თვალის დახამხამებაში

„თვალის დახამხამებაში“ არის ისეთი ფილმი, რომელიც საკუთარ თემებს სიუჟეტსა და პერსონაჟებზე წინ აყენებს. ეს კინოსურათი ათასწლეულებს მოიცავს და ერთი „ძალიან მნიშვნელოვანი აზრისკენ“ მიემართება, რის გამოც ეფექტური თხრობის ყველა სხვა ასპექტი მეორეხარისხოვანი ხდება. დიდი იდეა – რომელიც გასაკვირი არ იქნება მათთვის, ვინც პაულო კოელიოს 1988 წლის რომან „ალქიმიკოსს“ გაუძლო, ტერენს მალიკის „სიცოცხლის ხე“ შეიყვარა, ან 2012 წლის „ღრუბლების ატლასის“ ტრეილერზე იტირა – არის ის, რომ ყველაფერი დაკავშირებულია. ყველაფერი, გარდა მაყურებლისა და ფილმის პერსონაჟებს შორის კავშირისა. წამყვან მსახიობებს, რაშიდა ჯონსსა და ქეით მაკინონს, აკლიათ დრამატული და ემოციური ინტენსივობა, რათა საჭირო სიღრმე შეჰმატონ ზედაპირულად გამოკვეთილ პერსონაჟებს, რომლებიც ადამიანური გამოცდილების სილამაზის – არა მოკვდაობის მიუხედავად, არამედ მის გამო – იდეის გადმომცემი სისტემები არიან. „თვალის დახამხამებაში“ რეჟისორია ენდრიუ სტენტონი, რომლის იდეებიც ჩვენს ყურადღებას ნამდვილად იმსახურებს, თუკი ისინი კომპიუტერული გრაფიკის საშუალებით არის გადმოცემული. სტენტონს, რომლის კინოწვლილშიც შედის „WALL-E“-ს რეჟისურა და „სათამაშოების ისტორიის“ სერიების უმეტესი ნაწილის სცენარის დაწერა, ცოცხალი მოქმედების ფილმი 2012 წლის „ჯონ კარტერის“ კატასტროფული ჩავარდნის შემდეგ არ გადაუღია. რატომ დაისახა მან მიზნად კოლბი დეის ფილოსოფიურად დატვირთული სცენარის ადაპტირება, რომელიც 2016 წლის „შავ სიაში“ მოხვდა, ნებისმიერის ვარაუდია. მაგრამ რაც არ უნდა ნიშნავდეს ეს სცენარი სტენტონისთვის, ის ვერ ახერხებს მის ჩვენამდე გადმოცემას. ამიტომაც გვრჩება ცარიელი სიღრმე იქ, სადაც სიღრმე უნდა ყოფილიყო, და ბანალურობა იქ, სადაც მოწიწება უნდა ყოფილიყო. „თვალის დახამხამებაში“-ს კიდევ უფრო ტრაგიკულს ხდის ის, თუ რამდენად კეთილგანწყობილია ეს ყველაფერი. მაგრამ, კვლავაც, ასეთივე იყო გალ გადოტის COVID-ის ეპოქის შესრულება ჯონ ლენონის სიმღერის „Imagine“-ზე. და ყველამ ვიცით, როგორ დასრულდა ის. ნებისმიერი ფილმი, რომელიც დიდი აფეთქების მრავალათასმეერთე ვერსიით იწყება, რასაც სილვია პლათის ციტატა მოჰყვება, ალბათ, არ იქნება სიცილის მომგვრელი. მაგრამ სტენტონი სწორედ ამ გზით მიდის – მანამდე, სანამ 45 000 წლის წინანდელ ეპოქაში გადაგვისვრის, სადაც ნეანდერტალელების ოჯახი განიცდის პრიმიტიულ მოთხოვნილებებსა და ემოციებს, რომლებიც დროთა განმავლობაში განმეორდება. ეს მოიცავს გამრავლების პრიმიტიულ მოთხოვნილებას და როდესაც თორნი (ხორხე ვარგასი) და მისი თანამგზავრი ჰერა (ტანაია ბითი) მომავალი გამოქვაბულის ბავშვის შექმნას იწყებენ, სტენტონი მრავალი დამთხვევი კადრიდან პირველს იყენებს, რათა გადმოსცეს კაცობრიობის ხანგრძლივი გზა. ეს კადრი 2025 წელში გადაგვიყვანს, ანთროპოლოგ კლერ რობერტსონის (ჯონსი) ცივ, სასტიკ საწოლში, რომელიც უარს ეუბნება „მინდა ვიყო შეყვარებული“ გრეგს (დევიდ დიგსი, რომელიც ძალიან ბუნებრივ შესრულებას გვთავაზობს) თავისი ხორციელი სიახლოვის