები გააფართოვეს. ისინი თავიანთ სპეკულაციურ ელემენტებს იყენებენ, როგორც საშუალებას მდიდარი თემებისა და რთული პერსონაჟების შესასწავლად, რის შედეგადაც მიღებულია ტრიუმფები, რომლებმაც სამეცნიერო ფანტასტიკა ხელახლა განსაზღვრეს კინოეკრანისთვის. "ზოგჯერ რეალობა ზედმეტად რთულია. ისტორიები მას ფორმას აძლევს." „ალფავილი“ ჟან-ლუკ გოდარის ტექ-ნუარის ჟანრის ფილმია. ეს უკვე გვეუბნება, რომ რაღაც უნიკალურს უნდა ველოდოთ. ის წარმოგვიდგენს ფუტურისტულ ქალაქს, რომელსაც მართავს მოაზროვნე კომპიუტერი, რომელმაც აკრძალა ემოციები, პოეზია და ირაციონალური აზროვნება. ამ ცივ, ტექნოკრატიულ სამყაროში ჩამოდის მკაცრი საიდუმლო აგენტი (ედი კონსტანტინი), რომლის ამოცანაა სისტემის შიგნიდან დაშლა. აქედან, სიუჟეტი დეტექტიურ ტროპებს ფილოსოფიურ კვლევაში ატარებს, სადაც ყველაფერი მოსასხამებსა და ეგზისტენციალურ ფიქრებზეა აგებული. ცენტრალური კონფლიქტი თემატური და ფსიქოლოგიურია: დაძაბულობა ცივ ტექნოლოგიურ რაციონალობასა და ქაოტურ ადამიანურ გრძნობებს შორის. ესთეტიკის თვალსაზრისით, „ალფავილი“ სრულიად ანგრევს იმ აზრს, რომ სამეცნიერო ფანტასტიკას სჭირდება დახვეწილი დეკორაციები, შორეული პლანეტები ან გამომწვევი სპეცეფექტები. ის ძირითადად იყენებს რეალურ, თანამედროვე პარიზულ ლოკაციებს, გაფორმების გარეშე. ჟანრის ძირეული ელემენტების შიშვლებით, გოდარი გვახსენებს, რომ ის შეიძლება იყოს ძლიერი ინსტრუმენტი აწმყოზე კომენტარისთვის. "იყოს ნათელი." „ბნელი ვარსკვლავი“ ჯონ კარპენტერის მცირებიუჯეტიანი სრულმეტრაჟიანი დებიუტია, რომლის სცენარიც „უცხოს“ ავტორ დენ ო'ბენონთან ერთად დაიწერა. იმის ნაცვლად, რომ იყოს გაპრიალებული და მოხდენილი, ეს არის ნამდვილი, ჭუჭყიანი სამეცნიერო ფანტასტიკა, რომელიც ასტრონავტების ეკიპაჟს მიყვება, რომლებიც ღრმა კოსმოსში მიცურავენ არასტაბილური პლანეტების განადგურების ხანგრძლივი მისიით. მათი დღეები სავსეა გაუმართავი აღჭურვილობით, ფილოსოფიური დებატებით მოაზროვნე ბომბებთან და აუტანელი მოწყენილობით. სიუჟეტი თითქმის არ ვითარდება, ნაცვლად ამისა, ის რუტინებს, ავარიებსა და აბსურდულ კრიზისებს ატრიალებს. ზედაპირულად, ის შესაძლოა უცნაურ კომედიას ჰგავდეს, მაგრამ მისი უფრო ძლიერი ეფექტი ჩუმად დესტაბილიზაციაა. კოსმოსი აქ არ არის საოცრებათა საზღვარი, არამედ სამუშაო ადგილი, რომელიც განსაზღვრულია მძიმე, ერთფეროვანი, გამომშვიდებელი და სულიერად დამქანცველი შრომით. ფუნდამენტურად, „ბნელი ვარსკვლავი“ გვთავაზობს, რომ კოსმოსის უკიდეგანო სივრცეშიც კი ადამიანური წვრილმანობა და აბსურდი გრძელდება. ამ მხრივ, ფილმი იმ დროის სამეცნიერო ფანტასტიკის კონვენციებისგან დიდი გადახვევა იყო. "ადამიანის სულისთვის გენი არ არსებობს." „გატაკა“ ახლო მომავალს წარმოადგენს, სადაც გენეტიკური ინჟინერია განსაზღვრავს სოციალურ იერარქიას. ბუნებრივად