შემზარავი ფილმები, რომლებიც სიმშვიდეს დაგაკარგვინებთ

ჩვენი დღევანდელი თემაა შემზარავი ფილმები. უნდა აღინიშნოს, რომ ფილმს შეუძლია იყოს შემზარავი ისე, რომ აუცილებლად საშინელებათა ჟანრის არ იყოს (მაგალითად, „ვიპლეში“ ან „გაუთლელი ძვირფასი ქვები“). თუმცა, ყველაზე მეტად შემზარავი ფილმები, როგორც წესი, ჰორორის ნამუშევრებია. აქ გარკვეული სუბიექტივიზმია ჩართული, ისევე როგორც ყველა დროის ყველაზე საშინელი ფილმების განხილვისას, რადგან სხვადასხვა ადამიანისთვის სხვადასხვა რამ არის შემზარავი. ეს ყველაფერი იმის დასაცავად ითქვა, რომ შესაძლოა არ დაეთანხმოთ შემდეგ არჩევანს, ან იქნებ ყველა მათგანი ნანახი გაქვთ და უმეტესობამ არც ისე შეგაშფოთათ – ეს სრულიად ნორმალურია. მიუხედავად ამისა, თუ ჯერ არცერთი გინახავთ და ეძებთ ისეთ რამეს, რაც კანქვეშ შეგიძვრებათ, ნამდვილად არ ღირს ქვემოთ მოცემულ ფილმებზე უარის თქმა. თუ „ქიურის“ (Cure) ნახვას დაიწყებთ იმ მოლოდინით, რომ ეს იქნება ბიოგრაფიული ფილმი რომელიმე ინგლისურ პოსტ-პანკ/როკ ჯგუფზე, ალბათ იმედგაცრუებული დარჩებით. მაგრამ თუ დაელოდებით დანაშაულისა და ჰორორის ჟანრების შემზარავ ნაზავს, სავარაუდოდ, კმაყოფილი იქნებით. ან შეშინებული. უფრო სწორად, კმაყოფილი იქნებით იმით, რომ შეშინებული ხართ. ფილმი მოგვითხრობს დეტექტივზე, რომელიც იაპონიაში მკვლელობების სერიას იძიებს და გარკვეულ მომენტში მოვლენები უცნაურ ხასიათს იღებს. „ქიური“ მართლაც თავისი ტემპით მიედინება და ეს ტემპი სულაც არ არის სწრაფი, თუმცა ბოლოს ყველაფერი ღირს. ეს არის ერთ-ერთი იმ ფილმთაგანი, რომელიც ამტკიცებს მოსაზრებას, რომ კინემატოგრაფიაში არც ისე ბევრი რამ არის უკეთესი, ვიდრე ნელი განვითარების ფილმი, რომელიც არასდროს არ ხდება მოსაწყენი ან საზიანოდ ნელი. „ქიური“ მართლაც თავისი ტემპით მიედინება, ეს ტემპი სწრაფი არ არის, მაგრამ საბოლოო ჯამში ყველაფერი ღირს, და ამ გზაზე უამრავი საიდუმლოა საფიქრალი და ატმოსფერო – შესაგრძნობი. არსებობს სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმები, რომელთა მიზანია აგაღელვოთ და გაგართოთ, და არის ისეთებიც, რომლებიც უფრო მეტად გაიძულებენ ფიქრს ან რაიმე უარყოფითი/შემაშფოთებელი ემოციის განცდას. თუ ნახავთ ისეთ რამეს, როგორიცაა „ბუზი“ (The Fly), ორივეს ნაზავს მიიღებთ. ესეც ხდება ხოლმე. მაგრამ თუ გსურთ უფრო მეტად შემაშფოთებელი და სასოწარკვეთილი, ტრადიციული გაგებით არც თუ ისე გასართობი ფილმი, მაშინ ყოველთვის შეგიძლიათ „წამები“ (Seconds) ნახოთ. ეს ფილმი ეხება პროცედურას, რომელიც ადამიანებს სიკვდილის გაყალბების და შემდეგ სხვა ადამიანის იდენტობის მიღების საშუალებას აძლევს, თუ მათ სურთ მთლიანად გათავისუფლდნენ ცხოვრებიდან, რომლითაც მანამდე ცხოვრობდნენ. ბუნებრივია, ამას ფსიქოლოგიური შედეგები მოსდევს და „წამები“ მათ მეთოდურად და ისეთი ინტენსივობით ასახავს, რაც მართლაც გასაოცარია ფილმისთვის, რომელიც ამ სტატიის დაწერის მომენტში უკვე 60(!) წლისაა. „ანგსტი“ (Angst) ყველაფერს ძალიან მარტივად და პირდაპირ გვიჩვენებს, რადგან ის ეხება მამაკაცს, რომელიც ციხიდან გათავისუფლების შემდეგ მალევე მასობრივ მკვლელობას იწყებს. თუკი „ანგსტის“ მიმართ უარყოფითად განწყობილი იქნებოდით, შეგეძლოთ ის სახლში შეჭრის თემატიკის (home invasion) ფილმების იმ ჰორორ-ქვეჟანრის ნაწილად მიგეჩნიათ, მაგრამ ის გაცილებით უკეთესია, ვიდრე თითქმის ყველა მათგანი. და, რაც მთავარია, ბევრად უფრო შემაშფოთებელი. იმის ცოდნა, თუ რა მოხდება და როდის, არაფერს ცვლის იმ რეალური მოვლენების ზემოქმედების შესამცირებლად, რაც ეკრანზე ხდება. არც ისე ბევრი ფილმია ისეთი, რომელიც ასე ახლოსაა ცელულოიდურ კოშმარებთან, და ამდენი ქების ფონზე, მაცდურია „ანგსტი“ შეუფასებლად და უგულებელყოფილად მოვიხსენიოთ, თუმცა ამავდროულად, გასაგებია, თუ ზოგიერთ ადამიანს სურს თავი აარიდოს ისეთ ფილმს, რომელიც ასეთი ვისცერული და შემაშფოთებელია. ისევე, როგორც „ანგსტი“ ტექნიკურად მარტივად ინარჩუნებს სიუჟეტს სერიულ მკვლელზე და სახლში შეჭრაზე, ასევე „გაქრობა“ (The Vanishing) ტექნიკურად უბრალოდ დაკარგულ ადამიანზე და მის პოვნაზე (შესაძლოა, ამაოდ) მიმართულ კოშმარზეა. ის უფრო მეტად მისტიკურ/ფსიქოლოგიურ თრილერად მიიჩნევა, მაგრამ ჰორორის ელემენტები სულ უფრო და უფრო იპარება სიუჟეტში, რადგან გამტაცებელი, როგორც ჩანს, კონტაქტში შედის მაძიებელთან. შფოთვის შეგრძნება აშკარა მიზეზების გამო შემზარავ შეგრძნებას ჰგავს, ამიტომ „გაქრობა“ ამ სიაშია და თანაბრად იმსახურებს განხილვას ყველაზე ინტენსიური ჰორორის, თრილერის თუ მისტიკური ფილმების ნებისმიერ რეიტინგში. თუ გსურთ ისეთი რამ, რაც თითქმის ორი საათის განმავლობაში პარანოიდულად და მოუსვენრად გაგრძნობინებთ თავს, „გაქრობა“ – უკეთესობისკენ თუ უარესობისკენ – თქვენთანაა. არსებობს სტივენ კინგის ადაპტაციები, რომლებიც აუმჯობესებენ ორიგინალურ მასალას, და სტივენ კინგის ადაპტაციები, რომლებიც საბოლოოდ ორიგინალზე ნაკლებად ღირებულად აღიქმება. და შემდეგ არის ისეთი ადაპტაციები, როგორიცაა „ნათება“ (The Shining), რომელიც ხალხს მრავალი გზით ყოფს. შეგიძლიათ იფიქროთ, რომ ეს კარგი ფილმია, მაგრამ ცუდი ადაპტაცია, ან საინტერესო და ღირსეული გადამუშავება, ან ცუდი ფილმი ცუდ წიგნზე დაფუძნებული (თუმცა, ალბათ, არ ხართ ამ უკანასკნელთა რიცხვში, მაგრამ შესაძლოა ზოგიერთი ადამიანი ასე ფიქრობს). მიუხედავად დებატებისა და წიგნისა, როგორია „ნათება“ როგორც ფილმი? კარგია! და ის საშინელია. ასეც უნდა იყოს, რადგან მას აქვს რეპუტაცია, როგორც თავისი დროის ერთ-ერთი ყველაზე შემზარავი ჰორორ ფილმი, და ის მართლაც ამართლებს მოლოდინს, მუშაობს როგორც შესანიშნავი ფსიქოლოგიური, ასევე ზებუნებრივი ჰორორ ფილმი ერთდროულად. სტენლი კუბრიკმა გადაიღო ის, და მან მართლაც იცოდა, რას აკეთებდა თავისი კარიერის ამ ეტაპზე, არა? ეს შთამბეჭდავია