Star Trek: ციტატები, რომლებმაც დროის გამოცდას გაუძლეს და დღესაც აქტუალურია
სტატია განიხილავს „ვარსკვლავური გზის“ (Star Trek) კულტურულ გავლენას და მის გამორჩეულ ციტატებს, რომლებიც არა მხოლოდ სერიალის თაყვანისმცემლებისთვის არის საყვარელი, არამედ ღრმა ფილოსოფიურ და ეთიკურ საკითხებს ეხება. განხილულია, თუ როგორ ასახავს ეს დიალოგები ადამიანურ ბუნებას, ხელოვნური ინტელექტის როლს, კონფლიქტებს, რისკების მიღებასა და ემოციურ ინტელექტს, რაც დღეს, ხელოვნური ინტელექტის აღმასვლის ფონზე, კიდევ უფრო აქტუალური ხდება.
ცოტაა ისეთი ფრენჩაიზი, რომელმაც „ვარსკვლავური გზის“ (Star Trek) მსგავსად, ამხელა გავლენა მოახდინა პოპულარულ კულტურაზე. ჯინ როდენბერის გონებაში შექმნილი სერიალის მოქმედება 23-ე საუკუნეში ვითარდება, სადაც კაცობრიობა გაერთიანდა სხვა კოსმოსურ რასებთან, რათა შეექმნა პლანეტების გაერთიანებული ფედერაცია. კაპიტანი ჯეიმს ტიბერიუს კირკი (უილიამ შატნერი) მეთაურობს ხომალდ USS „ენტერპრაიზს“, რომლის მისიაა გალაქტიკის გადაკვეთა, ახალი პლანეტების შესწავლა და თამამად წასვლა იქ, სადაც არავის წასულა. შოუ ნოვატორული იყო მისი პირველი ჩვენებისას და სიყვარულით ახსოვთ მისი ინოვაციური სამეცნიერო-ფანტასტიკური თემების, მრავალფეროვანი პერსონაჟებისა და ზოგჯერ სახალისო მომენტების გამო. ის ასევე სავსეა დასამახსოვრებელი დიალოგებით, რომლებიც დროთა განმავლობაში მხოლოდ უკეთესი გახდა.
მას შემდეგ, რაც „ენტერპრაიზმა“ სასიკვდილო თამაში ითამაშა შენიღბულ რომულანულ ხომალდთან, საბოლოოდ ახერხებს მოწინააღმდეგის განეიტრალებას. კირკი მიესალმება რომულანელ მეთაურს (მარკ ლენარდი) და სთავაზობს ნებისმიერი გადარჩენილის „ენტერპრაიზზე“ აყვანას, მაგრამ ის უარს ამბობს და ამბობს, რომ ეს „რომულანური გზა არ არის“. შემდეგ ის კირკს ამ ციტატას ეუბნება, სანამ ხომალდს თვითგანადგურებაზე დააყენებს. ამ ციტატის სილამაზე იმაშია, თუ რა მარტივად გადმოსცემს ის არსებობისა და ადამიანური ურთიერთობების უზარმაზარ სირთულეებს. ცხოვრებაში ხშირად გვიწევს დავუდგეთ ისეთ ადამიანს, ვისთანაც სხვა შემთხვევაში კარგად ვიურთიერთებდით, და არ შეიძლება არ დავფიქრდეთ, როგორი იქნებოდა ყველაფერი, თუ ერთი ან ორი გარემოება შეიცვლებოდა. ამ შემთხვევაში, რომულანელი მეთაური ვალდებულია მისი თანამდებობის მოვალეობით და ბრძანებათა ჯაჭვის დაცვით, თავს დაესხას ფედერაციას პირადი გრძნობების მიუხედავად, მაგრამ ის კირკს ღირსეულ მოწინააღმდეგედ მიიჩნევს.
ახალი ხომალდის ხელოვნური ინტელექტის (AI) მარტივი ტესტი გადაიქცევა გადარჩენისთვის სასიკვდილო ბრძოლად, რადგან ის კონტროლიდან გამოდის და „ვარსკვლავური ფლოტის“ სხვა ხომალდებს ესხმის თავს. კირკი საბოლოოდ ახერხებს თავისი ხომალდის კონტროლის აღდგენას იმით, რომ AI-ს ეუბნება, რომ მან თავისი მიზნის საწინააღმდეგოდ იმოქმედა, და მისდა საბედნიეროდ, კომოდორ რობერტ უესლი (ბარი რუსო) ხვდება, რომ საფრთხე განეიტრალებულია და „ენტერპრაიზს“ არ ანადგურებს. როდესაც სპოკი (ლეონარდ ნიმოი) ეკითხება, როგორ იცოდა კირკმა, რომ ასეთი იქნებოდა შედეგი, ის ამბობს, რომ ეს იმიტომ, რომ უესლი ყოველთვის თანამგრძნობი ადამიანი იყო, და დოქტორი ლეონარდ „ბონეს“ მაკკოი (დეფორესტ კელი) პასუხობს ზემოთ მოყვანილი ციტატით. ბოლო წლებში AI-ს აღმასვლის ფონზე, ეს ციტატა უფრო აქტუალურია, ვიდრე ოდესმე. AI-ს ყველა გამოყენება არ არის ცუდი: როგორც სპოკი აღნიშნავს ეპიზოდში, კომპიუტერებს შეუძლიათ ფუნქციების უმეტესობის უფრო ეფექტურად შესრულება, ვიდრე ადამიანს, და AI-ს აქვს თავისი ადგილი მონაცემთა და სხვა რუტინული ამოცანების დახარისხებაში. თუმცა, AI ვერ შეცვლის ადამიანს, როდესაც საქმე ეხება ემოციურ გადაწყვეტილებებს, რომლებიც მოითხოვს ემპათიასა და კრეატიულობას, რაც ხშირად ჩანს, როდესაც ადამიანები ცდილობენ AI-ს გამოყენებას ისტორიების დასაწერად ან ხელოვნების შესაქმნელად.
