ფილმ „საშინელის“ (The Dreadful), სცენარისტ-რეჟისორ ნატაშა ქერმანის გოთიკური საშინელებათა ისტორიის, რომელიც წყევლასა და მკვლელობებზე მოგვითხრობს, კულმინაციასთან ახლოს იყო მომენტი, როდესაც მივხვდი, რომ არსებითად „ნიღბის“ შუა საუკუნეების საშინელებათა ვერსიას ვუყურებდი. ზედმეტი სპოილერების გარეშე ვიტყვი, რომ მათ, ვისაც ნანახი აქვს იაპონური ისტორიული საშინელებათა ფილმი „ონობაბა“ (Onibaba), რომელიც იმავე შინ ბუდისტურ იგავზეა დაფუძნებული, რაც „საშინელის“ ინსპირაციად იქცა, მიხვდებიან, რაზე ვსაუბრობ. სამწუხაროდ, „საშინელი“ ვერ იმეორებს „ნიღბის“ საფირმო სიგიჟესა და ხალისს და ვერც იმ შემზარავ ტერორს ქმნის, რამაც „ონობაბა“ J-ჰორორის წინამორბედად აქცია. ამის ნაცვლად, „საშინელი“ საშუალო დონის ისტორიული საშინელებათა ფილმია, რომლის სიუჟეტიც ისეთივე ბუნდოვანია, როგორც მისი სათაური. ანა (სოფი ტერნერი) და მისი დედამთილი მორვენი (მარშა გეი ჰარდენი) მე-15 საუკუნის ინგლისის ცივილიზაციის განაპირას, იზოლირებულ ქოხში ცხოვრობენ და ყოველ ღამე ცდილობენ, სუფრაზე საკმარისი საკვები დადონ, სანამ ანას ქმარი, შეიიმუსი (ლორენს ო’ფუარაინი), ვარდების ომებიდან დაბრუნდება. როდესაც ჯაგო (ტერნერის „სამეფო კარის თამაშების“ თანავარსკვლავი, კიტ ჰარინგტონი), ანას ბავშვობის მეგობარი, შეიიმუსის სიკვდილის ამბით ბრუნდება, მგლოვიარე მორვენი ანას თავის სასოწარკვეთილ გეგმებში ითრევს: ისინი მოგზაურებს ესხმიან თავს და კლავენ, რათა მათი ფული, ტანსაცმელი და სხვა ძვირფასი ნივთები მოიპარონ. ანა, თუმცა, ჯაგოს მიმართ გაღვივებული მიზიდულობით არის მოფანტული, ხოლო სამივეს ემუქრება სპექტრალური, ჯავშნიანი რაინდი თეთრ ცხენზე, რომელსაც შეუძლია სოფლის ირგვლივ დაჰქროდეს და ადამიანებს თავები მოჰკვეთოს. ეს ყველაფერი ბრიტანული ფოლკლორული საშინელებათა ფილმების – როგორიცაა „ჯადოქრებზე მონადირე გენერალი“ (Witchfinder General), „წნული კაცი“ (The Wicker Man) და, უფრო ახლახანს, ბენ უიტლის „ველი ინგლისში“ (A Field in England) – სულისკვეთებით შექმნილ, შემზარავ ისტორიას ჰგავს მოჩვენებებსა და წყევლაზე. ის, რა თქმა უნდა, ამ ფილმებს ანიშნებს, მაგრამ მხოლოდ ატმოსფეროთი, ვერ ახერხებს ვერც საკუთარი თავის გამორჩევას და ვერც ქვეჟანრის ტროპებისა და მოლოდანების სრულად ათვისებას. აქ არის დანგრეული ქოხი, ნისლიანი სოფელი, ცივილიზაციის მიუწვდომლობის მინიშნება და კიდევ უფრო ძლიერი მინიშნება იმისა, რომ ამ იზოლაციას შეუძლია ადამიანი სიგიჟემდე მიიყვანოს. ეს იმედგამაცრუებელია, რადგან ყველა „ჯამპ-სქერ“ სიზმრის სცენისა და ზომიერად სისხლიანი მკვლელობების მიღმა, ნამდვილად არის რაღაც ღრმა, მაგრამ „საშინელს“ არ შეუძლია ამის სინთეზირება, მაგალითად, ომის დროს გენდერულ ძალადობაზე მნიშვნელოვან კომენტარად, ან იმაზე, თუ რა გამაღიზიანებელია, როდესაც მამაკაცი ორ დივას ბოროტ გეგმებში ხელს უშლის. და, ოჰ, სიზმრის სცენები. არის მინიმუმ ორი, შესაძლოა ოთხი, რომელთა