სიამოვნებაზე. აქედან 2417 წელში გადავდივართ, სადაც ხანგრძლივი სიცოცხლის მქონე პილოტი, კოაკლი (მაკინონი), ესაუბრება თავის ერთადერთ თანამგზავრს, ხელოვნური ინტელექტის სისტემას ROSCOE-ს (რონა რიზი). ისინი 200 წლის განმავლობაში ასრულებენ მისიას, რომ ადამიანის ემბრიონები შორეულ პლანეტა კეპლერ-16ბ-ზე გადაიტანონ, რათა ჩვენი მომაკვდავი სახეობა გადაარჩინონ. სტენტონი საკუთარ თავს მხოლოდ 94 წუთს აძლევს, რათა განავითაროს თავისი ეპიკური თეორიები ადამიანური გამოცდილების 45 000 წლის შესახებ, და ამის მისაღწევად მისი მთავარი იარაღი დამთხვევი კადრებია, რომლებიც სამ ისტორიას აკავშირებს. როდესაც კლერის არაპერსონაჟ დედას კიბოს დიაგნოზს უსვამენ, მსგავსი სიცოცხლისთვის საშიში მომენტები სხვა ორ ისტორიაშიც ხდება. როდესაც თორნი ახალ ტომს უერთდება, კლერისა და კოაკლისთვის ახალი ოჯახები უბრალოდ რედაქტირების მანძილზეა. რიტორიკული ხერხის სახით, ეს გამართლებული და გონივრულია, მაგრამ ის უბრალო სალონურ ხრიკად იქცევა, როდესაც სტენტონი ემოციურად ვერ გვაკავშირებს ამასთან. ის ასევე ამატებს პირდაპირ სიმბოლიკას მუხის კაკლის სახით – „პატარა კაკლებიდან დიდი მუხები იზრდება“, ხომ იცით – რომელიც ნეანდერტალელების ეპოქიდან სამყაროს დასასრულამდე პოულობს თავის გზას. ამ ტრიპტიქის არც ერთ ისტორიას არ აქვს დიდი დრამატული წონა, რადგან პერსონაჟები ჩვენთვის არაფერს ნიშნავს. ჯონსი ძლივს დამაჯერებელია როგორც ანთროპოლოგი, და მისი ურთიერთობა დიგსის გრეგთან იმდენად ზოგადია, რომ სიუჟეტი მხოლოდ მათ ისტორიას რომ ეხებოდეს, იფიქრებდით, რომ ჰოლმარკის ფილმს უყურებთ, კოქტეილის ხელსახოცზე დაწერილს. მაკინონი – რომელიც ყოველთვის ისე გამოიყურება, თითქოს იმპროვიზებული ხუმრობით კადრის გაფუჭებას აპირებს – კოაკლის როლში შეცდომითაა შერჩეული. „Saturday Night Live“-ის ვეტერანი ვერ გადმოსცემს თავისი ამოცანის ეპიკურ მარტოობას, არც მისი მისიის სერიოზულობას. მაგრამ, სულ მცირე, მისი მისია ზომიერად საინტერესოა, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც გემზე მცენარეების განადგურება იწყება, რომლებიც ჟანგბადს აწვდიან, რაც იმას ნიშნავს, რომ შესაძლოა ვინმეს თავგანწირვა მოუწიოს კეპლერ-16ბ-ზე უსაფრთხო ჩამოსვლის უზრუნველსაყოფად. „თვალის დახამხამებაში“ ყველაზე გულმოწყალედ შეიძლება აღიწეროს, როგორც გაპრიალებული და გულწრფელი ესე-ფილმი, რომლის ლამაზი თეზისი ადამიანურ გამოცდილებაში ჩადებული მუდმივების შესახებ გადმოცემულია სენტიმენტალურად, ზედაპირულად და, შესაბამისად, დაუჯერებლად. თომას ნიუმენის მდუმარე, დაჟინებული მუსიკაც კი ვერ ახერხებს ჩვენს თვალებიდან ცრემლის მოგვრას. მაგრამ თუ სტენტონი კიდევ ერთხელ აპირებდა ცოცხალი მოქმედების ფილმით ჩავარდნას, მან ეს მაინც ამბიციური და კეთილგანწყობილი პროექტით გააკეთა, და არა IP-ქარხნის კიდევ ერთი ღრუ სანახაობით, როგორც „ჯონ კარტერი“. ირონიულია, რომ რეჟისორი, რომლის ანიმაციური ფილმები ასე ეფექტურად გადმოსცემს უნივერსალურ ადამიანურ ემოციებს, ცოცხალი მოქმედების ჟანრში ამდენ სირთულეს აწყდება.