პლანეტა ემინიარ VII-ზე დიპლომატიური მისიის დროს „ენტერპრაიზი“ წააწყდება ომს, რომელიც კომპიუტერული სიმულაციებით მიმდინარეობს და თეორიული შეტევების დროს სიკვდილით დასასჯელ ადამიანებს ირჩევს. თუმცა, კირკი და სპოკი ახერგებენ ემინიარული კომპიუტერის განადგურებას და მოუწოდებენ მათ ლიდერს, ანარ 7-ს (დევიდ ოპატოშუ), დაიწყოს სამშვიდობო მოლაპარაკებები მათ ოპონენტებთან, პლანეტა ვენდიკართან. ანარი აცხადებს, რომ ეს შეუძლებელია მათი ველური ბუნების გამო, მაგრამ კირკი უარყოფს მის მტკიცებას. კაცობრიობას აქვს დესტრუქციული კონფლიქტების ძალიან გრძელი და სისხლიანი ისტორია, რომელმაც ჩამოაყალიბა ჩვენი ისტორია და შექმნა იმდენად ძლიერი იარაღი, რომ მათი გამოყენების შემთხვევაში პლანეტის შეუქცევადი დაზიანების რისკი არსებობს. თუმცა, ჩვენ ასევე განვვითარდით იქამდე, რომ ჩვენ, როგორც საზოგადოება, ვაცნობიერებთ ამ საშიშროებას და ვიცით, როდის უნდა გამოვიჩინოთ თავშეკავება და არა ძალა. ეს ციტატა ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას ჩვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაში, შეგვახსენებს, რომ ის, რომ უარყოფითი ემოციების მოზღვავება გვაქვს, არ ნიშნავს, რომ მათ უნდა დავემორჩილოთ.
„ენტერპრაიზი“ ხვდება უძველეს არსებას, სახელად სარგონს (ჯეიმს დუჰანი), ტელეპათიური უცხოპლანეტელების რასის სამი გადარჩენილიდან ერთ-ერთს. მათი გონება შენარჩუნებულია უძველეს ტექნოლოგიაში და ისინი სთავაზობენ თავიანთი ცოდნის გაზიარებას იმის სანაცვლოდ, რომ დროებით დაეუფლონ კირკს, სპოკს და ლეიტენანტ-კომანდორ ენ მალჰოლს (დიანა მულდაური), რათა შექმნან მუდმივი ანდროიდის სხეულები. მთავარ ინჟინერ მონტგომერი სკოტთან (ჯეიმს დუჰანი) შეხვედრის დროს, მაკკოი გამოხატავს თავის დათქმებს დაკავშირებული რისკების გამო, მაგრამ კირკი დამაჯერებელი სიტყვით არწმუნებს მას. ეს სიტყვა ორიგინალური სერიალის ერთ-ერთი საუკეთესოა, რადგან ის იდეალურად ასახავს „ენტერპრაიზის“ მისიას და ყველას რწმენას, ვინც მასზე მსახურობს. არცერთი დიდი წინსვლა არ მომხდარა წარუმატებლობის რისკის გარეშე, იქნება ეს ასტრონავტების მთვარეზე დაშვება თუ ისეთი რუტინული რამ, როგორიცაა უკეთესი სამსახურის შოვნა. თუმცა, თუკი ადამიანი არასოდეს გარისკავდა ასეთი წარუმატებლობის შესაძლებლობის გამო, ის მთელ ცხოვრებას სტაგნაციაში გაატარებდა.
რომულანული ხომალდის შენიღბვის მოხსნის მოლოდინში, კირკი თავის კვარტალში ბრუნდება, სადაც მოგვიანებით „ბონესი“ უერთდება. კირკი მეგობარს უზიარებს, რომ საკუთარ თავში ეჭვის შეტანას იწყებს, რადგან ერთმა შეცდომამ შეიძლება მათი სიცოცხლე შეიწიროს. თავდაპირველად რთულად ეფიქრება რა ეთქვა, მაგრამ „ბონესი“ საბოლოოდ აღადგენს კაპიტნის განწყობას ზემოთ მოყვანილი სიტყვით. „ბონესის“ სიტყვა ერთ-ერთი ყველაზე ფილოსოფიურია სერიალში...
თეგები
წყარო:
collider.com