სტრიმინგის მორალური დილემა: კაპიტალიზმი, ხელოვნური ინტელექტი და ადამიანის უფლებები

სტრიმინგ სერვისების უმეტესობა, მორალური თვალსაზრისით, პრობლემურია. კაპიტალიზმი, არა? და როგორც ჩანს, სიტუაცია უარესდება. ყველაზე დიდი ეთიკური გადაცდომები „Spotify“-ზე მოდის, რადგან ის მსოფლიოში ყველაზე დიდი მუსიკის სტრიმინგ პლატფორმაა, რომელსაც 713 მილიონი აქტიური მომხმარებელი ჰყავს თვეში. ამიტომ, როდესაც „Spotify“ ეწინააღმდეგება ICE-ის (აშშ-ის იმიგრაციისა და საბაჟო აღსრულების სამსახური) სარეკლამო კამპანიის დაგმობას თავის პლატფორმაზე, ან როდესაც აღმასრულებელი დირექტორი დანიელ ეკი 600 მილიონ დოლარს აბანდებს ხელოვნური ინტელექტის სამხედრო თავდაცვის კომპანია „Helsing“-ში, ამის შესახებ უფრო მეტმა ადამიანმა იცის. ამ ბიზნეს გადაწყვეტილებებმა აშშ-ში სერვისის ბოიკოტი გამოიწვია (და მომხმარებლებს მოუწოდეს ხელმოწერების გაუქმებისკენ). მაგრამ ეს მხოლოდ „Spotify“-ის აღმასრულებელ დირექტორს არ ეხება, რომელიც საკუთარ ფულს სამხედრო დამნაშავეების მხარდასაჭერად იყენებს. აქვე აღსანიშნავია, რომ „Spotify“-ის მრავალ ჩარტში ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული „არტისტები“ არიან წარმოდგენილნი. „ხელოვნება“, თუკი ამას ასე შეიძლება ეწოდოს, რომელიც ალგორითმებითა და მანქანური სწავლების მოდელებით იქმნება, „Spotify“-სგან ლეგიტიმურ და ღირებულ ჯილდოებს იღებს – მაგალითად, სიენა როუზი, ხელოვნური ინტელექტის მიერ შექმნილი არტისტი, რომლის სამი სიმღერა იანვარში „Spotify Top 50“-ში მოხვდა. სტრიმინგ პლატფორმამ შვედეთის მაგალითი უნდა აიღოს და აკრძალოს ხელოვნური ინტელექტის არტისტები თავისი ჩარტებიდან (რასაც ის არ გააკეთებს). „Apple Music“, რომელიც ზოგადად „Spotify“-ის უკეთეს ალტერნატივად ითვლება, უკეთესი ნამდვილად არ არის. „Apple“-მა ახლახან დაასრულა თავისი სიდიდით მეორე შეძენა ისტორიაში: „Q.ai“, ისრაელის სტარტაპ კომპანია, რომლის ხელოვნური ინტელექტის პროგრამული უზრუნველყოფა ინფრაწითელ შუქს იყენებს მეტყველების, ემოციებისა და სასიცოცხლო ნიშნების დასადგენად სახის მიკრომოძრაობების საფუძველზე. ეს შესყიდვა, რომელიც „Apple“-ს თითქმის 2 მილიარდი დოლარი დაუჯდა (მხოლოდ „Beats“-ის შეძენა იყო უფრო ძვირი), ცუდი გარიგებაა. როგორც „Interval“-მა იტყობინება, „Q.ai“-ის პროცესი არა მხოლოდ აბუნდოვნებს ზღვარს ჩურჩულის ამოცნობასა და აზრების კითხვას შორის, არამედ „ბადებს რეალურ კითხვებს იმის შესახებ, თუ სად მთავრდება „პირადი“ ინტერაქციები და სად იწყება მეთვალყურეობა“. ეს ტექნოლოგია სავარაუდოდ დაეხმარება „Apple“-ს ხელოვნური ინტელექტის მქონე ჩასამაგრებელი პინის, კამერებიანი „AirPods“-ის და ჭკვიანი სათვალეების შექმნაში. გასული წლის ბოლოს „Apple“-ს ასევე უჩივლა „IRAdvocates“-მა „ცრუ და მატყუარა მარკეტინგული პრაქტიკისთვის, რომელიც დაკავშირებულია კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკიდან კრიტიკული მინერალების მოპოვებასთან“. სადავო მინერალებია კობალტი და კოლტანი, და ადვოკატირების ჯგუფმა მანამდე უჩივლა „Tesla“-ს და „Apple“-ს კობალტის მოპოვების გამო, თუმცა საქმე მოსამართლემ შეწყვიტა. კონგოში მიმდინარე მოვლენები „Spotify“-ის გადაცდომებმა დაჩრდილა, ყოველ შემთხვევაში, ონლაინ საუბრებში და/ან საინფორმაციო გამოშვებებში, მაგრამ ეს მაინც აქტუალური ადამიანის უფლებების საკითხია. „მაგრამ, TIDAL!