ვიკი ჭუჭრუტანა: კენტუკის ხორცის წვიმა

ჩვენი სერიის, „ვიკი ჭუჭრუტანას“ ფარგლებში, რომელიც ვიკიპედიის უცნაურ და საინტერესო მოვლენებს იკვლევს, ამ კვირის თემაა: „კენტუკის ხორცის წვიმა“. რას ეხება ის: სათაური პირდაპირი მნიშვნელობისაა — 1876 წელს კენტუკის შტატში ერთ დღეს ციდან ხორცი წვიმდა. ბათის საგრაფოში მრავალმა მოწმემ ნახა, თუ როგორ ცვიოდა ციდან დაახლოებით ორ დიუმიანი (დაახლოებით 5 სმ) ხორცის ნაჭრები. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ზღაპარს ჰგავს (ვიკიპედიის ვერსიაც კი ფერმერის ცოლით იწყება, რომელიც სახლის ვერანდაზე საპონს ამზადებდა), ეს ფენომენი გაშუქდა „Scientific American“-ის, „Medical Record“-ის და მაშინდელი სანდო „New York Times“-ის მიერ. კენტუკიში ნამდვილად წვიმდა ხორცი. ყველაზე დიდი დაპირისპირება: არავინ არის დარწმუნებული, რატომ ან როგორ წვიმდა ხორცი. მეცნიერმა ლეოპოლდ ბრანდაისმა წამოაყენა თეორია, რომ ხორცი იყო ციანობაქტერია, სახელად Nostoc (ცნობილი როგორც „ვარსკვლავური ჟელე“), რომელიც წვიმის დროს ფართოვდება, რის გამოც ჩანს, თითქოს წვიმასთან ერთად ცვივა. ამ თეორიას ორი მცირე პრობლემა აქვს: საბედისწერო დღეს ბათის საგრაფოში არ წვიმდა, და Nostoc გამჭვირვალეა, ხორცი კი — არა. ანალოგიურად, თეორია იმის შესახებ, რომ ეს იყო სისხლის წვიმა (მიკროწყალმცენარე, რომელიც წვიმას წითლად აჩენს), არ ხსნის შემთხვევის ადგილზე ნაპოვნი ხორცის საკმაოდ დიდ ნაჭრებს. ასევე, გაჟღერდა ნახევრად სერიოზული არამიწიერი ვერსიები, მათ შორის „კოსმოსური ხორცი“ და სატირული მოსაზრება, რომ პლანეტა აფეთქდა, კრიპტონის მსგავსად, და მისი ფაუნის ნარჩენები დედამიწისკენ მოფრინავდა. ერთადერთი თეორია, რომელიც აზრს ატარებს, არის სვავების მიერ ხორცის ამოღებინება. სვავები ხშირად ღებინებენ ჰაერში, როდესაც შეშინებულები ან საფრთხეში არიან – სცადეთ ჭამა და გაქცევა ერთდროულად – და მიდრეკილნი არიან ღებინებისკენ, როცა ხედავენ, რომ სხვა სვავი იგივეს აკეთებს. ეს პერისტალტიკური ჯაჭვური რეაქცია ყველაზე სავარაუდო ახსნაა, თუმცა ვერ გამოვრიცხავთ, რომ ძროხა ცდილობდა მთვარეზე გადახტომას და რეაქტიულ ძრავაში ჩაითრია. ყველაზე უცნაური ფაქტი: ამ ამბავში ყველაფერი იმდენად უცნაურია, რომ რთული იყო რაიმეს გამორჩევა. ამიტომ, უბრალოდ აღვნიშნავთ, რომ ეს ისტორია „უცნაური ისტორიების“ მთხრობელთა საყვარელი თემაა, მათ შორის „ჭუჭრუტანას მეგობრის“, ჩარლზ ფორტის, რომელმაც მასზე დაწერა თავის 1919 წლის წიგნში „დაწყევლილთა წიგნი“ (The Book Of The Damned). ყველაზე სასიამოვნო აღმოჩენა: „არბისის“ მსგავსად, ჩვენც გვაქვს ხორცი. ნიმუშები არა მხოლოდ აღმოაჩინეს და შეისწავლეს იმ დროს, არამედ ისინი შენარჩუნებულ იქნა. ბათის საგრაფოს ისტორიის მუზეუმში ინახება ბოლო გადარჩენილი ნაჭერი, როგორც „კენტუკის ხორცის წვიმის“ ექსპონატი. (2025 წელს, 148 წლის იუბილეს აღსანიშნავ ფესტივალზე 500 ვიზიტორი მიიზიდა და ჩატარდა „საიდუმლო ხორცის ჩილის მომზადების კონკურსი“). მათი ნიმუში დაიკარგა და შემდეგ ხელახლა აღმოაჩინეს 2004 წელს, ტრანსილვანიის