რამდენად გრძელია ზედმეტად გრძელი? როდის იწყება კითხვები, რაში ვხარჯავთ დროსა და ფულს ფილმის ყურებისას? ამ კვირის დასაწყისში Amazon MGM Studios-მა გამოაცხადა, რომ რაიან გოსლინგის ახალი სამეცნიერო-ფანტასტიკური სათავგადასავლო ფილმი, „პროექტი ჰეილ მერი“ (Project Hail Mary), 156 წუთი გაგრძელდება! ეს ორნახევარ საათზე მეტია! მიუხედავად იმისა, რომ ენდი უირის კოსმოსური ეპოსი არ წამიკითხავს, ბოლო რამდენიმე კვირის განმავლობაში წიგნი მაღაზიებში უამრავჯერ მინახავს. ახალ წელს წიგნების ყიდვის პრობლემა გამიჩნდა, მაგრამ ახლა ეს არ არის მთავარი. უირის რომანი 476 გვერდია, ფორმატის მიხედვით. ნუთუ ვერ ვიპოვით გზას, რომ ფილ ლორდისა და კრისტოფერ მილერის ადაპტაცია უფრო მისაღები ხანგრძლივობის იყოს? ისეთი, რომელიც ჩვენს თირკმელებს და ADHD-ით გამოწვეულ ყურადღების გაფანტულობას არ გამოცდის? ნებისმიერ შემთხვევაში, „პროექტი ჰეილ მერი“ ჩემი ნამდვილი საზრუნავის – ფილმების გაჭიანურების (bloat) – მხოლოდ პირველი ნაბიჯია. ჩემს დროს ფილმები, საშუალოდ, 90 წუთი გრძელდებოდა. ან, თუ ეს ბლოკბასტერი იყო, 100-დან 120 წუთამდე. რა თქმა უნდა, გამონაკლისებიც იყო, მაგრამ ამიტომაც ვთქვი საშუალოდ. თუნდაც სიუჟეტის არჩევანის, მხატვრული ხედვის, ან მთელი სცენის „მოჭრის“ გამო, 80-იანი და 90-იანი წლების კინორეჟისორები ხშირად „კლავდნენ თავიანთ ფავორიტებს“ (ე.ი. უარს ამბობდნენ საყვარელ სცენებზე), რათა მათი კინოპროექტი „ოქროს შუალედში“ ან „ოპტიმალურ ზონაში“ მოხვედრილიყო. ფაქტობრივად, საათის დარეგულირება შეგეძლოთ ფილმის მიხედვით, რომელიც საათნახევარზე მეტ ხანს არ გრძელდებოდა, და თეატრებში ნაკლები რეკლამა და მომავალი ჩვენებების ანონსი იყო. დღეს, თუ გსურთ, რომ კინოთეატრში „პროექტ ჰეილ მერის“ მსგავს ფილმს უყუროთ, უნდა გაასუფთაოთ თქვენი განრიგი. შეგიძლიათ ისე დაგეგმოთ მისვლა, რომ ფილმი თქვენი ადგილის დაკავებისთანავე დაიწყოს, მაგრამ წარმატებებს გისურვებთ. არავინ იცის, რამდენი დრო დასჭირდება საჭმლის აღებას, თქვენს ადგილზე მოკალათებას და იმავე მანქანებისა და მედიკამენტების რეკლამების ატანას. ოჰ, და არ დაგავიწყდეთ, დრო დაუტოვოთ გაცოცხლებული პოპკორნის თავგადასავლებსაც, რომელსაც სურს, თეატრის მიერ დამტკიცებული საკრედიტო ბარათის შეთავაზებით კიდევ უფრო მეტი ვალი შემოგაპაროთ. შემიძლია განვაგრძო იმის განხილვა, თუ როგორ აგრძელებს ფილმების გაჭიანურება კინოში სიარულის გამოცდილებას საგანგაშო პროპორციებით, მაგრამ ალბათ დროა, სხვა აზრიც მოვისმინოთ. რეჟისორ კრისტოფერ ნოლანის (ფილმების „ტენეტი“ და „ოდისეა“ შემქმნელი) აზრით, ახალგაზრდა მაყურებელს უფრო გრძელი, შინაარსიანი ფილმები სურს, რადგან ურჩევნია გადაიხადოს სრულფასოვანი გამოცდილებისთვის, ვიდრე სწრაფი, ზედაპირულისთვის. ნოლანი მოუწოდებს სტუდიებს, „ენდონ აუდიტორიას“ და არ აიძულონ რეჟისორები, შეცვალონ თავიანთი პროექტები მაყურებლის შერჩეული წევრების აღქმული ჩვევების საფუძველზე. ნოლანი ასევე მიიჩნევს, რომ ტელევიზია არის კინემატოგრაფიული