"თვალის დახამხამებაში": ენდრიუ სტენტონის ეგზისტენციალური ეპოსის ამბიცია და ხარვეზები
ენდრიუ სტენტონის ახალი სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმი "თვალის დახამხამებაში" ეგზისტენციალიზმისა და დროის წარმავლობის კომპლექსურ თემებს ეხება, მოგვითხრობს რა ადამიანის ევოლუციის ისტორიას სამ განსხვავებულ ეპოქაში. მიუხედავად რეჟისორის, ენდრიუ სტენტონის ("ნემოს ძიებაში", "WALL-E") გამოცდილებისა, ფილმი ვერ ახერხებს მაყურებელში ღრმა ემოციების გაღვივებას ზედაპირული პერსონაჟების გამო. რეცენზია აღნიშნავს ტექნიკურ მიღწევებს, მაგრამ საბოლოოდ აფასებს მას, როგორც ამბიციურ, თუმცა ნაკლოვან ნამუშევარს, რომელმაც
ბევრად მეტი ფილმი ეჭიდება ეგზისტენციალიზმისა და წარმავლობის თემებს, ვიდრე ამას ჩვენ ვაღიარებთ. ისინი უბრალოდ მასშტაბურ სანახაობებად არიან შენიღბული, მაგალითად, მაღალბიუჯეტიან სამეცნიერო-ფანტასტიკურ თრილერებად, როგორიცაა "ავატარი" ან სამოქმედო ბლოკბასტერებად, როგორიცაა "შეშლილი მაქსი: მრისხანების გზა" (Mad Max: Fury Road). ზოგჯერ ისინი აშკარად აცხადებენ თავიანთ განზრახვებს და საკუთარი სერიოზულობის სიმძიმის ქვეშ იმსხვრევიან. "უსასრულო გარსი" (The Infinite Husk) ამას კატასტროფული შედეგებით შეეცადა. ახლა ენდრიუ სტენტონის "თვალის დახამხამებაში" (In the Blink of an Eye) მსგავსად კეთილგანწყობილ, თუმცა არათანაბარ გზას მიუყვება.
ენდრიუ სტენტონი, პროფესიით ანიმაციის ტიტანი, ფილმოგრაფიას ფლობს, რომელიც მოიცავს "ნემოს ძიებას" (Finding Nemo) და "WALL-E"-ს – რაც არ არის უმნიშვნელო მიღწევა თანამედროვე კინოში. თუმცა, მას იგივე აღიარება არ მოუპოვებია ლაივ-ექშენ ნამუშევრებისთვის. "ჯონ კარტერი" (John Carter) საკუთარი ბლოკბასტერული ამბიციის სიმძიმის ქვეშ მოექცა, მისი რამდენიმე ნათელი წერტილი სტენტონის ეპიზოდურ ნამუშევრებზე "ჯობია სოლს დაურეკო" (Better Call Saul) და "უცნაური ამბები" (Stranger Things) შემოფარგლებოდა. სამწუხაროდ, ეს ნიმუში "თვალის დახამხამებაში" ფილმშიც გრძელდება.
2023 წლიდან დაწყებული წარმოების შეფერხებებით შეწუხებული ფილმი Hulu-ზე პრესტიჟული სამეცნიერო-ფანტასტიკის ბრწყინვალებით ჩნდება, მაგრამ გაცილებით ნაკლებად სასიცოცხლო პულსით. ის ცდილობს მიაღწიოს "ღრუბლოვანი ატლასის" (Cloud Atlas) სულიერ სივრცეს და "ვარსკვლავებისკენ" (Ad Astra) ჩუმ ინტროსპექციას, თუმცა საბოლოოდ ებრძვის ემოციის ან იმედის ოდნავი ნაპერწკლის გაღვივებასაც კი.
"თვალის დახამხამებაში" არახაზოვნად ვითარდება ადამიანის ევოლუციური ისტორიის სამ დიდ თავში, რომლებიც ათასწლეულებითაა დაშორებული, მაგრამ ერთი არსებითი ისტორიითაა დაკავშირებული. ის იწყება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 45,000 წელს, კაჟის მკეთებელი, მონადირე-შემგროვებელი ნეანდერტალელების ოთხკაციანი ოჯახით: თორნი (ხორხე ვარგასი), მისი ორსული ცოლი ჰერა (თანაია ბითი), ქალიშვილი ლარკი (სქაიუოკერ ჰიუზი) და ახალშობილი ები. შემდეგ ის ამ პირველყოფილი ველური ბუნებიდან დღევანდელ დღემდე, 2025 წლამდე გადადის, საკმაოდ კომიკური სათაურის კარტებით. ანთროპოლოგიის დოქტორანტი კლერ რობერტსონი (რაშიდა ჯონსი), როდესაც არ არის თავის საყვარელ გრეგთან (დევიდ დიგსი; ბევრისთვის ცნობილია სერიალიდან "თოვლმჭრელი" (Snowpiercer)), იკვლევს პრეისტორიულ ჩონჩხს, რომელიც აშკარად დაკავშირებულია ზემოხსენებულ ნეანდერტალელთა კლანთან. საბოლოო ნაწილი შორეულ ტექნო-უტოპიურ მომავალშია, რომლის ცენტრშია ქოუქლი (კეიტ მაკკინონი), ხელოვნური ინტელექტის მფრინავი-ასისტენტი, და როსკო (რონა რის) – წარმოიდგინეთ ჰიპერ-ევოლუცირებული Alexa – კოსმოსურ ხომალდზე, რომელიც მიემართება შორეულ პლანეტაზე, რათა ადამიანთა დარჩენილი თესლი გადაიტანოს. ისტორიის შუა ნაწილში რთულია დაძაბულობის ჩახშობა, რომელიც იზრდება იმის გაფიქრებით, თუ როგორ უკავშირდება ეს ეპოქები ერთმანეთს და მოუტანს თუ არა ეს შედეგს.