უნივერსიტეტის საცავში. მიუხედავად იმისა, რომ ციდან ჩამოვარდნილი სისხლი დრაკულას ალმა მატერისთვის ბუნებრივი ინტერესის საგანი იქნებოდა, ტრანსილვანიის უნივერსიტეტი სინამდვილეში ლექსინგტონში მდებარე კერძო ჰუმანიტარული კოლეჯია, სახელწოდება კი განპირობებულია იმით, რომ „ტრანსილვანია“ (რაც „ტყეების გადაღმა“-ს ნიშნავს) იყო კენტუკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილის კოლონიური სახელი, რომელიც შტატად გამოცხადებამდე ხშირი ტყეებით იყო დაფარული. ყველაზე არასასიამოვნო აღმოჩენა: „არბისის“ მსგავსად, ამ ამბავში ყველაფერი საკმაოდ ამაზრზენია. მაშინდელი მოწმე აღნიშნავდა: „სუნი უკიდურესად შეურაცხმყოფელი იყო, მკვდარი სხეულის მსგავსი.“ „Scientific American“-მა დაწერა, რომ ხორცი საქონლის ხორცს ჰგავდა, მაგრამ „ორმა მამაკაცმა, რომლებმაც ის გასინჯეს, ჩათვალა, რომ შესაძლოა ცხვრის ან ირმის ხორცი იყო“ (ჩვენი შეძრწუნებული აქცენტი). საბედნიეროდ, ვიღაცამ უფრო მეცნიერული მიდგომა გამოიყენა, ვიდრე უბრალოდ ციდან ჩამოვარდნილი ხორცის შემთხვევითი ნაჭრების ჭამა (კენტუკი, არა?). ნიუარკის სამეცნიერო ასოციაციის ანალიზის დასკვნით, მათთვის მიცემული ნიმუში იყო „ფილტვის ქსოვილი ცხენის ან ადამიანის ჩვილისაგან“, ყოველი შემთხვევისთვის, თუ პირველი ციტატა საკმარისად შემზარავი არ იყო. შემდგომი ნიმუშები კუნთებად და ხრტილად გამოცხადდა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ეს იყო მთლიანი ცხოველის ნაწილები. ყოველ შემთხვევაში, ჩვენ „ცხოველის“ ვერსიას ვირჩევთ, როდესაც ალტერნატივა „ადამიანის ჩვილია“. გადარჩენილი ნიმუშების ასაკისა და მდგომარეობის გათვალისწინებით, თანამედროვე დნმ-ის ანალიზი შეუძლებელი აღმოჩნდა. საუკეთესო ბმული ვიკიპედიის სხვა გვერდებთან: „პოპულარული მეცნიერების“ კონცეფცია კარგად არის ცნობილი, რადგან ისეთი ფიგურები, როგორებიც არიან კარლ სეგანი და ბილ ნაი „მეცნიერების ბიჭი“, ფასდაუდებელ როლს ასრულებდნენ რთული კონცეფციების მასებისთვის ნაკლებად აკადემიური, მაგრამ უფრო ადვილად გასაგები ფორმით ახსნაში. მათ ასევე ჰყავთ ანალოგები ჰუმანიტარულ მეცნიერებებშიც, რადგან ბოლო ათწლეულებში გაჩნდა „პოპულარული ისტორია“, რომელიც დეტალებისა და მკაცრი ანალიზის ნაცვლად, ყურადღებას ამბის მოყოლასა და პიროვნებაზე ამახვილებს. ვიკიპედია ადგილს უთმობს ისეთ აკადემიკოსებს, როგორებიც არიან დორის კირნს გუდვინი და სტივენ ე. ემბროზი, რომლებმაც მეინსტრიმში შეაღწიეს, მაგრამ ტერმინი უკეთესად შეეფერება ნიჭიერ მოყვარულებს, როგორიცაა ბილ ბრაისონი, Hardcore History-ის პოდკასტერი დენ კარლინი, და გაბედულად ვიტყვით, სვეტს, რომელიც ვიკიპედიიდან უცნაურ ამბებს გვიყვება. „ჭუჭრუტანის“ სიღრმეებში: სისხლის წვიმის ფენომენი ძველია და მას, როგორც წესი, ბოროტების მომასწავებლად მიიჩნევენ. ის გვხვდება მეფე არტურის ლეგენდებში, ასევე ანგლო-საქსურ ქრონიკებში, ძველი ინგლისური ისტორიების კრებულში, რომელიც სავარაუდოდ მეცხრე საუკუნეში დაიწერა. ერთ-ერთი მათგანი, „ვორჩესტერის ქრონიკა“, ძირითადად ფოკუსირებულია...