უცხოპლანეტელების შემოჭრის პანიკა: როგორ შეაშინა „დამოუკიდებლობის დღის“ მარკეტინგმა ესპანეთი?
1996 წლის ფილმის „დამოუკიდებლობის დღე“ სარეკლამო კამპანიამ ესპანეთში უცხოპლანეტელების შემოჭრის რეალური პანიკა გამოიწვია, როდესაც საინფორმაციო გამოშვებების იმიტაციამ მაყურებლები შეცდომაში შეიყვანა. ეს მოვლენა ეხმიანება ორსონ უელსის 1938 წლის რადიო დადგმას „მსოფლიო ომები“, თუმცა ამ უკანასკნელის მიერ გამოწვეული პანიკის მასშტაბები დღემდე სადავოა. მიუხედავად იმისა, რომ უელსის დადგმამ მითქმა-მოთქმა გამოიწვია, „დამოუკიდებლობის დღის“ მარკეტინგმა ნამდვილად დააჯერა ესპანელები უცხოპლანეტელების თავდასხმის რ
„დამოუკიდებლობის დღე“ 1996 წელს გამოსვლისთანავე უდიდესი ჰიტი გახდა, რაც ნაწილობრივ თანმხლები ინოვაციური მარკეტინგული კამპანიის დამსახურება იყო. თუმცა, ერთ მომენტში, ამ მარკეტინგულმა კამპანიამ მოკლევადიანი პანიკა გამოიწვია. ორსონ უელსის 1938 წლის რადიო დადგმის „მსოფლიო ომები“ შემდეგ მომხდარის მსგავსად, ფილმის ტრეილერებმა, რომლებიც გადაუდებელ საინფორმაციო გამოშვებებს ჰგავდა, ესპანელი მაყურებლები დაარწმუნა, რომ უცხოპლანეტელების რეალური შემოჭრა დაიწყო.
1938 წლის 30 ოქტომბერს ორსონ უელსმა განაცხადა დედამიწაზე არამიწიერი არსებების შემოჭრის შესახებ. უფრო ზუსტად, მან და მისმა „მერკური თეატრის“ რეპერტუარულმა დასმა რადიოთი გაავრცელეს ჰ.ჯ. უელსის 1898 წლის რომანის „მსოფლიო ომები“ ადაპტაცია. ეს დაიწყო გამოგონილი საინფორმაციო ფლეშებით, რომლებმაც მრავალი მსმენელი დააჯერა, რომ მარსიანელები ნამდვილად ჩამოვიდნენ ჩვენს პლანეტაზე. ყოველ შემთხვევაში, ასე იუწყებოდნენ გაზეთები მეორე დღეს, თუმცა რეალური „პანიკის“ გავრცელების მასშტაბები დღემდე სადავოა.
მას შემდეგ არაერთი მსგავსი მოვლენა მოხდა, რამაც მართლაც გამოიწვია ნამდვილი შეშფოთება, მაგალითად, როდესაც 80-იანი წლების სატელევიზიო ფილმმა ატომური ბომბების შესახებ საზოგადოება დააშინა და დააჯერა, რომ ბირთვული განადგურება გარდაუვალი იყო. უელსის რადიო დადგმიდან თითქმის 60 წლის შემდეგ, მსგავსი მოვლენა მოხდა, როდესაც „მე-20 საუკუნე ფოქსმა“ (როგორც მას ერქვა 2019 წელს დასრულებულ „დისნეი-ფოქსის“ შერწყმამდე) გამოუშვა როლანდ ემერიხის „დამოუკიდებლობის დღე“. ამჯერად კი ესპანელი მაყურებლები დარწმუნდნენ, რომ უცხოპლანეტელებმა კონტაქტზე გამოვიდნენ.
„დამოუკიდებლობის დღე“ არ იყო მხოლოდ 1996 წლის ყველაზე დიდი ფილმი; მან დაიწყო სამეცნიერო ფანტასტიკური ბლოკბასტერებისა და კატასტროფის ფილმების ახალი ტალღა. მან ასევე ხელი შეუწყო ვარსკვლავ უილ სმიტის კარიერის დაწყებას, შეიცავდა ბილ პულმანის ლეგენდარულ სიტყვას, რომელმაც ფილმის სახელწოდება შეცვალა და გამოვიდა იმ დროისთვის ერთ-ერთი საუკეთესო მარკეტინგული კამპანიის ფონზე.