აღმოჩნდა, რომ ეს ხდება მუხის რკოს ფორმის ნივთის მეშვეობით, რომელიც თორნმა გამოკვეთა და რომელიც თაობიდან თაობას გადაეცემა, როგორც ერთგვარი მომავლის მანტია. ფილმი იწყება სილვია პლათის "ზარდახშის" (The Bell Jar) ციტატით – "გახსოვდეს, გახსოვდეს, ეს არის ახლა, ახლა და ახლა" – რასაც მოჰყვება მედიტაციური "სიცოცხლის აკვნის" მონტაჟი, რომელიც არსებობას დიდი აფეთქებიდან ერთუჯრედიან ორგანიზმებამდე, მცენარეებამდე, ზღვის მცენარეებამდე და ბოლოს მათზე მკვებავ ლობსტერებამდე მიუყვება. თავიდანვე მისი თემები იწყებს გამოკვეთას. ეს არის ფილმი დროის არსებობასა და გადაუდებლობაზე, შეხსენებაზე, რომ სრულად განიცადო და დააფასო აწმყო, სანამ ის წარსული გახდება. ქოუქლის სიტყვებით, "მოგონებებს მოვლა სჭირდება, რადგან იცი, რომ ისინი დასრულდება."
არსებობს გარკვეული რითმა იმისა, თუ როგორ უწყობენ ხელს თითოეული ეპოქის პერსონაჟები მომავლის წინსვლას, ხშირად სამედიცინო ტრაგედიით გამოწვეული ან გაძლიერებული. თორნი იბრძვის შვილების უსაფრთხოდ გაჩენისთვის, მიუხედავად თითქმის ფატალური დაზიანებისა და საყვარელი ადამიანის დაკარგვისა. აწმყოში, კლერი და გრეგი გენის ჩანაცვლების ტექნოლოგიის, "ელიქსირის" ცოდნას გადასცემენ თავიანთ შვილს მას შემდეგ, რაც კლერი დედას კარგავს. შორეულ მომავალში, ქოუქლი შეუძლებელი გადაწყვეტილებების წინაშე დგას, ადამიანთა ნარჩენებს – ღეროვანი უჯრედების კოლექციას, რომლებიც ბავშვებად უნდა იქცნენ – ახალ პლანეტაზე გადააქვს, მაშინაც კი, როდესაც ჟანგბადის მწარმოებელი მცენარეები, რომლებზეც ის არის დამოკიდებული, იდუმალ ვირუსს ემორჩილება.
რამდენადაც მძაფრიც არ უნდა იყოს ეს ფსონები, ამ გზავნილის პრეზენტაცია არ არის საკმარისად ძლიერი, რომ გაამართლოს ზედაპირული პერსონაჟები. ყველაზე საინტერესო პერსონაჟთან მიახლოებული თორნია, რადგან მაყურებელი ადრეული ადამიანის ცხოვრებას (იზოლაციონისტურიდან საზოგადოებრივამდე) მისი თვალებით გადის. ნებისმიერი, ვინც მოუთმენლად ელოდება მაკკინონის კომედიურ რეპლიკას და მის საფირმო კომედიურ ტაიმინგს, ძალიან იმედგაცრუებული დარჩება. იუმორთან ყველაზე ახლოს არის ხაზი: "რატომ არ წავიდა მზე კოლეჯში? იმიტომ, რომ მას უკვე მილიონი გრადუსი ჰქონდა", რითაც ის როსკოს ართობს მოწყენილობისას, ან 3D პრინტერით დაბეჭდილი ტიკა მასალას თასი საუზმედ. კლერისა და გრეგის ისტორია ნამდვილად ყველაზე ნაკლებად საინტერესოა.
საბედნიეროდ, ტექნიკურ განყოფილებას გარკვეული ქება ეკუთვნის. თომას ნიუმანის მუსიკა ავსებს დიალოგებსა და გამოქვაბულის ადამიანების უაზრო დრტვინვას შორის არსებულ სიცარიელეებს. ოლა მასლიკის პროდუქციის დიზაინი შთამბეჭდავია დეტალებისადმი ყურადღებით, იქნება ეს ერთი შეხედვით ჩვეულებრივი კვლევითი ლაბორატორია თუ კოსმოსურ სადგურზე არსებული რთული სათბური. და ოლე ბრატ ბირკელანდის ოპერატორის ნამუშევარი, რომელიც ყველა კადრს ღიმილით ანათებს. ეს არის ერთადერთი ღირსშესანიშნაობები, რომლებიც ხელს უშლის ვინმეს დაივიწყოს ეს სამეცნიერო-ფანტასტიკური არეულობა იმდენ ხანში, რამდენსაც თვალის დახამხამება სჭირდება ("ჩვენ ყველანი აქ ვართ" (We’re all still Here) უკეთესი სათაური იქნებოდა).
თეგები
წყარო:
screenrant.com