უმეტესობა ფილმის ყველაზე საშიშ მომენტებს შეადგენს. სამწუხაროა, რომ შიშის მომენტები ასეა შესუსტებული, რადგან ქერმანს ნამდვილად აქვს ამის ნიჭი (მისი 2020 წლის ფსიქოლოგიური საშინელებათა ფილმი „იღბლიანი“ (Lucky) ამას უდავოდ ამტკიცებს), მაგრამ მას შემდეგ, რაც ერთი სერია უცნაური ვიზუალის შემდეგ პერსონაჟი საწოლში შეხტება, თქვენი აუდიტორია მეორე ან მესამე ჯერზე ასეთივე შთაბეჭდილების ქვეშ აღარ იქნება. ერთხელ მომატყუებ და მერე... ნათელი წერტილი აქ ისაა, რომ ისინი ჰარდენს საშუალებას აძლევენ, ნამდვილად გაშალოს ფრთები, რასაც ის სხვადასხვა ხარისხის შემზარავობით აკეთებს, ყვირის ტერნერს, ჭუჭყში მოკუნტული, პირიდან სისხლის წვეთებით. ის გამბედავად იძირება ძველებური სოფლის ინგლისური აქცენტის მრგვალ ხმოვნებსა და ხაზგასმულ თანხმოვნებში, რის მიღწევასაც ყველა ცდილობს, და თვალებით ხანჯლავს ნებისმიერ მამაკაცს, რომელიც გაბედავს მისი და მისი რძლის/თანამზრახველის გზაზე გადაკვეთას. ეს სულელურია, მაგრამ ეფექტური! ფილმის დანარჩენი ნაწილი დიდწილად ატმოსფეროსა და განწყობაზეა დამოკიდებული, რაც შეიძლება კარგი იყოს, განსაკუთრებით გოთიკური და ხალხური საშინელებათა ისტორიებისთვის, სადაც რეალობა უკანა პლანზე გადადის შოკისა და ტერორის სასარგებლოდ, მაგრამ აქ ეს უფრო თავის დაძვრენას ჰგავს. რატომ „ონობაბას“ ხელახალი მოყოლა? რატომ მე-15 საუკუნის ინგლისში? „საშინელს“ ძალიან ბუნდოვანი გაგება აქვს იმის შესახებ, თუ რა ხდის მის ისტორიას ასე შემზარავს, და ის ვერასოდეს ახერხებს გასცდეს თავის აუცილებელ „საშიში ფილმის მომენტების“ რიცხვს, რათა რაიმე სახის გზავნილში დაფუძნდეს. მისმა მსახიობთა გუნდმა თითქოს გაიგო იდეა, მაგრამ არ მჯერა ჰარდენის, როგორც ძველმოდური ჯადოქრის, რამდენიც არ უნდა იცინოდეს, და არც ტერნერისა და ჰარინგტონის, როგორც შეყვარებული სატრფოების. (არც მათ: ტერნერმა, რომელმაც ჰარინგტონი ამ როლზე შესთავაზა, მათი კოცნის სცენები „ამაზრზენად“ აღწერა.) ყოველივე ზემოთქმულის მიუხედავად, ის არ არის მთლად საშინელი. ის უბრალოდ საკუთარ სიმკვეთრეს კარგავს, ერთი და იმავე რამდენიმე რამეზე ისევ და ისევ დარტყმით. წარსული მძიმე იყო ქალებისთვის. ომის დრო კიდევ უფრო მძიმე იყო. მამაკაცები არასანდონი არიან. სასოწარკვეთილი მოხუცი ქალები კი უარესები არიან. თუ შორს მოჩვენება რაინდს დაინახავთ, არ მიუახლოვდეთ. ის პირდაპირია, სანამ ასეთი აღარ გახდება, ზედმეტად ეყრდნობა შემზარავ ატმოსფერულ პეიზაჟებსა და შემთხვევით ჯოჯოხეთურ ხილვებს შიშის შესაქმნელად, და ამ პროცესში ავიწყდება, რომ სხვა რამეც უნდა თქვას ამ ყველაფერზე. ის არ არის სრულიად უვარგისი – უბრალოდ, კარგად არ მუშაობს. „საშინელი“ შესანიშნავი იდეაა მარგინალური განვითარებით, ნახევრად დასრულებული ბანაკის ისტორიის მსგავსი, ან ბუშტუკოვანი ქვაბი, რომელსაც ნამდვილი ჯადოქრების ნახარშამდე რამდენიმე ინგრედიენტი აკლია. ვარდების ომის ფონზე, „საშინელი“ ანას და მის...