თეთრი სახლის კინომოყვარულები: პრეზიდენტების კინო-ღამეები და რუზველტის სიყვარული დისნეის მიმართ

შეერთებულ შტატებში თეთრი სახლის საპროექციო დარბაზზე პრესტიჟული კინოთეატრი არ არსებობს. პრეზიდენტსაც კი ზოგჯერ სჭირდება განტვირთვა კინო-ღამით, და ბოლო ასწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში ოვალურ კაბინეტში საკმაოდ ბევრი კინომოყვარული ყოფილა. ჯონ ფ. კენედი ჯეიმს ბონდის მოყვარული იყო, რიჩარდ ნიქსონს კი 1970 წლის ფილმ „პატონის“ მიმართ ჰქონდა გარკვეული გატაცება, რომელიც სახელგანთქმულ გენერალ ჯორჯ ს. პატონზეა (რომელსაც ჯორჯ ს. სკოტი ასრულებდა). 1952 წლის აღიარებული ვესტერნი „შუადღე“ (High Noon), რომელშიც გერი კუპერი მონაწილეობდა, ასევე უყვარდათ დუაიტ ეიზენჰაუერს და ბილ კლინტონს. ეს ფილმი არის შერიფზე (კუპერი), რომელიც ამაოდ ცდილობს თავისი ქალაქის შეკრებას, როდესაც ძველი მტერი აკაკუნებს კარზე; ადვილი მისახვედრია, როგორ შეიძლება ამასთან პოლიტიკოსმა თავი დააკავშიროს. მაგრამ ჩვენი მთავარსარდლებისთვის ყველაფერი მხოლოდ სამოქმედო ფილმები, ვესტერნები და სამხედრო ფილმები არ ყოფილა. აშშ-ის ყველაზე ხანგრძლივი ვადით მოქმედი პრეზიდენტი ფრანკლინ დ. რუზველტი, ანუ „FDR“, მისი მეუღლის, ელეონორ რუზველტის ჩანაწერების მიხედვით, უოლტ დისნეის მულტფილმების მოყვარული იყო. 1934 წლის წერილში ელეონორ რუზველტმა დაწერა, რომ FDR განსაკუთრებით მოსწონდა მიკი მაუსის მოკლემეტრაჟიანი ფილმები. 1938 წლის მაისის ჩანაწერში მის სვეტში „ჩემი დღე“ (My Day), მან ასევე ისაუბრა მეუღლის სიყვარულზე „ფიფქია და შვიდი ჯუჯას“ მიმართ, დისნეის პირველი სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ნამუშევრის მიმართ. FDR-მა, რომელსაც ფილმი უკვე ერთხელ ნანახი ჰქონდა, ის ხელახლა აჩვენა თეთრ სახლში ელეონორისთვის და რამდენიმე სადილის სტუმრისთვის. „არასოდეს მინახავს არაფერი ისეთი მომაჯადოებელი, როგორიც ცხოველებია, ფერები ლამაზია, მუსიკაც“, – დაწერა პირველმა ლედიმ. გაითვალისწინეთ, რომ რუზველტები ორივე 1880-იან წლებში დაიბადნენ, დროში, როდესაც კინო არ არსებობდა; თუნდაც „ფიფქია“ საბავშვო ზღაპარი იყოს, სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმის ტექნიკური მიღწევა 1938 წელს გონების დამაბნეველი იქნებოდა. იმ დროს დისნეი დიდ რისკზე მიდიოდა „ფიფქიას“ შემთხვევაში, მაგრამ მან მომგებიანი ხელი გამოქაჩა. „საკმაოდ მესმის, რატომ მიიჩნევენ პატარა ბავშვები მოხუც ჯადოქარს და ფიფქიას ტყეში გაქცევას საკმაოდ შემზარავ სანახაობად“, – განაგრძო ელეონორ რუზველტმა. მართლაც, „ფიფქიას“ შემზარავი მხარე ათწლეულების შემდეგ ჯალო ჰორორ ფილმ „სუსპირიას“ შთააგონებდა. ქალბატონ რუზველტს, თუმცა, ფილმის უფრო მსუბუქი ასპექტები იზიდავდა: „ღამის გვიან საათზე, მე ვფიქრობდი პატარა პრინცესაზე ჭასთან თავისი მტრედებით და მხიარულ პატარა კაცებზე, რომლებსაც თავზე კოცნიდნენ. ბატონ უოლტ დისნეის ნამდვილად აქვს მომაჯადოებელი ფანტაზია და იმედი მაქვს, კიდევ ბევრ ასეთ ფილმს გადაიღებს.“ შეიძლება წარმოვიდგინოთ, რას ფიქრობდნენ რუზველტები დისნეის შემდგომ ნამუშევრებზე, რომლებიც FDR-ის სიცოცხლეში შეიქმნა, როგორებიცაა „პინოქიო“, „ფანტაზია“ ან „ბემბი“. მიუხედავად იმისა, რომ რუზველტი დისნეის მოყვარული იყო, საპირისპირო აუცილებლად არ იყო სიმართლე. FDR იყო დემოკრატი, რომელმაც თავისი „ახალი კურსით“ (New Deal) განსაზღვრა ამერიკული პროგრესივიზმი. დისნეი კი, კონსერვატორი რესპუბლიკელი იყო; ის აქტიურად უჭერდა მხარს FDR-ის ოპონენტს, ნიუ-იორკის გუბერნატორ თომას დიუის, 1944 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში. თუმცა, ეს არ ნიშნავს, რომ ორივე პატრიოტი არ იყო. დისნეი პროპაგანდისტული ფილმების შექმნასაც არ ერიდებოდა, და 1941 წელს, რუზველტის სახელმწიფო დეპარტამენტმა დისნეის დაავალა „კეთილი ნების ტური“ მოეწყო სამხრეთ ამერიკაში და ხელი შეეშალა ნაცისტურ გერმანიასთან ალიანსებისთვის. დისნეიმ ამ ტურისთვის ორი ფილმი შექმნა: „სალუდოს ამიგოს“ 1942 წელს და „სამი კაბალერო“ 1944 წელს. რას გვეუბნება FDR-ის სიყვარული დისნეის მიმართ მის შესახებ? მას ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე სტრესული და ტრანსფორმაციული პრეზიდენტობა ჰქონდა, მან აშშ დიდი დეპრესიიდან და მეორე მსოფლიო ომიდან გამოიყვანა. კინომ დიდი პოპულარობა მოიპოვა ამ რთულ დროს, რადგან აშშ-ის მოქალაქეებს ესკაპიზმი სჭირდებოდათ — გასაკვირი არ არის, რომ მათ ლიდერსაც სიამოვნებდა მსუბუქი და წარმოსახვითი შესვენება.