გამოცდილების „გარყვნის“ დამნაშავე, რადგან ტელევიზია ძირითადად დიალოგებზეა დამოკიდებული, ვიდრე ატმოსფეროსა და ხმის მეშვეობით კომუნიკაციაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმები ვიზუალისა და ხმის კომბინაციაა, ნოლანი ამტკიცებს, რომ ფილმი, პირველ რიგში, ვიზუალური მედიუმია. რეჟისორის საქმეა, მაყურებელი ხელოვნების მეშვეობით სამყაროში მოიწვიოს. შესაძლოა, დიდ სიმაღლეებს ვერ მივაღწიოთ გაზრდილი ხანგრძლივობის გარეშე, რაც სამყაროებისა და პერსონაჟების დასამკვიდრებლად აუცილებელია. ბატონ ნოლანთან კამათს არ ვაპირებ. ის გაცილებით მეტი იცის ინდუსტრიაზე, ვიდრე მე ოდესმე მეცოდინება. თუმცა, მაინც მაინტერესებს, ხომ არ ბუნდოვანს მისი აღქმას კინემატოგრაფიის რომანტიკა იმის შესახებ, თუ როგორ იღებს და ერთვება მაყურებელი კინოს თანამედროვე ეპოქაში. ჩვენ ვცხოვრობთ ეპოქაში, სადაც თითქმის ყველას აქვს სმარტფონი – ინფორმაციისა და გართობის ერთი შეხედვით უსასრულო წყარო ღილაკის ერთი დაჭერით. ზოგისთვის, როგორც კი მოქმედებაში პაუზა დგება, ან ფილმის სიუჟეტი საკმარისად სწრაფად არ ვითარდება, დგება ტელეფონის ამოღების, „ისრების“ თამაშის (ნახეთ, სახალისოა) ან სოციალურ მედიაში უსასრულოდ სქროლვის დრო. თუ ფილმი ჩვენს ყურადღებას არ იპყრობს, არსებობს მოწყობილობა, რომელიც მოგვცემს დოფამინს, რომელსაც ვეძებთ, სანამ მოქმედება კვლავ არ განახლდება. დიახ, ტელეფონები კინოთეატრებში არ არის წახალისებული, მაგრამ რადგან სულ უფრო მეტი ადამიანი ირჩევს ფილმების სახლში სტრიმინგს, სმარტ მოწყობილობის მიერ ფილმზე გამარჯვების ალბათობა იზრდება. რაც უფრო მეტია გაჭიანურება თქვენს ფილმში, მით მეტია მაყურებლისთვის ინტერესის დაკარგვის შესაძლებლობა. დავუბრუნდეთ მთავარ თემას, ჰოლივუდში გაჭიანურების კიდევ ერთ მაგალითს მოვიყვან. არ შეგვიძლია „პროექტ ჰეილ მერის“ (სხვათა შორის, გასაოცრად გამოიყურება) მივცეთ მთელი გართობის უფლება. სამაგიეროდ, მოდით, ყურადღება გავამახვილოთ ჯონ მ. ჩუს „ვიკედის“ (Wicked) ფილმებზე. ჩუს „ოზის ჯადოქრით“ შთაგონებული ეპოსი არის სამსაათიანი ბროდვეის მიუზიკლის ადაპტაცია. ამის გათვალისწინებით, საჭირო იყო თუ არა ისტორიის თეატრალური ვერსიის ორ, სამსაათიან ფილმად გაყოფა? დარწმუნებული ვარ, ჩუს აქვს თავისი მიზეზები ფანტასტიკური თავგადასავლების ორ ნაწილად წარმოსაჩენად. თუმცა, არ შემიძლია არ დავფიქრდე, ხომ არ უნდოდა Universal-ს ორი ფილმი მეტი ფულის გამომუშავების ინტერესებიდან გამომდინარე, თხრობის სიზუსტე გვერდზე გადადებული. ამ სიტყვების აკრეფის დროსაც კი მესმის თქვენი წუწუნი: „აბა, რა!“ ვიცი. მესმის. მაგრამ მაინც, ხომ არ შეგვეძლო ერთი-ორი სიმღერის „მოჭრა“ (აღიარეთ, „ვიკედის“ ზოგიერთი სიმღერა არც ისე „ჰიტია“), რათა საერთო გამოცდილებაში გაჭიანურება შეგვემცირებინა? არ ვაპირებ პრეტენზიას, რომ ამ „პრობლემის“ რაიმე პასუხი მაქვს. არ ვაპირებ რეჟისორს ვუთხრა, რა გააკეთოს თავის პროექტთან, არც შემოქმედებით ნამუშევრებში მინდა ხელი შევუშალო. შესაძლოა, გამოსავალი