“ – ასე ამბობენ ჩემი „Spotify“-ისა და „Apple Music“-ის უკმაყოფილო მეგობრები. სამწუხაროდ, „TIDAL“ ეკუთვნის „Block Inc.“-ს, კომპანიას, რომელშიც „Vanguard Group“ და „BlackRock“ მსხვილ ინვესტორებად არიან ჩამოთვლილნი („BlackRock“-ს 40.25 მილიონი აქცია აქვს; „Vanguard“-ს 67.11 მილიონი), და ორივე, „Vanguard“-ი და „BlackRock“-ი, ისრაელის მიერ პალესტინის ოკუპაციისა და პალესტინელების წინააღმდეგ გენოციდის დახმარებაში არიან მხილებულნი. „TIDAL“-ის საუკეთესო „pay-per-stream“ სერვისი დამსახურებულია, მაგრამ არა საპატიო, როდესაც მისი კავშირი სიონისტებთან და ისრაელის იარაღის მიწოდების მხარდამჭერ კომპანიებთან იმდენად ჩუმია, რომ უმეტესობას თვალთახედვის მიღმა რჩება. ასე რომ, ისიც გამორიცხულია. მესმის, რომ „Qobuz“-ი, თუმცა პატარა და ახალია, და ბევრად უფრო იმედგამაცრუებელი მომხმარებლის ინტერფეისი აქვს, სასურველ ალტერნატივად იქცა. ამასთან, „Qobuz“-ზე შეგიძლიათ მოუსმინოთ ჯოანა ნიუსომის კატალოგს. საბედნიეროდ, „Bandcamp“ კვლავ რჩება ნათელ წერტილად. გასულ თვეს სტრიმერმა აკრძალა ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული მუსიკა. ხელოვნური ინტელექტის მიერ მთლიანად ან მნიშვნელოვნად შექმნილი მუსიკისა და აუდიოს მოშორებით, „Bandcamp“-მა აქცენტი გააკეთა ნამდვილ არტისტებზე, სურს რა, რომ „მუსიკოსებმა განაგრძონ მუსიკის შექმნა, ხოლო ფანებს ჰქონდეთ იმის ნდობა, რომ „Bandcamp“-ზე ნაპოვნი მუსიკა ადამიანებმა შექმნეს“. ამასთან, კომპანიამ ასევე აკრძალა ხელოვნური ინტელექტის ხელსაწყოების გამოყენება არტისტების ან სტილების იმიტაციისთვის, რაც შეესაბამება მის „არსებულ პოლიტიკას, რომელიც კრძალავს იმიტაციას და ინტელექტუალური საკუთრების დარღვევას“. რამდენად ადვილი იქნება ხელოვნური ინტელექტის მუსიკის ან თუნდაც იმის ხარისხის ამოცნობა, თუ რამდენად იყენებს ზოგიერთი ჩანაწერი ხელოვნურ ინტელექტს? არ ვარ დარწმუნებული. საბოლოო ჯამში, პოზიცია ყოველთვის არ იწვევს შედეგებს. კორპორატიული დაპირებები პოლიტიკურის ტოლფასია. მაგრამ, იმ დროს, როდესაც „Spotify“-ის მსგავსი სტრიმერი შეგნებულ ძალისხმევას დებს „გონივრული“ ხელოვნური ინტელექტის პროდუქტების შესაქმნელად, „Bandcamp“-ის პოზიცია საკმაოდ კარგია. 2020 წლის მარტში „Bandcamp“-მა შექმნა „Bandcamp Friday“, როგორც კონტრზომა COVID-19-ის დროს მუსიკალური ბიზნესის ზარალის წინააღმდეგ: საკონცერტო სივრცეების დახურვა, ტურნეების გაუქმება, თანამშრომლების გათავისუფლება. თითქმის ექვსი წლის განმავლობაში, „Bandcamp“-მა უარი თქვა საკუთარი შემოსავლის წილზე და თანხების 100% გადასცა არტისტებსა და ლეიბლებს. მისი ვებგვერდის მიხედვით, ამ ინიციატივამ 120 მილიონ დოლარზე მეტი შემოსავალი მოუტანა ამ მუსიკოსებსა და მათ ლეიბლებს. „არტისტებისთვის ქირის გადახდაში ან ალბომების ჩაწერისა და ტურნეების დაფინანსებაში დახმარების გარდა, „Bandcamp Friday“ ასევე გახდა შუქურა არტისტებისა და ჩამწერი ლეიბლებისთვის, რომლებიც ცდილობენ საქმეების შესახებ ცნობადობის ამაღლებას ან საქველმოქმედო ორგანიზაციებისთვის ფულის შეგროვებას. სტრიმერმა 2026 წლისთვის რვა თარიღი გამოყო „Bandcamp Friday“-ისთვის, მათ შორის 6 თებერვალი – 6 მარტი, 1 მაისი, 7 აგვისტო, სექტემბ...