ჩასახული ადამიანები მუშა-მოსამსახურეებად არიან მიჩნეულნი, ხოლო გენეტიკურად ოპტიმიზებული ინდივიდები პრესტიჟულ კარიერაში დომინირებენ. ამ შრეობრივ სამყაროში, ეთან ჰოუკი განასახიერებს ვინსენტ ფრიმანს, კაცს, რომელიც აღქმული გენეტიკური „დეფექტებით“ დაიბადა და სხვა იდენტობას იღებს კოსმოსში მოგზაურობის ოცნების განსახორციელებლად. მისი ისტორია ერთდროულად პერსონაჟის კვლევა და თრილერია, რადგან ის ცდილობს გამოვლენას თავი აარიდოს: ყოველი თმა, სისხლის წვეთი და თითის ანაბეჭდი საფრთხედ იქცევა. ფილმი შესანიშნავია, რადგან ყველაფერი საშინლად დამაჯერებელია. მინიმალისტური ესთეტიკა და თავშეკავებული შესრულება უფრო სპეკულაციურ ელემენტებს საფუძვლიანად აყალიბებს. გარდა ამისა, ბევრი იდეა, რომელსაც ფილმი ეხება, დღითიდღე უფრო რეალური ხდება: უკვე მძვინვარებს ეთიკური დებატები გენური რედაქტირებისა და „დიზაინერული ბავშვების“ შესახებ. ზოგიერთი ადამიანი აფრთხილებს, რომ ჩვენ მივდივართ მომავლისკენ, სადაც უთანასწორობა უჯრედულ დონეზეც კი გავრცელდება, მდიდარი ელიტები კი გენეტიკურ უპირატესობებსაც კი შეიძენენ. "ეს ნამდვილად არავისთვის მითქვამს." „პრაიმერი“ ერთ-ერთი საუკეთესო დროში მოგზაურობის ფილმია, რომელიც თითქმის მთლიანად წარმოუდგენლად ფრთხილ სიუჟეტზეა აგებული. ის მოგვითხრობს ორ ინჟინერზე (როლებს ასრულებენ დევიდ სალივანი და შეინ ქარუთი, რომელიც ასევე არის სცენარისტი და რეჟისორი), რომლებიც შემთხვევით გამოიგონებენ დროში მოგზაურობის ფორმას გვერდითი პროექტზე მუშაობისას. იმის ნაცვლად, რომ იყოს გრანდიოზული თავგადასავალი, ფილმი დროში მოგზაურობას საინჟინრო პრობლემად განიხილავს, სრულიად დიაგრამებით, გადამკვეთი ქრონოლოგიებითა და მზარდი პარანოიით. ეს უფრო იდეების ფილმია, ვიდრე მოქმედების. სიუჟეტი სწრაფად ხდება რეკურსიული და გაუგებარი. საუბრები ეხება მოვლენებს, რომლებიც მაყურებელს ჯერ არ უნახავს, ხოლო მიზეზ-შედეგობრივი კავშირები იშლება განმეორებითი დროითი ჩარევის ქვეშ. ეს ყველაფერი ნიშნავს, რომ „პრაიმერი“ პირველი ყურებისას შეიძლება დამაბნეველი იყოს, მაგრამ ის განმეორებით ნახვებს მოითხოვს და უფრო დამაკმაყოფილებელი ხდება, რაც უფრო მეტად გაიგებთ მის დახვეწილობას. მართლაც შთამბეჭდავია, რასაც ქარუთი აქ $7,000 დოლარიანი ბიუჯეტით აღწევს. "ჩვენ სხვა სამყაროები არ გვინდა. ჩვენ სარკეები გვინდა." „სოლარისი“ საბჭოთა კინორეჟისორ ანდრეი ტარკოვსკის ერთ-ერთი განმსაზღვრელი მიღწევაა. ის ფოკუსირებულია ფსიქოლოგზე (დონატას ბანიონისი), რომელიც გაგზავნილია კოსმოსურ სადგურზე, რომელიც იდუმალ პლანეტას უვლის გარშემო, რომელსაც შეუძლია ადამიანის მოგონებების მანიფესტირება. ჩასვლისთანავე ის აღმოაჩენს, რომ ეკიპაჟი ფსიქოლოგიურად იშლება, რადგან მათი დანაშაულისა და ლტოლვის ფიზიკური განსახიერებები ჩნდება სადგურზე. საბოლოოდ, ისიც,