ესპანეთში კი, „დამოუკიდებლობის დღის“ პოპულარიზაციისთვის შექმნილმა ყალბმა საინფორმაციო გამოშვებებმა ოდნავ ზედმეტად კარგად იმუშავა. 1996 წლის 10 სექტემბრის „დეილი გაზეტის“ მოხსენება დეტალურად აღწერს, თუ როგორ დარეკა ასობით ესპანელმა მაყურებელმა ტელე და რადიო სადგურებში მას შემდეგ, რაც ნახეს, როგორ შეაჩერა ახალი ამბების წამყვანმა გადაცემა უცხოპლანეტელების დედამიწაზე შემოჭრის შესახებ მოხსენებით. „ტელესინკოს“ ქსელში გადაცემული ეს „რეპორტაჟები“ არსებითად „დამოუკიდებლობის დღის“ რეკლამები იყო, რომლებიც ფილმის სცენების გამოყენებით შეიქმნა. ამ სცენებზე ასახული იყო თეთრი სახლის პრესკონფერენცია და ქუჩებში მოფუსფუსე ნიუ-იორკელები. მიუხედავად იმისა, რომ ყოველი სავარაუდო საინფორმაციო ფლეშის ბოლოში ეწერა სიტყვა „რეკლამა“, ამან ხალხი პანიკისგან ვერ შეაჩერა.
„დამოუკიდებლობის დღის“ წარმატების ერთ-ერთი მიზეზი ის იყო, რომ მისი ვიზუალური ეფექტები თითქმის ყველაფერს სჯობდა, რაც მანამდე შექმნილა. ეს იყო დრო, როდესაც CGI ჯერ კიდევ საკმაოდ სიახლე იყო (წარმოგიდგენიათ?) და როლანდ ემერიხის ფილმმა ვიზუალური ეფექტების კადრების მასშტაბებით კიდევ უფრო წინ წაწია საქმე (დიახ, შეგიძლიათ „დამოუკიდებლობის დღეს“ მადლობა გადაუხადოთ და დაადანაშაულოთ „მარველისა“ და „დი-სის“ ფილმებში განადგურების სცენებისთვის). აქედან გამომდინარე, არ არის სრულიად დაუჯერებელი, რომ ადამიანები შეიძლებოდა მოტყუებულიყვნენ და ფილმის კლიპების საფუძველზე ეფიქრათ, რომ უცხოპლანეტელები ჩამოვიდნენ.
„დამოუკიდებლობის დღის“ მარკეტინგმა აშკარად იმუშავა, რადგან ფილმმა 75 მილიონი დოლარის ბიუჯეტით 817 მილიონი დოლარი გამოიმუშავა. უფრო მეტიც, მან ნამდვილად გამოიწვია პანიკა ორსონ უელსის „მსოფლიო ომების“ ექვსი ათწლეულის წინანდელი დადგმის იმიტაციით, მაშინ როცა თავდაპირველმა გადაცემამ არც ისე ბევრი ადამიანი მოატყუა, როგორც შეიძლება გსმენიათ.
1938 წლის 30 ოქტომბერს და შემდგომ დღეებში მომხდარის დიდი ნაწილი სადავოა. 1960 წლის სასამართლო ჩვენებაში („სმიტსონის ჟურნალის“ მიხედვით), უელსი აცხადებდა, რომ „გაუჩნდა იდეა, შეექმნა რადიო გადაცემა ისე, რომ კრიზისი რეალურად ხდებოდა“. მაგრამ გადაცემის მეორე დღეს გამართულ პრესკონფერენციაზე მან საპირისპირო განაცხადა. შემდეგ, როგორც 2013 წლის „სლეიტის“ სტატიაშია დეტალურად აღწერილი, ე.წ. „პანიკის“ რეალური მასშტაბი, როგორც ჩანს, გაზვიადებული იყო. გაზეთები ახდენდნენ უელსის გადაცემის ეფექტის სენსაციურ გაშუქებას, რათა დარტყმა მიეყენებინათ რადიოსთვის, რომელიც იმ დროს საფრთხეს უქმნიდა ბეჭდური მედიის სარეკლამო შემოსავალს.
მიუხედავად ამისა, არ შეიძლება ითქვას, რომ სრულიად არ არსებობს მიზეზი იმისა, რომ მინიმუმ ზოგიერთი მსმენელი გაოცებული დარჩა. მაგალითად, გადაცემის შემდეგ, ფედერალური კომუნიკაციების კომისიის თავმჯდომარემ, ფრენკ მაკნიჩმა, რადიო ქსელებთან შეთანხმება დადო, რომ აღარასოდეს გამოეყენებინათ საინფორმაციო ფლეშის ფორმატი მხატვრული ნაწარმოებისთვის. ეს შესაძლოა უფრო სენსაციური გაზეთების მოხსენებებმა გამოიწვია, ვიდრე სხვა რამემ, მაგრამ ნებისმიერ შემთხვევაში, რადიო დრამამ „მსოფლიო ომები“ მნიშვნელოვანი მითქმა-მოთქმა გამოიწვია, მაშინაც კი, თუ არავინ იყო რეალურად დარწმუნებული, რომ უცხოპლანეტელები ჩამოვიდნენ. თუმცა, თავისი კინომარკეტინგული ტრიუკით, რომელიც ცოტა შორს წავიდა, „დამოუკიდებლობის დღემ“ შეძლო ის, რაც უელსმა, როგორც ჩანს, ვერ შეძლო და რეალურად დაარწმუნა ადამიანები, რომ დედამიწას არამიწიერები ესხმოდნენ თავს.
თეგები
წყარო:
www.slashfilm.com